Nghệ An: Lựa chọn phương án tối ưu thực hiện dự án thuỷ lợi trọng điểm

Dự án thuỷ lợi trọng điểm tại Nghệ An

Ngày 20/7/2026, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm trưởng đoàn đã có chuyến kiểm tra thực địa tại Dự án Đập sông Lam.

Dự án đập sông Lam đang trong giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư. Nhiệm vụ trọng tâm của các phương án xây dựng Dự án Đập sông Lam được xác định nhằm chủ động lấy nước vào cống Nam Đàn để cấp nước cho 22.650 ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và công nghiệp, trong đó diện tích tưới riêng cho đất nông nghiệp khoảng 13.200 ha.

Bên cạnh đó, dự án còn kết hợp tạo nguồn cấp nước sinh hoạt, phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch, cải thiện chế độ dòng chảy nâng cao chất lượng môi trường nước trong các trục kênh vùng Nam Hưng Nghi, đồng thời kết nối giao thông hai bờ sông Lam giúp bảo đảm liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng nhu cầu vận tải phù hợp với định hướng quy hoạch vùng.

Đây là những khu vực có nền kinh tế phát triển và là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Nghệ An. Trong đó, phần lớn nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho vùng (63% diện tích) được cấp từ 180 trạm bơm, lấy nước từ hệ thống thủy lợi Nam Nghệ An (tưới cho 13.826 ha lúa và 2.371 ha màu).

Đánh giá phương án đầu tư dự án Đập sông Lam

Báo cáo với đoàn công tác tại hiện trường, đại diện Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 1 cho biết, trên cơ sở điều kiện tự nhiên, hiện trạng công trình và yêu cầu phát triển trong tương lai, đơn vị đề xuất 2 giải pháp chính đang được xem xét nghiên cứu để thực hiện dự án.

Giải pháp thứ nhất là xây dựng trạm bơm lấy nước bổ sung đặt ngay sau cống Nam Đàn 2 nhằm bảo đảm cấp nước trong điều kiện mực nước sông thấp. Quy mô công trình dự kiến gồm nhà trạm, bể hút, bể xả và cống qua đê bằng kết cấu bê tông cốt thép M250, xử lý gia cố nền móng bằng móng cọc bê tông cốt thép; lắp đặt 6 tổ máy bơm trục đứng với lưu lượng mỗi tổ máy đạt 8m³/s, cống qua đê thiết kế 4 cửa kích thước mỗi cửa 5,6x3,0m với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 500 tỷ đồng.

Giải pháp thứ hai được nghiên cứu là xây dựng đập dâng trên sông Lam để nâng cao, duy trì mực nước thượng lưu trước cống Nam Đàn 2, bảo đảm lấy nước ổn định cho hệ thống thủy lợi Nam Hưng Nghi và các công trình khai thác nước khác trong khu vực.

Quá trình nghiên cứu lựa chọn 2 vùng tuyến công trình bao gồm vùng tuyến 1 thuộc xã Vạn An cách cống Nam Đàn mới khoảng 100m về hạ lưu và vùng tuyến 2 thuộc xã Kim Liên, xã Thiên Nhẫn cách cống Nam Đàn mới khoảng 9,7 km về hạ lưu.

Mỗi vùng tuyến đều đề xuất phương án đập dâng nước bằng tràn tự do hoặc đập dâng nước có cửa van điều tiết, kết hợp xây dựng âu thuyền, nhà quản lý vận hành và cầu giao thông kết nối hai bờ sông Lam có khẩu độ mặt cầu rộng 12m cộng thêm hai lề bộ hành mỗi bên 0,5m, gồm hệ dầm 54 nhịp với chiều dài mỗi nhịp là 33m.

Đối với vùng tuyến 1, phương án đập dâng bằng tràn tự do kết hợp cống có cửa van có tổng mức đầu tư 1.947 tỷ đồng, còn phương án đập dâng hoàn toàn có cửa van điều tiết có tổng mức đầu tư 2.215 tỷ đồng.

Đối với vùng tuyến 2, nhánh tuyến 2.1 có tổng mức đầu tư là 2.682 tỷ đồng cho phương án tràn tự do và 3.052 tỷ đồng cho phương án cống có cửa van; nhánh tuyến 2.2 có tổng mức đầu tư lần lượt là 2.012 tỷ đồng cho phương án tràn tự do và 2.226 tỷ đồng cho phương án cống có cửa van điều tiết.

Tại hiện trường, đoàn công tác đã tiến hành kiểm tra cống Nam Đàn 2, công trình đầu mối lấy nước quan trọng của hệ thống thủy lợi Nam Nghệ An. Đoàn cũng khảo sát điều kiện địa hình, thủy văn trên sông Lam đoạn qua xã Kim Liên.

Kết quả khảo sát thực địa sẽ là cơ sở để Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện phương án đầu tư, lựa chọn giải pháp tối ưu để tiến tới thực hiện dự án thủy lợi trọng điểm.