Lưu luyến chợ Viềng

Đêm khai hội Chợ Viềng Xuân 2026.

Trong màn mưa bụi đặc trưng của những ngày đầu xuân, con đường dẫn về vùng Phủ Dầy (Kim Thái, xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình) đông dần từ chiều muộn. Từng dòng người tìm đến chợ Viềng – phiên chợ chỉ họp một lần trong năm vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng – với niềm tin cầu may đầu năm. Có người đi từ làng bên, có người vượt hàng chục cây số, nhưng ai cũng mang theo một tâm thế quen thuộc: đến chợ Viềng để mở đầu năm mới bằng một điều lành.

Chợ nằm giữa vùng Phủ Dầy – quần thể di tích gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Trong đêm chợ, từ các lối dẫn vào khu vực đền phủ, ánh đèn kéo dài thành từng dải sáng, soi rõ những dòng người qua lại không ngớt. Tiếng người gọi nhau, tiếng bước chân trên nền đường ẩm sau mưa xuân, mùi khói bếp từ các quán hàng ăn xen lẫn hương trầm từ các đền phủ tạo nên một không gian rất riêng của phiên chợ đầu năm.

Khác với những phiên chợ thường ngày, chợ Viềng không đặt nặng chuyện hơn thua trong mua bán. Người ta đến chợ với quan niệm "mua may, bán rủi", mua một chút lộc đầu năm và gửi lại những điều không may của năm cũ. Bởi vậy, chuyện mặc cả thường diễn ra nhẹ nhàng, nhiều khi chỉ là vài câu trao đổi rồi người mua vui vẻ mang món hàng ra về như nhận một lời chúc đầu xuân.

Các mặt hàng ở chợ Viềng mang đậm dấu ấn của đời sống nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ. Dọc các dãy hàng là cây giống, hoa cảnh, nông cụ sản xuất như cuốc, xẻng, liềm hái hay thúng mủng đan bằng tre nứa. Xen giữa là những quầy bán đồ cũ với bát sành, đèn dầu, đồ đồng hun màu thời gian – những vật dụng đã qua nhiều năm tháng nhưng vẫn được nhiều người tìm mua trong đêm chợ đầu năm.

Tay nâng niu chiếc liềm mới mua, ông Trần Văn Tuấn (67 tuổi, Bắc Ninh) cho biết ông đã đi chợ Viềng hơn ba mươi năm nay. Dù ở quê đã sử dụng máy móc trong sản xuất, năm nào ông cũng tìm mua một chiếc liềm hoặc cán cuốc. Theo ông, món đồ mua ở chợ Viềng đầu năm không chỉ là vật dụng lao động mà còn là cách giữ lại cái lộc của nghề nông và cầu mong một năm làm ăn thuận lợi.

Không chỉ những người lớn tuổi tìm về chợ Viềng như một thói quen, phiên chợ đầu xuân còn thu hút nhiều người trẻ. Chị Trần Tố Hoa (20 tuổi, Hà Nội) cho biết đây là lần đầu chị đi chợ Viềng và ấn tượng với không khí mua bán diễn ra suốt đêm nhưng khá trật tự. Chị chọn mua một chậu cây nhỏ mang về như một cách lấy may đầu năm và coi chuyến đi là dịp để hiểu thêm về một sinh hoạt văn hóa truyền thống.

Chợ Viềng gắn liền với không gian tín ngưỡng của vùng Phủ Dầy. Nhiều người sau khi dâng hương tại các đền phủ trong khu di tích như Phủ Chính Tiên Hương hay Phủ Vân Cát mới tản ra chợ để mua lộc đầu năm. Một cành cây giống, một nông cụ nhỏ hay một gói thịt bò được xem như mang theo may mắn về nhà.

Trong các mặt hàng ở chợ Viềng, thịt bò thui là món quen thuộc được nhiều người tìm mua. Những quầy bán thịt bò luôn đông khách trong suốt đêm chợ. Theo quan niệm dân gian, mua thịt bò tại chợ Viềng đầu năm là mang may mắn và sức khỏe về cho gia đình.

Ông Đinh Thể Thao, một người bán thịt lâu năm tại chợ cho biết năm nay lượng khách đến chợ khá đông. Việc buôn bán trong phiên chợ đầu năm chủ yếu dựa vào uy tín và sự quen biết, người bán thường chú trọng giữ khách hơn là tính toán lời lãi trong một phiên chợ chỉ họp duy nhất mỗi năm.

Qua nhiều năm, chợ Viềng vẫn giữ được dáng dấp của một phiên chợ truyền thống dù quy mô ngày càng lớn. Công tác tổ chức được chú trọng hơn với việc bố trí các khu vực trông giữ xe, điều tiết giao thông và bảo đảm an ninh trật tự trong suốt thời gian diễn ra phiên chợ. Sự hiện diện của lực lượng chức năng tại các tuyến đường chính giúp việc đi lại của người dân thuận lợi hơn so với trước đây.

Phiên chợ chỉ kéo dài qua một đêm rồi dần thưa người khi trời gần sáng. Người ra về mang theo những cành cây giống, những vật dụng quen thuộc hay một chút lộc đầu năm. Phiên chợ kết thúc nhưng niềm tin về một năm mới thuận lợi vẫn là lý do để nhiều người trở lại nơi này vào mỗi dịp đầu xuân.