Đã có những chuyển động tích cực sau hơn 1,5 năm triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hệ thống chính sách, pháp luật đang tiếp tục được hoàn thiện. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã xây dựng chương trình hành động cụ thể; các cơ chế mới về chấp nhận rủi ro và thương mại hóa kết quả nghiên cứu cũng từng bước được mở ra.
Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn vẫn còn khoảng cách khi nhiều rào cản về cơ chế, tư duy và cách thức triển khai chưa được tháo gỡ.
Nếu trước đây nghiên cứu xong, nhà khoa học mới đi tìm nơi ứng dụng, chào hàng sản phẩm, thì nay nhà khoa học cần phải đi gặp doanh nghiệp, đi về địa phương, xem thực tế đang cần gì, rồi mới quay về trường, viện viết đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu. Tuy nhiên, mối liên kết giữa nhà khoa học và doanh nghiệp hiện vẫn còn lỏng lẻo khi hai bên chưa thực sự tin tưởng, vẫn còn nghi ngờ nhau.
Nghị quyết 57 mở ra cánh cửa lớn cho khoa học công nghệ với nhiều cơ chế đột phá, nhưng còn rào cản về thủ tục và cách triển khai.
Theo định hướng của Nghị quyết 57, nhiều chương trình nghiên cứu được nâng mức đầu tư. Ví dụ, một dự án AI tại biên của giáo sư Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán tham gia cùng Đại học Bách khoa Hà Nội được phê duyệt kinh phí tới 20 tỷ đồng, cao gấp khoảng 4-5 lần trước đây. Tuy nhiên đến nay, dự án chưa nhận được kinh phí do vướng nhiều thủ tục. Đây là thực trạng chung tại các viện, trường hiện nay.
GS.TSKH. Hồ Tú Bảo (Giám đốc Phòng Khoa học dữ liệu, Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán) cho biết: "Kinh phí tăng lên và có kế hoạch phân bổ, tuy nhiên trong thực hiện còn bị chậm. Mặc dù chúng ta đã có luật nhưng nhiều thứ dưới luật, một quyết định này lại liên quan đến một loạt quy định trước làm cho người thực thi đều cảm thấy lúng túng".
Theo PGS.TS. Phí Quyết Tiến (Viện trưởng Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), vấn đề giải ngân cần được cụ thể hóa bằng các hướng dẫn để việc mua bán vật tư nghiên cứu, triển khai thực hiện nhiệm vụ được rút gọn, tự chịu trách nhiệm đối với kết quả nghiên cứu.
Để đẩy nhanh thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Nghị quyết 57 cho phép nhà khoa học tham gia thành lập, điều hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc triển khai vướng mắc khi nhiều nhà khoa học phải xin ý kiến thủ trưởng đơn vị, trong khi các thủ trưởng còn lo ngại về trách nhiệm. Cần có cơ chế linh hoạt cho phép nhà khoa học tạm thời rời nhà trường, viện từ 3-5 năm để tập trung phát triển doanh nghiệp công nghệ.
Nghị quyết 57 mở ra cánh cửa lớn cho khoa học công nghệ với nhiều cơ chế đột phá, nhưng còn rào cản về thủ tục và cách triển khai, nên nhiều ý tưởng vẫn nằm trên giấy, chậm chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ cụ thể phục vụ phát triển đất nước. Những điểm nghẽn đang cần được khơi thông để Nghị quyết 57 thực sự đi vào cuộc sống.
Bình luận (0)