Giữa London, Manchester hay những miền sương mù của Scotland, văn hóa Việt không còn chỉ là nỗi nhớ se sắt của người xa quê. Những bộ phim Việt, những món ăn đường phố mang hương vị ký ức, những câu hát dân ca xứ Nghệ mộc mạc như hơi thở làng quê – tất cả đã vượt qua ranh giới của hoài niệm để trở thành một phần sống động của đời sống văn hóa địa phương.
Đạo diễn Huỳnh Vân Tuyết - người mở ra cánh cửa để người Việt ở nước ngoài và bạn bè quốc tế tiếp cận với văn hóa Việt Nam
Liên hoan phim Việt Nam diễn ra tháng 7 và tháng 8/2025 tại London, Birmingham Manchester, Vương quốc Anh đã thu hút đông đảo khán giả người Việt và người nước ngoài Riêng ở London, phòng chiếu lớn nhất 150 chỗ tại rạp Rich Mix liên tục cháy vé.
Đạo diễn Huỳnh Vân Tuyết - Đồng sáng lập Liên hoan Phim Việt Nam tại Vương quốc Anh - nói: "Tôi lớn lên trong một gia đình Việt Nam điển hình tại Anh. Vì thế lúc còn nhỏ chủ yếu tôi chơi trong nhà. Tôi đã dành rất nhiều thời gian đó để xem phim. Tôi lớn lên cùng những bộ phim và đã trở thành một tín đồ điện ảnh. Tôi đã xem ngấu nghiến rất nhiều phim Hongkong, phim Anh và phim Mỹ. Nhưng điều lạ là tôi không được xem những bộ phim của Việt Nam".
"Và thật khó để có thể hiểu rõ về bản sắc Việt Nam của mình khi tôi không được tiếp xúc với nền văn hóa đó".
Năm 2019, khi đang làm nhà sản xuất tại National Theatre, chị Tuyết lần đầu tiên có một người bạn Việt Nam – diễn viên, tác giả Tuyền Đỗ. Từ những câu chuyện của Tuyền, sự tò mò về Việt Nam trong chị lớn dần. Chị bắt đầu đi tìm mảnh ghép còn thiếu trong bản sắc của mình để trả lời câu hỏi âm ỉ từ thuở nhỏ: vì sao điện ảnh Việt Nam gần như vắng bóng tại Anh?
Quyết định theo đuổi nghiên cứu thạc sĩ về điện ảnh Việt Nam đã mở ra cho chị cơ hội trở về quê hương lần đầu tiên – một hành trình không chỉ mang tính học thuật, mà còn là hành trình nhận diện chính mình.
"Đó là một tuần thật tuyệt vời, nơi tôi được gặp gỡ và học hỏi rất nhiều về di sản của mình, đặc biệt là thông qua điện ảnh" - đạo diễn Huỳnh Vân Tuyết nhớ lại.
Đạo diễn Huỳnh Vân Tuyết.
Chị Hoàng Thị Mai của Viện phim Việt Nam nói về đạo diễn Huỳnh Vân Tuyết: "Có một điều đặc biệt ở Tuyết là Tuyết rất là đam mê những thước phim ngắn này, thước phim cổ này, mà những thước phim ấy khán giả chưa có cơ hội để được thưởng thức. Khi mà bạn ấy xem những thước phim đen trắng ấy thì mới đầu bạn ấy ngạc nhiên".
Trong những bộ phim chị Tuyết xem, người Việt không còn đứng bên lề mà là trung tâm của câu chuyện. Điều đó giúp chị dần khám phá những điều trước đây mình chưa từng biết, chưa từng hiểu hết về quê hương.
Chị Tuyết nói dù đã sinh sống ở Anh từ cuối những năm 1970 nhưng cộng đồng người Việt lại sống phân tán nhiều nơi. Do đó, nghệ thuật, điện ảnh hay văn hóa Việt Nam từng thiếu sự hiện diện rõ ràng trong đời sống văn hóa tại Anh Những câu chuyện trong điện ảnh Việt Nam, từ ngôn ngữ điện ảnh, âm thanh cho đến hình ảnh, đều mở ra một không gian nơi chúng ta có thể khám phá rất nhiều điều.
"Và chính những thước phim từ Việt Nam đã thắp lên trong tôi suy nghĩ, rằng những gì tôi khám phá thực sự quan trọng. Nếu điện ảnh Việt Nam có thể khiến tôi rung động đến vậy, tôi mong khán giả ở Vương quốc Anh cũng sẽ cảm nhận được điều tương tự" - chị Tuyết nói.
Trở về Anh, chị Tuyết đã đồng sáng lập ra Star Nhà Ease, cùng những bạn trẻ yêu điện ảnh tổ chức liên hoan phim Việt Nam. Mong muốn của chị và các thành viên là tạo nên không gian để điện ảnh và nghệ thuật, mở ra cánh cửa để người Việt ở nước ngoài và bạn bè quốc tế tiếp cận với văn hóa Việt Nam từ những góc độ mới.
Chị Nancy - thành viên của Star nhà Ease - cho biết: "Trước đây, tôi từng nghĩ nghệ thuật Việt Nam chỉ có Paris By Night và cải lương. Đây là lần đầu tiên văn hóa và nghệ thuật Việt thực sự chạm đến tôi, đúng với mối quan tâm của tôi. Lại còn có phần giới thiệu bằng tiếng Anh nữa, nên trải nghiệm ấy thực sự rất mạnh mẽ".
Anh Albin - một thành viên của Star nhà Ease: "Tôi chưa từng xem những bộ phim này trước đây. Đây là những bộ phim rất đậm chất địa phương. Vì thế, khi xem chúng, tôi cảm thấy như được kết nối lại với văn hóa Việt Nam, đồng thời tôi cũng thêm tôn trọng nền điện ảnh cũng như các nghệ sĩ Việt Nam nói chung".
Câu chuyện Hành trình đưa văn hóa Việt vào lâu đài tráng lệ tại Scotland của Anne Tristine
Lâu đài Dunskey vốn là địa điểm nghỉ ngơi sau những cuộc đi săn của giới quý tộc cách đây hơn 100 năm. Bây giờ, đây là địa điểm được các tạp chí kinh tế, thời trang và du lịch nổi tiếng bình chọn là một địa điểm tổ chức tiệc cưới và nghỉ dưỡng cao cấp, thu hút khách từ khắp các châu lục. It ai biết rằng hai vợ chồng anh Ali và chị Anne đã phải trải qua 10 năm để có thể đem đến sức sống hiện nay cho cơ ngơi này.
Anne Tristine bên chồng và 2 con của cô.
Nếu phải tìm một điểm nhấn thú vị trong những bữa tiệc tại lâu đài Scotland cổ kính này, thì đó chính là sự giao thoa tự nhiên, không chút gượng gạo, giữa phong vị quý tộc Anh và hương vị ẩm thực Việt Nam.
Theo chia sẻ của anh Alistar Orr Ewing - chủ lâu đài Dunskey - thì qua thời gian, tòa lâu đài đã xuống cấp rất nghiêm trọng và cần một cuộc đại tu.
"Chúng tôi không có kinh nghiệm làm dịch vụ, xây dựng hay thiết kế nội thất, cũng chẳng biết gì về du lịch. Mọi thứ khi ấy vô cùng khó khăn, lạ lẫm, như đi lạc trong sa mạc vậy. Chúng tôi giống như vừa lắp ráp máy bay vừa vận hành cùng một lúc" - chị Anne chia sẻ - "Tôi nghĩ điều đáng quý nhất khi mang trong mình dòng máu Việt là chúng tôi không thấy ngỡ ngàng khi phải đối diện thử thách".
Cũng từ trong văn hóa của Việt Nam, chị Anne đã tìm được cảm hứng cho một chiến lược, mở ra một hành trình mới cho lâu đài Dunskey.
Trong tiếng Việt có một từ rất thú vị, đó là “chia sẻ”. Từ này không chỉ đơn thuần là chia sẻ thức ăn hay điều gì đó cụ thể, mà mang nhiều cảm xúc hơn thế. Đó là khi bạn thực sự muốn lan tỏa và kết nối xung quanh với một điều có ý nghĩa sâu sắc của cá nhân mình. Và không gian này mang ý nghĩa đó.
Vợ chồng chị Anne muốn Dunskey sẽ không trở thành một khách sạn, mà là nơi để những chủ nhân chia sẻ không gian, phong cách sống, văn hóa và lịch sử độc đáo của mình cùng những vị khách.
Chị Anne nói về những thực đơn món ăn Việt của lâu đài: "Tôi nghĩ rằng nếu người Việt có mặt ở đây, họ chắc chắn sẽ “phải lòng” món phở thịt nai này vừa lạ miệng, vừa ngon đến bất ngờ. Tất nhiên, một cách thông thường để giới thiệu ẩm thực Việt Nam là dựa vào những món quen thuộc như phở, bánh mì, chả giò. Nhưng đôi khi, bạn cũng phải can đảm làm điều gì đó lạ hơn".
"Vì vậy, tôi nghĩ có lẽ người Việt nào cũng yêu thích canh chua – đó thực sự là một món ăn gắn liền với tuổi thơ, rất đỗi thân thuộc và ấm áp. Và tôi nghĩ chính hương vị ấy giúp làm nổi bật vị ngon của cá hay tôm một cách thật tinh tế và trọn vẹn".
"Một trong những thử nghiệm của chúng tôi là món tôm hùm chần, dùng kèm loại nước sốt chính là nước canh chua. Và món đó đã trở thành một trong những món được yêu thích nhất – giờ thì ai cũng muốn được phục vụ món ấy".
Ông Dave Alexander - Bếp trưởng của Dunskey Estate - cho biết: "Chúng tôi đang cố gắng đưa những yếu tố của ẩm thực Việt Nam vào thực đơn - phở, bánh mì, nước mắm, tương ớt, các món dưa góp ăn kèm rất ngon ở Việt Nam".
"Khi phục vụ món ăn kèm với rượu như với món hàu, chúng tôi vẫn phục vụ hàu sống. Nhưng hiện nay sẽ có thêm cách ăn nóng ngoài loại để lạnh. Với món hàu nóng, chúng tôi chỉ hấp hé vỏ, rồi rưới một lớp sốt lên trên. Đó là cách ăn theo kiểu đặc trưng của Việt Nam".
David Hope-Jones - một người dân Scotland - nói về cảm xúc của mình với ẩm thực Việt mà anh được nếm thử: "Tôi thích nhất là món sò điệp ăn kèm lạc rang và ớt. Một sự kết hợp hoàn hảo. Chị Anne còn gợi ý chúng tôi hãy tưởng tượng mình đang ở Hà Nội, ngồi trên chiếc ghế nhựa nhỏ bé để thưởng thức đồ ăn đường phố. Thật giỏi khi họ có thể đưa hai nền văn hóa rất khác nhau hòa quyện trong một trải nghiệm ẩm thực trọn vẹn đến vậy".
Harry Harbottle - một người dân Scotland khác cho biết: "Với tôi, món thứ hai có kết cấu thật sự rất đặc biệt. Tôi chưa từng ăn bao giờ. Món ăn có chút nấm truffle, là nguyên liệu thượng hạng. Nhưng chính là kết cấu của món ăn, một dạng giống như kem trứng, tôi không biết trong tiếng Việt các bạn gọi là gì, mới khiến món ăn này trở nên tuyệt vời đến vậy".
Chị Hoa Le Craig - người Việt sống tại Stranraer, Scotland: "Thật sự rất là hào hứng khi mình là người Việt Nam mình ở trong bữa tiệc toàn người nước ngoài nhưng họ lại rất là tận hưởng những cái thức ăn mang tính Việt Nam của mình".
Niềm tự hào về nền ẩm thực độc đáo và tinh thần Việt Nam tích cực đã được chị Anne kết tinh thành sự giao thoa ấn tượng, được công nhận như một điểm nhấn giữa lòng một lâu đài cổ ở Scotland.
Bình luận (0)