Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là động lực quan trọng cho tăng trưởng đất nước. Để làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, Việt Nam cần những trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm hiện đại. Tuy nhiên, sau hơn 20 năm kể từ khi đầu tư xây dựng 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, nhiều cơ sở hiện đã xuống cấp, thiết bị lạc hậu, không còn đáp ứng yêu cầu nghiên cứu.
Tại một phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhiều thiết bị có tuổi đời hơn 20 năm đang trong tình trạng phủ bụi, hư hỏng và không còn khả năng vận hành. Theo bà Trịnh Hiền Anh, Viện Công nghệ thông tin, hệ thống màn chiếu bị mốc, hệ thống âm thanh không hoạt động, thiết bị dò hướng tự động hỏng, nhiều máy tính đã quá cũ, thậm chí có thiết bị khởi động nhưng không còn phản hồi.
Phòng thí nghiệm Xử lý dữ liệu hình ảnh và âm thanh này từng được đầu tư hơn 3 triệu USD. Tuy nhiên, phần lớn thiết bị hiện nay không còn sử dụng được. Dù đã hư hỏng, các thiết bị vẫn phải lưu giữ, kiểm kê và quản lý do là tài sản nhà nước.
Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là việc lựa chọn hướng đầu tư chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, đồng thời thiếu sự gắn kết với nhu cầu thực tiễn và thị trường. PGS, TS Nguyễn Trường Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin, cho biết trước đây xử lý dữ liệu hình ảnh và âm thanh là lĩnh vực mới, nhưng sự phát triển nhanh của công nghệ di động đã khiến hướng đầu tư này không còn phù hợp.
Tình trạng thiết bị lạc hậu, thiếu kinh phí nâng cấp và không được tái đầu tư cũng diễn ra tại nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm khác. Với các nghiên cứu chuyên sâu đòi hỏi độ chính xác cao, nhiều thiết bị hiện không còn đáp ứng yêu cầu.
Theo GS, TS, Nhà giáo ưu tú Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cần xây dựng mô hình vận hành mới với cơ chế đầu tư dài hạn, tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp theo hệ sinh thái.
Các chuyên gia nhận định, việc tái cấu trúc hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia theo mô hình hệ sinh thái là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược. Dự kiến, Việt Nam sẽ xây dựng khoảng 10-15 trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia quy mô lớn trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, phục vụ mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược và tạo động lực mới cho tăng trưởng đất nước.
Bình luận (0)