Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, năm 2025 ghi nhận một điểm đáng chú ý khi số nạn nhân lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam lần đầu tiên giảm sau nhiều năm. Tuy nhiên, các thủ đoạn lừa đảo lại không hề giảm mức độ nguy hiểm, thậm chí ngày càng tinh vi hơn.
Trong đó, mạo danh shipper để lừa đảo người dân đứng thứ 4 trong các hình thức lừa đảo phổ biến nhất năm 2025. Các kịch bản quen thuộc như mạo danh cơ quan, tổ chức; giả thông báo trúng thưởng; giả shipper; giả người quen; kết bạn tình cảm hoặc mời gọi đầu tư tài chính tiếp tục được các đối tượng sử dụng, với cách thức biến tướng liên tục.
Theo thống kê, hình thức mạo danh công an vẫn là thủ đoạn lừa đảo phổ biến nhất. Đứng thứ hai là lừa đảo thông báo trúng thưởng, nhận quà để chiếm đoạt tiền. Các hình thức giả shipper và kết bạn, giao lưu tình cảm lần lượt xếp thứ 4 và thứ 5. Đáng chú ý, dù không phải chiêu trò mới, nhưng các hình thức này vẫn tồn tại dai dẳng và khiến nhiều người sập bẫy.
Đáng lo ngại hơn, chỉ hơn 32% nạn nhân cho biết đã báo cáo sự việc với cơ quan chức năng. Phần lớn còn lại chỉ cảnh báo người thân, bạn bè, thậm chí hơn 12% chấp nhận mất tiền mà không thực hiện bất kỳ hành động nào tiếp theo.
Nhiều kịch bản mạo danh shipper, cùng một chiêu lừa
Thực tế ghi nhận cho thấy, lừa đảo mạo danh shipper tưởng chừng đơn giản nhưng lại nằm trong nhóm những kịch bản lừa đảo phổ biến nhất. Niềm tin của người tiêu dùng có thể bị lợi dụng ngay từ những giao dịch nhỏ nhất.
Thường xuyên mua sắm trực tuyến với số lượng đơn hàng lớn, chị Nguyễn Vũ Thiên Hương (tỉnh Thái Nguyên) không nghi ngờ khi nhận được cuộc gọi tự xưng là shipper. Đối tượng đọc chính xác tên đơn hàng và thông tin người nhận, yêu cầu chị chuyển khoản thanh toán.
Sau khi giao dịch thành công, đối tượng tiếp tục dẫn dắt nạn nhân vào bẫy mới bằng cách đe dọa “trừ tiền tự động hằng tháng” và yêu cầu thực hiện thao tác “hủy đăng ký” thông qua các đường link giả.
“Shipper bảo em chuyển nhầm vào tài khoản đăng ký ship, rồi yêu cầu chuyển thêm tiền để hủy. Nếu không thì sẽ bị trừ vài triệu mỗi tháng. Em cứ chuyển dần, đến khi tổng số tiền lên tới hàng chục triệu đồng” - chị Hương cho biết.
Trong một trường hợp khác, nạn nhân đặt cơm tại quán quen. Ít phút sau, nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là tài xế công nghệ, đọc đúng tên đơn hàng, số tiền cần thanh toán và yêu cầu chuyển khoản.
Do chưa kịp về nhà, nạn nhân nhờ giao đồ tại lễ tân tòa nhà và tin tưởng chuyển tiền. Tuy nhiên, khi quay lại kiểm tra, nạn nhân không nhận được hàng và không thể liên lạc lại với người giao hàng.
“Bạn ấy gọi nói đã gửi đồ ở lễ tân và yêu cầu chuyển khoản. Đọc đúng số tiền như mọi lần nên mình không nghi ngờ. Nhưng khi xuống lễ tân thì không có đồ, gọi lại thì không liên lạc được”- nạn nhân chia sẻ.
Sau đó, cửa hàng cơm xác nhận người lừa đảo chính là tài xế đầu tiên nhận đơn trên ứng dụng, đã nắm được đầy đủ thông tin đơn hàng, địa chỉ, số điện thoại và giá trị đơn, rồi hủy đơn để thực hiện hành vi chiếm đoạt.
Thiếu tá Chu Huy Thạch, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an TP Hà Nội) cho biết, việc mua sắm trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội ngày càng phổ biến, tiện lợi, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều lỗ hổng.
“Thông tin cá nhân như tên, địa chỉ, số điện thoại, thậm chí thông tin tài khoản ngân hàng của người mua hàng có thể bị lộ, tạo kẽ hở để các đối tượng xấu lợi dụng, thu thập và thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản” - Thiếu tá Chu Huy Thạch cảnh báo.
Tự bảo vệ mình trước những “cạm bẫy” lừa đảo mạo danh shipper
Sự tiện lợi của mua sắm trực tuyến đang vô tình trở thành “kẽ hở” để các đối tượng lừa đảo lợi dụng. Khi các chiêu trò mạo danh shipper ngày càng phổ biến, câu hỏi đặt ra là người tiêu dùng cần làm gì để tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy tinh vi này.
Theo các chuyên gia, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là không công khai thông tin cá nhân khi mua sắm trực tuyến. Trước khi chuyển tiền, người mua cần kiểm tra kỹ đơn hàng, xác nhận lại xem mình có thực sự đặt mua sản phẩm đó hay không. Đặc biệt, chỉ nên thanh toán sau khi đã nhận và kiểm tra hàng hóa. Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền yêu cầu người giao hàng giao trực tiếp tận tay – đây là quyền lợi chính đáng.
Ông Nguyễn Bình Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết, trong trường hợp xảy ra lộ lọt dữ liệu cá nhân, người dùng cần phản ánh ngay với sàn thương mại điện tử và người bán.
Theo ông Minh, việc phản ánh không chỉ giúp các đơn vị liên quan kiểm tra, siết chặt quy trình bảo mật mà còn làm rõ trách nhiệm, bởi có những trường hợp doanh nghiệp không chủ ý để lộ dữ liệu, nhưng nhân viên được tiếp cận thông tin lại vi phạm quy định. Nếu sự việc gây hậu quả nghiêm trọng, người tiêu dùng có thể yêu cầu thỏa thuận bồi hoàn hoặc tìm đến các đơn vị tư vấn pháp luật để bảo vệ quyền lợi.
Cùng với các biện pháp từ phía người dùng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ năm 2025 được kỳ vọng sẽ trở thành “tấm khiên” quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ thông tin cá nhân trong môi trường số.
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng Ban Công nghệ, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết, luật mới yêu cầu tất cả các tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu cá nhân phải đảm bảo an toàn thông tin bằng công nghệ, quy trình và yếu tố con người.
Theo ông Sơn, việc siết chặt các yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lừa đảo, trong đó có các hành vi mạo danh shipper đang diễn ra phổ biến hiện nay.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng quy định rõ, các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân của doanh nghiệp và cá nhân liên quan sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật, nhằm tăng tính răn đe và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tiêu dùng.
Bình luận (0)