Nghị định số 141/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh địa chính trị thế giới biến động phức tạp, vừa hỗ trợ tài chính cho kinh tế cá thể, vừa đánh dấu bước chuyển mình về tư duy quản lý.
Tạo xung lực cho hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh bứt phá
Từ đầu năm 2026, các xung đột tại khu vực Trung Đông đã khiến giá dầu thô và chi phí logistics leo thang, tạo áp lực trực tiếp lên hệ thống hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh cá thể - khu vực doanh nghiệp có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ liên tục nới lỏng chính sách thuế thông qua việc nâng ngưỡng miễn thuế từ 100 triệu lên 500 triệu đồng vào đầu năm và nay là 1 tỷ đồng đã thể hiện một phản ứng chính sách kịp thời. Theo PGS. TS Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế - Hải quan (Học viện Tài chính), đây là giải pháp cấp bách nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số thông qua việc nuôi dưỡng nguồn thu thay vì tận thu trong giai đoạn khó khăn.
Theo khảo sát thực tế của phóng viên cho thấy, các hộ kinh doanh nhỏ như quán ăn nhỏ, quán cà phê hay các cửa hàng thời trang, điện máy tại Hà Nội đều phấn khởi cho rằng, khi không còn áp lực nộp thuế họ sẽ có thêm nguồn vốn lưu động đáng kể để đứng vững trước bão giá và tái đầu tư nâng cao chất lượng dịch vụ. Là chủ một cửa hàng thời trang tại phố Mai Dịch (phường Phú Diễn – Hà Nội), chị Nguyễn Minh Hà không giấu nổi sự phấn khởi khi đón nhận thông tin về ngưỡng miễn thuế mới. Chị chia sẻ: "Trong suốt hai năm qua, cửa hàng của tôi luôn nằm trong tình trạng 'thắt lưng buộc bụng'. Chi phí mặt bằng và giá nhập hàng may mặc đều tăng theo giá xăng dầu, trong khi sức mua của khách hàng lại sụt giảm đáng kể. Việc phải cân đối từng đồng để vừa duy trì hàng mới, vừa hoàn thành nghĩa vụ thuế thực sự là một áp lực đè nặng mỗi quý".
Theo chị Hà chia sẻ, "khi ngưỡng miễn thuế được nâng lên 1 tỷ đồng, đối với những hộ kinh doanh nhỏ như chúng tôi, đây thực sự là một khoản tài chính có nhiều ý nghĩa. Thay vì phải trích ra một phần doanh thu để nộp thuế khi lợi nhuận vốn đã mỏng, tôi sẽ có ngay một nguồn vốn lưu động quý giá. Số tiền này dự kiến sẽ được tôi dùng để tái đầu tư vào việc trang trí lại cửa hàng, nhập thêm những dòng chất liệu cao cấp hơn và đặc biệt là nâng cấp hệ thống bán hàng trực tuyến. Trong bối cảnh hiện nay, việc giảm bớt áp lực thuế không chỉ giúp cửa hàng trụ vững mà còn tạo động lực để tôi mạnh dạn mở rộng quy mô, thay vì cứ mãi loay hoay trong tâm lý 'sợ vượt ngưỡng' như trước đây".
Đáng chú ý, theo các chuyên gia kinh tế, một điểm đặc biệt của Nghị định 141 giúp củng cố niềm tin trong cộng đồng doanh nhân chính là cơ chế xử lý hồi tố. Do chính sách có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 nhưng được ban hành ở thời điểm muộn hơn, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trong ngưỡng mới đã hoàn tất nghĩa vụ thuế cho quý I/2026. Bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó Trưởng ban Chính sách và Thuế quốc tế (Cục Thuế) khẳng định, cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện tối đa để hoàn trả hoặc bù trừ số thuế này, đảm bảo quyền lợi của người dân không bị ảnh hưởng bởi độ trễ văn bản.
Việc triển khai cơ chế này là minh chứng rõ nét cho tinh thần lấy người nộp thuế làm trung tâm của ngành Thuế. Thay vì các thủ tục hành chính rườm rà, sự linh hoạt trong việc hoàn trả tiền thuế nộp thừa giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh cảm nhận được sự đồng hành thực chất từ phía Nhà nước. Điều này không chỉ giải quyết bài toán tài chính trước mắt mà còn xây dựng một nền tảng niềm tin bền vững giữa chủ thể kinh doanh và cơ quan quản lý.
Số hóa để chặn chiêu trò lách luật, trục lợi chính sách
Tuy nhiên, chính sách ưu đãi không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý đối với các hành vi trục lợi. Cơ quan Thuế đã phát đi cảnh báo về tình trạng xé nhỏ doanh thu hoặc nhờ người đứng tên để lách luật. Hiện nay, với sự hỗ trợ của hệ thống dữ liệu liên thông từ dân cư, ngân hàng và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, mọi biến động bất thường về dòng tiền hay quan hệ chủ hộ đều dễ dàng bị nhận diện. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, một hộ kinh doanh chỉ được công nhận tính độc lập khi đảm bảo sự tách biệt hoàn toàn về vốn, tài sản và địa điểm hoạt động.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam đánh giá việc sử dụng công nghệ số như một mắt thần sẽ giúp ngăn chặn sự bất công bằng giữa các hộ tuân thủ và hộ gian lận. Hệ thống này cho phép ghi nhận doanh thu thực tế theo thời gian thực, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hành vi chuyển giá hoặc phân tán doanh thu vốn gây thất thu ngân sách và làm méo mó môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Nghị định 141 còn đóng vai trò là bước đệm quan trọng để hộ kinh doanh tiến lên mô hình doanh nghiệp chính quy. Ông Nguyễn Công Thử, Giám đốc Đại lý thuế Khang Phúc phân tích, việc sử dụng hóa đơn điện tử bắt buộc giúp hộ kinh doanh xây dựng hồ sơ năng lực số uy tín. Đây là chìa khóa giúp họ khắc phục điểm yếu lớn nhất khi tiếp cận vốn ngân hàng là khả năng chứng minh dòng tiền, từ đó được hưởng các gói tín dụng ưu đãi mà không cần quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống.
Về phía cơ quan quản lý, việc chỉ dựa vào tiêu chí doanh thu để xác định ngưỡng miễn thuế được coi là lựa chọn tối ưu nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo ông Trường, việc phân chia nhiều ngưỡng theo ngành nghề có thể đảm bảo tính công bằng về tỷ suất lợi nhuận nhưng lại làm tăng chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh và chi phí quản lý cho ngành Thuế. Do đó, tập trung vào quy mô doanh thu giúp hộ kinh doanh siêu nhỏ dễ dàng thực hiện nghĩa vụ và tập trung toàn lực vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
Để tận dụng tối đa lợi ích từ chính sách mới, các hộ kinh doanh cần chủ động rà soát doanh thu và thực hiện đúng các quy định về báo cáo. Trường hợp doanh thu năm 2026 nằm trong ngưỡng miễn thuế, hộ kinh doanh vẫn có trách nhiệm nộp tờ thông báo doanh thu trước ngày 31/01/2027 để đảm bảo tính chính xác của dữ liệu quản lý. Việc làm quen với các ứng dụng di động và chatbot của ngành Thuế cũng giúp cá nhân kinh doanh dễ dàng tra cứu diện hoàn thuế và chuẩn hóa sổ sách ngay từ đầu.
Đặc biệt, phương châm kinh doanh thật và khai thật cần được đề cao để tránh các rủi ro pháp lý như truy thu hoặc xử phạt nặng nề. Khi sự minh bạch trở thành văn hóa kinh doanh, khu vực kinh tế cá thể sẽ không còn manh mún mà sẽ ngày càng phát triển vững chắc hơn. Từ đó, việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng chính là động lực để kiến tạo một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số./.
Bình luận (0)