Hệ thống tên lửa đạn đạo liên lục địa di động RS-24 Yars trong một cuộc diễu hành trên Quảng trường Đỏ ở Moscow (Ảnh: TASS)
Trong tuyên bố chính thức, Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ, kể từ thời điểm hiệp ước hết hiệu lực vào ngày 5/2, các bên tham gia không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay tuyên bố đối xứng nào trong khuôn khổ New START, bao gồm cả những điều khoản cốt lõi về giới hạn đầu đạn hạt nhân triển khai. Tuy nhiên, Moscow khẳng định sẽ hành động có trách nhiệm và thận trọng, đồng thời sẵn sàng áp dụng các biện pháp đối phó mang tính quyết đoán nếu an ninh quốc gia bị đe dọa.
Hiệp ước New START, được ký năm 2010 giữa Nga và Mỹ, giới hạn mỗi bên tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai, giảm gần 30% so với mức trần trước đó. Thỏa thuận này cũng cho phép các hoạt động thanh sát lẫn nhau, song cơ chế này đã bị đình chỉ từ thời kỳ đại dịch COVID-19 và chưa được nối lại. Nga từng "đóng băng" việc tham gia hiệp ước từ năm 2023, song vẫn tự nguyện tuân thủ các giới hạn về đầu đạn cho đến nay.
Theo Điện Kremlin, tháng 9/2025, Tổng thống Vladimir Putin từng đề xuất tiếp tục duy trì các giới hạn vũ khí hạt nhân trong khuôn khổ New START thêm ít nhất 1 năm sau khi hiệp ước chấm dứt, song không nhận được phản hồi chính thức từ Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump khi đó đánh giá đề xuất này là "một ý tưởng hay", nhưng các cuộc đàm phán tiếp theo đã không được triển khai.
Về phía Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Washington không vội vàng gia hạn New START, đồng thời nhấn mạnh quan điểm lâu nay của chính quyền Mỹ rằng bất kỳ cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong thế kỷ XXI cũng cần tính đến vai trò của Trung Quốc - quốc gia có kho vũ khí hạt nhân đang gia tăng nhanh chóng, dù vẫn ở mức thấp hơn so với Nga và Mỹ.
Việc New START hết hiệu lực đã làm gia tăng quan ngại trong cộng đồng quốc tế. Nhiều tổ chức và nhà hoạt động cảnh báo sự sụp đổ của hiệp ước có thể mở đường cho một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới, không chỉ giữa Nga và Mỹ - hai nước hiện kiểm soát hơn 80% số đầu đạn hạt nhân toàn cầu - mà còn thúc đẩy các cường quốc khác mở rộng kho vũ khí của mình.
Trong bối cảnh đó, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi các bên liên quan nỗ lực tối đa để ngăn chặn nguy cơ chạy đua vũ trang, đồng thời đề nghị không từ bỏ hoàn toàn khuôn khổ kiểm soát hiện có nếu chưa có cơ chế thay thế hiệu quả. Trong khi đó, các tổ chức quốc tế về giải trừ quân bị cũng thúc giục Nga và Mỹ tiếp tục tôn trọng các giới hạn của New START trong thời gian đàm phán một thỏa thuận mới.
Bình luận (0)