Nghĩa tình đồng đội sau chiến tranh

Ký ức chiến trường không phai mờ

Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4 luôn là mốc thời gian đặc biệt trong ký ức của những người lính đã đi qua chiến tranh. Với cựu chiến binh Bùi Minh Thuyên, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La, ký ức ấy không chỉ là những năm tháng chiến đấu ở Quảng Trị, mà còn là nỗi nhớ về đồng đội - những người đã nằm lại nơi chiến trường vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ông Thuyên nhập ngũ năm 1968, khi mới 17 tuổi. Thời điểm ấy, chiến trường đang cần bổ sung lực lượng lớn. Những người lính trẻ như ông vừa huấn luyện, vừa hành quân vào tuyến lửa. Chỉ sau một thời gian ngắn, ông đã có mặt tại Quảng Trị, trực tiếp tham gia chiến đấu trong những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Là lính trinh sát, ông Thuyên không chỉ đối mặt với bom đạn trong các trận đánh, mà còn thường xuyên tác chiến đơn lẻ, hoạt động trong các tổ trinh sát đặc biệt. Chiến trường rèn cho ông bản lĩnh của người lính, nhưng cũng để lại những ký ức không thể nguôi ngoai. Ông nhiều lần chứng kiến đồng đội hy sinh, trực tiếp chôn cất đồng đội giữa bom đạn. Những mất mát ấy khiến ông hiểu sâu sắc cái giá của hòa bình hôm nay.

Trở về sau chiến tranh, cuộc sống bước sang một chặng đường khác, nhưng ký ức về đồng đội vẫn ở lại trong ông. Nỗi đau không chỉ là những người đã ngã xuống, mà còn là những người chưa được tìm thấy, những gia đình liệt sỹ vẫn mỏi mòn chờ một thông tin, một manh mối, một ngày được đón người thân trở về quê hương.

Năm 2013, sau khi nghỉ chế độ, ông Thuyên trở lại chiến trường xưa. Nhìn lại nơi nhiều đồng đội đã ngã xuống, ông càng day dứt khi vẫn còn những liệt sỹ chưa được tìm thấy, nhiều gia đình chưa có tin về người thân. Từ đó, ông tập hợp những người lính từng chiến đấu ở Quảng Trị, cùng thành lập Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La để kết nối thông tin, hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ.

Đưa đồng đội trở về với đất mẹ

Từ nghĩa tình ấy, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La bền bỉ phối hợp với các cơ quan chức năng, thân nhân liệt sỹ và cựu chiến binh để xác minh hồ sơ, kết nối manh mối, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ. Mỗi thông tin, mỗi địa danh, mỗi ký ức còn sót lại đều được trân trọng, bởi phía sau đó có thể là hy vọng của một gia đình đã chờ đợi nhiều năm.

Từ năm 2022 đến nay, Hội đã tổ chức tìm kiếm và xác định đúng thông tin của 310 liệt sỹ; giám định ADN đối với 78 ngôi mộ lấy mẫu hài cốt liệt sỹ; lấy mẫu đối chứng của thân nhân liệt sỹ của 128 trường hợp; xác định danh tính của 34 liệt sỹ; hỗ trợ và làm thủ tục đón 31 hài cốt liệt sỹ về quê, trong đó có 25 hài cốt liệt sỹ là người con của Sơn La.

Những con số ấy là kết quả của một hành trình âm thầm, công phu, đòi hỏi trách nhiệm, sự kiên trì và tấm lòng đối với người đã khuất. Đó cũng là cách những người lính hôm nay tiếp tục trọn nghĩa với đồng đội năm xưa.

Không chỉ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, Hội còn hỗ trợ làm mới, sửa chữa nhà ở cho thân nhân liệt sỹ; tặng sổ tiết kiệm, trao hàng nghìn suất quà và hiện vật thiết thực cho các gia đình chính sách, học sinh vùng biên giới. Những việc làm ấy tiếp nối đạo lý "uống nước nhớ nguồn", chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của thân nhân liệt sỹ.

Với bà Đào Thị Bình, phường Thảo Nguyên, tỉnh Sơn La, nỗi đau của những người mẹ chờ con sau chiến tranh là điều không dễ nguôi ngoai. Bà chia sẻ, nỗi chờ đợi của những người mẹ có con đi chiến đấu rồi không trở về luôn khiến bà day dứt. Hình ảnh người mẹ cứ thấy bộ đội khoác ba lô đi qua lại hỏi tin con đã trở thành nỗi ám ảnh không nguôi. Bà nghĩ, mẹ của những chiến sỹ còn nằm lại ở chiến trường, ở các nghĩa trang cũng mang nỗi đau như bà nội mình. Vì vậy, bà mong muốn cùng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La góp sức tìm kiếm, để thêm nhiều phần mộ liệt sỹ được xác định, thêm nhiều gia đình có nơi đi về hương khói.

Việc làm của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La được ghi nhận là hoạt động thiết thực, góp phần xoa dịu nỗi đau sau chiến tranh. Ông Lường Văn Trường, Phó Chủ tịch Mặt trận, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Mộc Sơn, cho biết Hội đã tích cực tham gia kết nối thông tin, hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ; qua đó chăm lo tốt hơn đời sống tinh thần của thân nhân liệt sỹ, lan tỏa đạo lý "uống nước nhớ nguồn".

Hành trình ấy còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ. Những câu chuyện của người lính trở về từ chiến trường không phải là ký ức xa xôi, mà là bài học trực tiếp về lòng yêu nước, sự hy sinh và trách nhiệm công dân.

Em Nguyễn Hà Quyên, lớp 12A4, Trường THPT Mộc Lỵ, phường Mộc Sơn, tỉnh Sơn La, chia sẻ, sau khi tham gia chương trình "Ký ức thời hoa lửa", em càng thêm tự hào và biết ơn các thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu để đất nước có được độc lập, tự do và hòa bình hôm nay.

Giữa cuộc sống bình yên hôm nay, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh Sơn La vẫn lặng lẽ đi tiếp hành trình nhớ về đồng đội. Công việc ấy không ồn ào, nhưng bền bỉ. Không chỉ là tìm một phần hài cốt, xác minh một danh tính, đưa một liệt sỹ trở về quê hương; đó còn là giữ gìn mạch nguồn tri ân, khẳng định giá trị của độc lập, hòa bình và trách nhiệm của hôm nay đối với những hy sinh của hôm qua.