Mỹ bộc lộ điểm yếu trong hạ tầng không lưu

Sự cố xảy ra vào ngày 13/11 (giờ Mỹ, tức rạng sáng 14/11 theo giờ Việt Nam). Đây là lần thứ hai cơ quan hàng không Mỹ phải đình chỉ các chuyến bay khởi hành trên toàn quốc kể từ sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 và cũng là sự cố nghiêm trọng nhất. Sự việc không chỉ gây xáo trộn hoạt động hàng không trên diện rộng mà còn phơi bày những điểm yếu kéo dài trong mạng lưới kiểm soát không lưu của quốc gia này.

Sự cố liên lạc tại trung tâm kiểm soát không lưu đã khiến Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) yêu cầu tạm dừng nhiều chuyến bay. Lệnh dừng bay được dỡ bỏ sau 4 tiếng. Nguyên nhân được xác định là do hệ thống mạng cũ bị quá tải dữ liệu, gây gián đoạn và mất ổn định thông tin liên lạc, radar tại nhiều cơ sở kiểm soát không lưu.

Ông Steven Arroyo - chuyên gia an toàn hàng không, cựu cơ trưởng United Airlines - nhận định: "Tôi cho rằng nguyên nhân liên quan đến hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu hiện nay, trong khi Mỹ vẫn đang nỗ lực nâng cấp hệ thống để bắt kịp những tiêu chuẩn của thế kỷ 21 và xa hơn nữa".

Đáng lo ngại, đây không phải sự cố đơn lẻ. Năm 2024, Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ đánh giá 51 trong số 138 hệ thống kiểm soát không lưu là không còn bền vững. Trong khi đó, 54 hệ thống khác có nguy cơ tương tự. Nhiều cơ sở vẫn sử dụng thiết bị và đường truyền viễn thông đã lỗi thời hàng chục năm.

Ông Steven Arroyo nói: "Hiện nay, Mỹ cần nâng cấp toàn diện hệ thống thông tin liên lạc, thay thế các đường dây cáp đồng đã cũ, đồng thời đầu tư cho các đài kiểm soát không lưu và bổ sung nhân lực vận hành. Khối lượng công việc là rất lớn". 

Mỹ đã phân bổ 12,5 tỷ USD từ năm 2025 để hiện đại hóa hệ thống. Chính quyền nước này hiện tiếp tục đề nghị bổ sung ngân sách. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn ở tiến độ và khả năng đồng bộ hàng nghìn dự án nâng cấp. Với hệ thống toàn quốc, chỉ một mắt xích liên lạc gặp trục trặc cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên diện rộng.