Người trẻ ấn tượng với triển lãm tranh sơn mài “Quê hương và người chiến sĩ”

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026); hướng tới Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), chiều 22/4, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp tổ chức triển lãm tranh sơn mài “Quê hương và người chiến sĩ”.

Dự buổi khai mạc có Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Đại tá Lê Vũ Huy, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, cùng các tướng lĩnh, lãnh đạo cơ quan, đơn vị, nghệ nhân, họa sĩ, tác giả và thân nhân các gia đình tác giả.

Triển lãm với 55 tác phẩm tranh sơn mài tiêu biểu có giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc, triển lãm tái hiện sinh động vẻ đẹp đất nước, con người, văn hóa truyền thống Việt Nam; đồng thời khắc họa lịch sử đấu tranh anh dũng giành độc lập và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Phát biểu khai mạc triển lãm, Đại tá Lê Vũ Huy, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho biết, nghệ thuật sơn mài là di sản quý báu trong dòng chảy văn hóa dân tộc, hình thành và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử. Từ những dấu tích xuất hiện từ thời kỳ trước Công nguyên đến các triều đại phong kiến, nhiều cổ vật, tượng gỗ sơn son thếp vàng vẫn được lưu giữ, trở thành minh chứng sống động cho sức sáng tạo bền bỉ của cha ông.

"Trong dòng chảy của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, sơn mài không chỉ là chất liệu hội họa truyền thống độc đáo mà còn là biểu tượng cho tâm hồn, cốt cách và nghị lực của con người Việt Nam. Từ những nguyên liệu thô mộc của tự nhiên như nhựa cây sơn, qua bàn tay tài hoa, sự kiên trì nhẫn nại và công phu, sơn mài đã trở thành một ngôn ngữ nghệ thuật đặc sắc, khắc họa đậm nét tình yêu quê hương và khí phách kiên cường của người chiến sĩ trong hành trình dựng nước và giữ nước", Đại tá Lê Vũ Huy chia sẻ.

Nội dung triển lãm được xây dựng trên ý tưởng kết nối dòng chảy lịch sử dân tộc với nghệ thuật sơn mài, thông qua các kỹ thuật truyền thống như mài, ủ, cẩn, khắc tinh xảo. Qua đó, tái hiện sinh động vẻ đẹp đất nước, con người và truyền thống văn hóa, đặc biệt là lịch sử đấu tranh anh dũng của quân và dân ta.

Không gian trưng bày gồm 3 phần. Phần "Dấu ấn quê hương" giới thiệu vẻ đẹp đất nước, đời sống và văn hóa dân tộc qua 12 tác phẩm. Phần "Người chiến sĩ ấy" với 21 tác phẩm khắc họa hình tượng Bộ đội Cụ Hồ và tình đoàn kết quân dân trong kháng chiến. Phần "Sắc màu hòa bình" gồm 20 tác phẩm phản ánh đời sống sau chiến tranh, nhịp sống lao động và sự phát triển của đất nước.

Triển lãm cũng trưng bày nhiều tác phẩm tiêu biểu như "Những người mẹ Việt Nam" của họa sĩ Đỗ Xuân Doãn, "Bác Hồ với Hải quân" của họa sĩ Nguyễn Bằng Lâm, cùng các sáng tác của nhiều tên tuổi lớn trong mỹ thuật Việt Nam. Đặc biệt, bộ tranh "Điện Biên Phủ và Điện Biên Phủ trên không" dài gần 8m của họa sĩ Lê Huy Toàn tái hiện những sự kiện trọng đại của dân tộc.

Tại triển lãm, nhiều sinh viên theo học tại các trường mỹ thuật bày tỏ sự hứng thú và xúc động khi được tiếp cận trực tiếp với các tác phẩm sơn mài. Bạn Trương Hà Khanh, sinh viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp (Hà Nội) cho biết, các em đến với triển lãm trong tâm thế tò mò, mong muốn tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật và cách thể hiện của các họa sĩ đi trước.

Trương Hà Khanh chia sẻ: "Dù đang theo học chuyên ngành sơn mài, nhưng quá trình học tập chủ yếu tập trung vào thiết kế trên máy, ít có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với chất liệu và sản phẩm hoàn chỉnh. Vì vậy, việc được quan sát những tác phẩm thật mang lại nhiều trải nghiệm quý giá. Chúng tôi có thể học hỏi từ cách tạo hình, phối màu, đặc biệt là các kỹ thuật như khảm trứng rất tinh xảo mà trước đây chỉ biết qua lý thuyết".

Ở góc nhìn chuyên môn, ông Nguyễn Văn Bản (hoạ sĩ tranh sơn mài) đánh giá triển lãm quy tụ nhiều tác phẩm có giá trị, phản ánh sinh động đời sống và không khí chiến đấu của người lính thông qua chất liệu sơn mài - một chất liệu truyền thống đặc sắc của Việt Nam. Theo ông, sơn mài không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng chiều sâu lịch sử, ghi lại những khoảnh khắc mà ngày nay không thể tái hiện.

"Tình yêu nghệ thuật, tình yêu đất nước và tinh thần chiến đấu vẫn hiện diện rõ nét trong từng tác phẩm", ông Bản nhấn mạnh.

Xúc động khi đứng trước tác phẩm "Giáp trận số 2" của cha mình - họa sĩ Dương Hướng Minh, bà Dương Thúy Anh (Hà Nội) cho biết, bức tranh đã gắn với nhiều ký ức của gia đình. Bà từng tham gia vào một công đoạn nhỏ là nhặt, làm sạch vỏ trứng để phục vụ quá trình sáng tác. Theo bà, cha mình là người giàu tình yêu nước, luôn dành tâm huyết cho những đề tài mang tính sử thi.

Những tác phẩm như "Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo" hay tranh về chiến dịch Điện Biên Phủ đều được ông trau chuốt qua nhiều lần phác thảo, thể hiện sự kỹ lưỡng và đam mê với nghề. "Dù ông đã mất gần 20 năm, nhưng mỗi lần nhìn lại tranh, tôi vẫn rất xúc động, như được sống lại không gian nghệ thuật đầy ắp ký ức ngày xưa", bà Thúy Anh chia sẻ.

Bên cạnh việc được chiêm ngưỡng các tác phẩm tranh sơn mài, khách tham quan còn có cơ hội trải nghiệm kỹ thuật sơn mài, trực tiếp tham gia chế tác các sản phẩm, qua đó tăng cường tương tác và kết nối giữa nghệ sĩ với công chúng, góp phần lan tỏa tình yêu nghệ thuật tới thế hệ trẻ.

Triển lãm "Quê hương và người chiến sĩ" không chỉ tôn vinh giá trị nghệ thuật sơn mài truyền thống mà còn tri ân những đóng góp của các thế hệ họa sĩ – chiến sĩ. Đồng thời, khơi dậy niềm đam mê sáng tạo, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng và bồi đắp niềm tự hào dân tộc thông qua nghệ thuật.