Những điểm nhấn trong chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Đức Friedrich Merz

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (bên phải) bắt tay Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong cuộc gặp tại Nhà khách Quốc gia Điếu Ngư Đài ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 25/2/2026 (Ảnh: AP)

Phát biểu tại Nhà khách quốc gia Điếu Ngư Đài ở Bắc Kinh khi tiếp Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh: "Thế giới càng biến động và phức tạp, Trung Quốc và Đức càng cần tăng cường trao đổi chiến lược và củng cố tin cậy lẫn nhau". Ông cho rằng thế giới đang trải qua những thay đổi sâu sắc nhất kể từ sau Chiến tranh Thế giới II.

Về phần mình, Thủ tướng Merz - trong chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên kể từ khi nhậm chức hồi tháng 5/2025 - khẳng định dù hai nước còn những vấn đề và thách thức cần trao đổi, song cần "nhấn mạnh những điểm tương đồng và cùng nhau đối mặt các thách thức chung".

Nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc đối với vấn đề Ukraine

Trước khi lên đường tới Bắc Kinh, Thủ tướng Merz nhấn mạnh các vấn đề chính trị toàn cầu lớn hiện nay không thể giải quyết nếu không có sự tham gia của Trung Quốc. Sau các cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Cường, ông Merz cho biết đã đề nghị Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để góp phần chấm dứt xung đột tại Ukraine.

Theo ông Merz, những tín hiệu từ Bắc Kinh được Moscow đặc biệt coi trọng, cả về lời nói lẫn hành động. Trong khi đó, hãng Tân Hoa xã dẫn lời Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc ủng hộ giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Ukraine, song nhấn mạnh giải pháp đó cần "giải quyết các quan ngại chính đáng của tất cả các bên" và bảo đảm sự tham gia bình đẳng.

Quan hệ Trung Quốc - châu Âu thời gian qua chịu tác động từ những khác biệt về lập trường đối với Nga, cũng như các vấn đề thương mại và công nghệ. Tuy nhiên, hai bên đều cho rằng đối thoại và hợp tác vẫn là xu hướng chủ đạo.

Hợp tác kinh tế và những vấn đề còn tồn tại

Chuyến thăm của Thủ tướng Merz diễn ra trong bối cảnh nhiều nhà lãnh đạo thế giới tới Bắc Kinh, khi Trung Quốc tìm kiếm sự ủng hộ nhằm ứng phó với chính sách thuế quan và thương mại cứng rắn của Mỹ. Đức nhấn mạnh cách tiếp cận với Trung Quốc cần đặt trong khuôn khổ chung của Liên minh châu Âu (EU), hướng tới "mối quan hệ cân bằng, đáng tin cậy và công bằng".

Theo số liệu công bố, Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Đức trong năm qua. Tuy nhiên, cán cân thương mại nghiêng mạnh về phía Trung Quốc. Năm 2025, thâm hụt thương mại của Đức với Trung Quốc lên gần 90 tỷ Euro, khi nhập khẩu đạt 170,6 tỷ Euro, tăng 8,8%, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 9,7%, còn 81,3 tỷ Euro.

Thủ tướng Merz cho rằng xu hướng này "không lành mạnh" và cần được xử lý thông qua đối thoại sâu hơn. Ông hoan nghênh triển vọng hợp tác kinh doanh, trong đó có khả năng Trung Quốc đặt mua tới 120 máy bay của Tập đoàn Airbus.

Tuy nhiên, Berlin và Brussels tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình trạng dư thừa công suất sản xuất của Trung Quốc trong các lĩnh vực như xe điện và năng lượng tái tạo, cho rằng điều này gây áp lực cạnh tranh lên thị trường châu Âu. Đức cũng đề cập đến những rào cản mà doanh nghiệp nước ngoài gặp phải tại thị trường Trung Quốc.

Phía Trung Quốc bác bỏ cáo buộc về "dư thừa công suất", khẳng định thế mạnh trong các ngành công nghệ xanh góp phần thúc đẩy mục tiêu chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Thủ tướng Lý Cường cho biết Bắc Kinh sẵn sàng xem xét "những yêu cầu hợp lý" của doanh nghiệp phương Tây, đồng thời khẳng định Trung Quốc không tìm kiếm lợi thế thương mại thông qua phá giá đồng Nhân dân tệ.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Merz tới thành phố Hàng Châu - trung tâm công nghệ cao của Trung Quốc - để thăm một số doanh nghiệp robot và năng lượng, cho rằng đây là "những ví dụ ấn tượng về hợp tác công nghệ".

Dù còn nhiều vấn đề cần xử lý, Trung Quốc và Đức - hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba thế giới - đều có lợi ích trong việc duy trì ổn định quan hệ và thúc đẩy hợp tác thực chất, nhất là trong bối cảnh trật tự kinh tế toàn cầu đang có nhiều thay đổi sâu sắc.