Nghiên cứu của Israel: Đột quỵ ở trẻ sơ sinh không hiếm như nhiều người nghĩ

Tuy nhiên, theo các chuyên gia thần kinh nhi khoa, đây là tình trạng có thể xảy ra và thực tế phổ biến hơn nhiều người vẫn tưởng, đòi hỏi nhận biết sớm để giảm nguy cơ di chứng lâu dài. Tiến sĩ Moran Hausman Kedem, Giám đốc Viện Thần kinh Nhi khoa và Đơn vị Đột quỵ, Bệnh lý mạch máu não trẻ em thuộc Bệnh viện Nhi Dana-Dwek, Trung tâm Y tế Tel Aviv Sourasky (Israel), cho biết cứ khoảng 4.000 trẻ sơ sinh thì có một trẻ bị đột quỵ trong giai đoạn cận sinh, tỷ lệ cao hơn một số bệnh di truyền thường được sàng lọc ngay sau sinh.

Theo bà Kedem, nhiều người vẫn cho rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, thống kê cho thấy mỗi năm có từ 6-12 trường hợp đột quỵ trên 100.000 trẻ em, trong đó khoảng một nửa số ca xảy ra trong năm đầu đời.

Khác với suy nghĩ thông thường, phần lớn trẻ bị đột quỵ không có dấu hiệu bất thường ngay trong quá trình sinh nở. Nhiều trẻ chào đời khỏe mạnh và chỉ bắt đầu xuất hiện triệu chứng vào cuối ngày đầu tiên hoặc ngày thứ hai sau sinh. Dấu hiệu thường gặp nhất là các cơn co giật khu trú, chẳng hạn như giật một cánh tay hoặc một chân, hoặc những đợt ngừng thở ngắn. Theo các bác sĩ, bất kỳ cơn co giật khu trú nào ở trẻ sơ sinh đều cần được xem là dấu hiệu cảnh báo về tổn thương khu trú trong não.

Đột quỵ là tình trạng lưu lượng máu đến một vùng não bị gián đoạn đột ngột, khiến các tế bào não bị tổn thương hoặc chết. Có hai dạng chính gồm đột quỵ thiếu máu não cục bộ do tắc nghẽn mạch máu và đột quỵ xuất huyết do vỡ mạch máu gây chảy máu trong não. Theo các chuyên gia Israel, nguyên nhân phổ biến nhất gây đột quỵ ở trẻ sơ sinh là cục máu đông hình thành trong nhau thai rồi theo dòng máu di chuyển đến não thai nhi.

Điều đáng lưu ý là hiện tượng này không đồng nghĩa với việc người mẹ có vấn đề sức khỏe hay quá trình mang thai, sinh nở gặp biến chứng. Tiến sĩ Hausman Kedem nhấn mạnh rằng trong đa số trường hợp, cha mẹ không có lỗi và cũng không thể ngăn ngừa được sự việc xảy ra.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở nhau thai như hút thuốc lá trong thai kỳ, tiền sản giật, viêm nhiễm hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến nhau thai. Tuy nhiên, phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể.

Ngoài nhau thai, các dị tật tim bẩm sinh, đặc biệt là các bệnh tim tím khiến máu thiếu oxy đi trực tiếp từ tim phải sang tim trái, cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông có thể di chuyển lên não. Một số nguyên nhân ít gặp hơn bao gồm rối loạn đông máu di truyền, nhiễm trùng hoặc chấn thương trong quá trình sinh nở.

Tin tích cực là nếu nguyên nhân xuất phát từ nhau thai và trẻ không mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bất thường mạch máu não, nguy cơ tái phát gần như bằng không.

Sau khi phát hiện đột quỵ, ưu tiên hàng đầu của bác sĩ là ổn định tình trạng bệnh nhi, kiểm soát cơn co giật và xác định nguyên nhân. Các xét nghiệm thường được thực hiện bao gồm siêu âm tim, chụp cộng hưởng từ (MRI) não kết hợp khảo sát hệ thống mạch máu não và một số xét nghiệm chuyên sâu về đông máu trong trường hợp cần thiết.

Khác với người lớn, trẻ sơ sinh hiếm khi được sử dụng thuốc tiêu huyết khối hoặc thuốc chống đông máu. Nguyên nhân là khi bệnh được phát hiện, cục máu đông thường đã tự tan và mạch máu được tái thông tự nhiên. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào chăm sóc hỗ trợ, kiểm soát triệu chứng và theo dõi lâu dài.

Các chuyên gia Israel cho biết não bộ trẻ nhỏ có một lợi thế rất lớn so với người trưởng thành, đó là tính mềm dẻo thần kinh - khả năng tái tổ chức và phân công lại chức năng cho các vùng não lành mạnh. Nhờ cơ chế này, nhiều trẻ có thể phục hồi đáng kể sau đột quỵ. Tuy nhiên, khả năng phục hồi không đồng nghĩa với việc mọi trẻ đều phát triển hoàn toàn bình thường.

Theo các nghiên cứu, khoảng 60-70% trẻ từng bị đột quỵ vẫn để lại một số di chứng thần kinh ở các mức độ khác nhau. Biểu hiện phổ biến nhất là bại não một bên, với các triệu chứng như yếu hoặc co cứng tay chân một bên cơ thể, đi lại mất cân đối… Ngoài ra, trẻ cũng có thể gặp các vấn đề về ngôn ngữ, thị giác, thính giác, khả năng tập trung, học tập, hành vi hoặc mắc động kinh trong tương lai.