Nga tạm đóng nhiều cửa khẩu đường sắt với Phần Lan và các nước Baltic

Theo sắc lệnh được Chính phủ Nga công bố ngày 30/6, từ ngày 1/7, hoạt động vận chuyển hành khách, phương tiện, hàng hóa và hàng vận tải qua một số cửa khẩu đường sắt dọc biên giới quốc gia sẽ tạm thời bị đình chỉ. Văn bản chỉ đề cập đây là biện pháp "tạm thời" song không nêu nguyên nhân cũng như thời điểm khôi phục hoạt động. Bộ Ngoại giao Nga được giao nhiệm vụ thông báo quyết định này tới Phần Lan, Estonia và Latvia.

Trong số các cửa khẩu bị ảnh hưởng, Phần Lan chịu tác động lớn nhất với việc tạm dừng hoạt động tại các điểm kiểm soát đường sắt Vyborg, Vartsilya, Lyuttya, ga Saint Petersburg-Finlandsky và Svetogorsk. Tại biên giới với Estonia, cửa khẩu Pechory-Pskov cũng bị đóng, trong khi cửa khẩu Pytalovo trên tuyến biên giới Nga-Latvia ngừng hoạt động.

Theo truyền thông châu Âu, quyết định trên đồng nghĩa với việc toàn bộ các cửa khẩu đường sắt giữa Nga và Phần Lan đều không còn hoạt động. Trước đó, phần lớn các tuyến đường sắt chở khách giữa hai nước đã ngừng khai thác kể từ sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022.

Phần Lan cũng đã đóng toàn bộ các cửa khẩu đường bộ với Nga từ cuối năm 2023 sau khi cáo buộc Moskva đứng sau việc tạo điều kiện cho dòng người di cư vượt biên nhằm gây sức ép đối với Helsinki. Nga bác bỏ cáo buộc này.

Trong khi đó, tại Estonia và Latvia, một số cửa khẩu đường sắt vẫn tiếp tục duy trì hoạt động. Theo các nguồn tin quốc tế, cửa khẩu Ivangorod trên biên giới Nga-Estonia và cửa khẩu Sebezh trên biên giới Nga-Latvia hiện chưa nằm trong diện bị đình chỉ.

Động thái mới diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Nga với các nước thành viên NATO ở khu vực Bắc Âu và Baltic tiếp tục căng thẳng. Chỉ ít ngày trước, Phần Lan thông báo sẽ hợp tác với tập đoàn quốc phòng Mỹ Lockheed Martin xây dựng trung tâm bảo dưỡng đầu tiên tại châu Âu dành cho hệ thống pháo phản lực phóng loạt (MLRS) ở thành phố Tampere. Kế hoạch này đã vấp phải phản ứng gay gắt từ phía Nga.

Phó Chủ tịch thứ nhất Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Aleksey Zhuravlyov cáo buộc Phần Lan đang trở thành "một Ukraine thứ hai", đồng thời cảnh báo Nga có đủ năng lực quân sự để đáp trả nếu an ninh quốc gia bị đe dọa.

Kể từ khi gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào tháng 4/2023, Phần Lan đã tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ, mở rộng hiện diện quân sự dọc tuyến biên giới dài hơn 1.300 km với Nga và thúc đẩy hợp tác quốc phòng với các đồng minh phương Tây.

Bên cạnh các yếu tố liên quan đến an ninh khu vực, một số nhà quan sát cũng cho rằng quyết định đóng các cửa khẩu đường sắt có thể liên quan tới những đồn đoán về khả năng Nga tiến hành một đợt huy động lực lượng mới trong năm nay.

Thời gian gần đây, truyền thông và một số nguồn tin từ Ukraine cho rằng Moskva có thể công bố đợt huy động quân bổ sung sau cuộc bầu cử Duma Quốc gia Nga dự kiến diễn ra từ ngày 18-20/9. Theo các thông tin này, mục tiêu là bổ sung lực lượng trong bối cảnh xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ năm.

Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi cũng nhận định Nga có thể triển khai một đợt huy động mới vào mùa Thu năm nay. Một số hãng truyền thông quốc tế cũng đưa tin tỉnh Volgograd của Nga đã tổ chức các cuộc diễn tập huy động quy mô lớn vào giữa tháng 6 với sự tham gia của đại diện nhiều địa phương lân cận. Tuy nhiên, giới chức Nga khẳng định đây là hoạt động thường niên và không liên quan đến kế hoạch huy động lực lượng mới.

Đến nay, Chính phủ Nga vẫn chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào giải thích nguyên nhân đóng các cửa khẩu đường sắt cũng như chưa xác nhận những đồn đoán liên quan đến khả năng huy động quân. 

Trong bối cảnh quan hệ giữa Nga với các nước phương Tây tiếp tục căng thẳng, việc Moskva tạm dừng hoạt động tại nhiều cửa khẩu đường sắt được đánh giá là diễn biến mới có thể tác động đến hoạt động vận tải, thương mại xuyên biên giới và môi trường an ninh tại khu vực Bắc Âu và Baltic trong thời gian tới.