Ngày 10/10 hằng năm là Ngày Sức khỏe tâm thần thế giới, do Liên đoàn Sức khỏe Tâm thần Thế giới (WFMH) khởi xướng. Năm 2026, thông điệp "Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất" nhấn mạnh vai trò của người từng trải qua các vấn đề sức khỏe tâm thần trong việc cải thiện chính sách và dịch vụ chăm sóc.
Đằng sau mỗi vấn đề sức khỏe tâm thần là những trải nghiệm, hoàn cảnh và nhu cầu riêng. Chia sẻ từ người bệnh, người đã trải qua khó khăn về tâm lý và người chăm sóc có thể giúp nhận diện những rào cản trong điều trị, phục hồi và hòa nhập cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để dịch vụ chăm sóc đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế.
Sức khỏe tâm thần cần được quan tâm như sức khỏe thể chất
Sức khỏe tâm thần liên quan đến khả năng suy nghĩ, điều hòa cảm xúc, xây dựng các mối quan hệ, ứng phó với áp lực và tham gia vào đời sống gia đình, xã hội. Căng thẳng, lo âu hay buồn bã trong một số hoàn cảnh không đồng nghĩa với mắc rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, nếu các biểu hiện kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, học tập, công việc hoặc các mối quan hệ, người gặp khó khăn nên tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
Sự kỳ thị, mặc cảm và những quan niệm sai lệch vẫn có thể khiến nhiều người ngần ngại tìm đến dịch vụ chuyên môn. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe tâm thần cần được nhìn nhận là một phần thiết yếu của chăm sóc sức khỏe toàn diện, bao gồm phát hiện sớm, điều trị khi cần thiết, hỗ trợ tâm lý - xã hội và phục hồi chức năng.
Lắng nghe không chỉ là hỏi về cảm xúc hay triệu chứng, mà còn là tôn trọng, kiên nhẫn tiếp nhận chia sẻ và không vội phán xét. Những khó khăn trong sinh hoạt, trở ngại khi tiếp cận dịch vụ, nhu cầu được trở lại học tập, làm việc đều cần được quan tâm trong quá trình chăm sóc.
Thông điệp "Không có gì về chúng tôi mà thiếu chúng tôi" (Nothing about us without us) cũng nhấn mạnh sự tham gia thực chất của người có trải nghiệm sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần vào quá trình xây dựng, triển khai và cải thiện chính sách, chương trình, dịch vụ liên quan đến họ.
Chung tay giảm kỳ thị, tăng khả năng tiếp cận hỗ trợ
Quá trình phục hồi không chỉ diễn ra tại bệnh viện mà còn gắn với cuộc sống hằng ngày, các mối quan hệ, việc học tập, làm việc và hòa nhập cộng đồng. Gia đình, nhà trường, nơi làm việc, cơ sở y tế và các nguồn lực xã hội cần phối hợp để tạo môi trường hỗ trợ phù hợp, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư, phẩm giá và mức độ tự chủ của người bệnh.
Mỗi người có thể góp phần cải thiện sức khỏe tâm thần cộng đồng bằng những hành động thiết thực: lắng nghe thay vì phán xét; đồng hành thay vì xa lánh; tìm hiểu thông tin đáng tin cậy thay vì duy trì định kiến; tôn trọng sự riêng tư và quyền được tham gia bình đẳng của người gặp khó khăn.
Lắng nghe bằng sự thấu cảm và hành động bằng trách nhiệm là những bước thiết thực để giảm kỳ thị, khuyến khích tìm kiếm trợ giúp sớm và xây dựng cộng đồng nơi mọi người đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần phù hợp.
Bình luận (0)