(Ảnh minh họa: AI)
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí European Heart Journal mới đây, dựa trên đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp 87 thử nghiệm lâm sàng với hơn 6.500 người tham gia tại châu Á, châu Âu, Mỹ, Canada, Australia và Brazil. Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Helda Tutunchi thuộc Đại học Khoa học Y khoa Tabriz của Iran dẫn đầu đã phân tích ảnh hưởng của lượng ngũ cốc nguyên hạt tiêu thụ đối với nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
Theo nghiên cứu này, việc tiêu thụ khoảng 4-6 khẩu phần ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày có thể cải thiện đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh tim mạch, từ cân nặng, vòng eo, huyết áp đến cholesterol và đường huyết. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh cần thêm nghiên cứu dài hạn để xác định liệu những thay đổi này có thực sự giúp giảm số ca nhồi máu cơ tim và đột quỵ hay không.
Kết quả nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ nhiều ngũ cốc nguyên hạt có xu hướng giảm cân nặng, vòng eo và huyết áp. Lượng ngũ cốc nguyên hạt cao hơn cũng liên quan đến mức cholesterol toàn phần và cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp - thường được gọi là cholesterol LDL hay cholesterol "xấu" - thấp hơn. Các nhà nghiên cứu còn ghi nhận những cải thiện đối với triglyceride, đường huyết và interleukin-6 - một chỉ dấu liên quan đến tình trạng viêm trong cơ thể.
Đáng chú ý, lợi ích đã bắt đầu xuất hiện ở mức tiêu thụ khoảng 30-40 gram ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày, tính theo trọng lượng khô. Tuy nhiên, những tác động rõ ràng nhất nhìn chung được ghi nhận ở mức 60-100 gram/ngày, tương đương khoảng 4-6 khẩu phần. Trong thực tế, lượng này có thể được cung cấp từ những thực phẩm quen thuộc như một bát yến mạch, bánh mì làm từ ngũ cốc nguyên hạt và một khẩu phần gạo lứt.
Theo Tiến sĩ Tutunchi, các nghiên cứu quan sát trong dân số từ lâu đã cho thấy mối liên hệ giữa việc ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt và sức khỏe tim mạch tốt hơn, song kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng trước đây chưa hoàn toàn nhất quán. Vì vậy, một câu hỏi thực tế vẫn chưa được giải đáp rõ ràng là cần ăn bao nhiêu ngũ cốc nguyên hạt để có thể tạo ra những cải thiện đáng kể đối với sức khỏe tim mạch. Để tìm câu trả lời, nhóm nghiên cứu tổng hợp các thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên hiện có và phân tích mối quan hệ giữa lượng ngũ cốc nguyên hạt được tiêu thụ với mức độ thay đổi của các chỉ số sức khỏe.
Theo nhóm tác giả, đây là phân tích tổng hợp lớn và toàn diện về các thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên liên quan đến ngũ cốc nguyên hạt và các yếu tố nguy cơ tim mạch. Khác với một số đánh giá trước, nghiên cứu tập trung xác định mức tiêu thụ có thể đem lại lợi ích lớn nhất. Kết quả cho thấy bằng chứng có độ chắc chắn cao đối với những cải thiện về cân nặng, vòng eo và cholesterol toàn phần. Bài xã luận đi kèm nghiên cứu cũng cho biết có bằng chứng với độ chắc chắn cao về sự giảm interleukin-6. Trong khi đó, bằng chứng ở mức độ chắc chắn vừa phải được ghi nhận đối với cholesterol LDL, triglyceride, huyết áp tâm thu, đường huyết lúc đói và tình trạng kháng insulin.
Một điểm đáng chú ý là lợi ích đối với tim mạch dường như không đến từ sự thay đổi lớn của một yếu tố duy nhất. Thay vào đó, ngũ cốc nguyên hạt có thể tạo ra nhiều cải thiện nhỏ cùng lúc đối với lipid máu, huyết áp, khả năng điều hòa đường huyết, lượng mỡ cơ thể và một số dấu hiệu viêm. Dù mức thay đổi của từng yếu tố nhìn chung không lớn, việc nhiều yếu tố nguy cơ được cải thiện đồng thời có khả năng góp phần giảm nguy cơ tim mạch về lâu dài.
Ngũ cốc nguyên hạt khác với ngũ cốc tinh chế ở chỗ vẫn giữ ba thành phần chính của hạt gồm lớp cám, mầm và nội nhũ theo tỷ lệ vốn có của hạt nguyên vẹn. Chúng có thể được sử dụng dưới dạng hạt, cán thành mảnh hoặc nghiền thành bột để làm bánh mì và các loại thực phẩm khác.
Trong bài xã luận đi kèm, Tiến sĩ Cecilie Kyrø thuộc Viện Ung thư Đan Mạch ở Copenhagen cùng các đồng nghiệp cho rằng kết quả nghiên cứu đưa ra một thông điệp tương đối rõ ràng: khuyến khích thay thế thực phẩm làm từ ngũ cốc tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt ít qua chế biến có thể tạo ra những cải thiện vừa phải nhưng có ý nghĩa đối với cân nặng, vòng eo và lipid máu. Các tác giả đặc biệt nhấn mạnh giá trị của phân tích mối quan hệ giữa liều lượng và đáp ứng. Kết quả cho thấy mức khoảng 60-100 gram/ngày, tương đương 4-6 khẩu phần, có mối liên hệ rõ ràng với những cải thiện về sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có những giới hạn đáng lưu ý. Phần lớn các thử nghiệm được phân tích tương đối ngắn, với thời gian trung bình khoảng 8 tuần. Vì vậy, chưa thể xác định chắc chắn liệu những lợi ích quan sát được có duy trì trong thời gian dài hay không. Ngoài ra, tương đối ít nghiên cứu đánh giá mức tiêu thụ ngũ cốc nguyên hạt rất cao, trên 140 gram/ngày. Do đó, tác động của việc ăn ở mức này vẫn chưa rõ.
Quan trọng hơn, các thử nghiệm chủ yếu theo dõi những yếu tố nguy cơ tim mạch chứ chưa trực tiếp đánh giá số ca nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc các biến cố tim mạch khác. Vì vậy, kết quả hiện tại chưa đủ để kết luận rằng ăn 4-6 khẩu phần ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày sẽ trực tiếp làm giảm số trường hợp mắc bệnh tim mạch.
Tiến sĩ Tutunchi cho rằng kết quả không nhất thiết đòi hỏi những thay đổi lớn đối với các hướng dẫn dinh dưỡng hiện hành, nhưng ủng hộ các chiến lược y tế công cộng giúp người dân tăng lượng ngũ cốc nguyên hạt và tiến gần hơn tới ngưỡng cao trong các khuyến nghị hiện nay. Các chuyên gia cũng lưu ý điều quan trọng là lựa chọn những thực phẩm nguyên hạt ít qua chế biến, thay vì các sản phẩm chế biến sâu chỉ bổ sung thành phần ngũ cốc nguyên hạt.
Nhìn chung, nghiên cứu cho thấy việc thay thế ngũ cốc tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt có thể là một biện pháp dinh dưỡng tương đối đơn giản, dễ tiếp cận và có chi phí hợp lý để hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, đây là biện pháp bổ trợ cho chế độ ăn uống, lối sống và các can thiệp y tế phù hợp, chứ không thay thế các biện pháp chăm sóc và điều trị bệnh tim mạch.
Bình luận (0)