Những việc AI không nên làm thay con người

Năm 1962, Mỹ từng thử dùng bom hạt nhân cho các mục đích dân sự như đào đất. Vụ thử đã phát tán phóng xạ trên diện rộng và cho thấy một công nghệ mạnh không phải lúc nào cũng nên được áp dụng.

Nỗ lực đưa trí tuệ nhân tạo vào mọi lĩnh vực hiện nay cũng đặt ra câu hỏi tương tự. Việc lạm dụng AI có thể dẫn đến sa thải hàng loạt, khiến khách hàng mất niềm tin và làm doanh nghiệp mất đi những giá trị vốn có.

Một trong những việc AI không nên đảm nhiệm hoàn toàn là các tình huống cần sự đồng cảm. Công nghệ có thể xử lý yêu cầu đóng tài khoản, nhưng sẽ khó thay thế con người khi người gọi là một phụ nữ vừa mất chồng và muốn hủy tài khoản của người đã khuất.

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần, AI có thể giúp ghi chép nội dung tư vấn và xử lý hồ sơ bảo hiểm. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn phải trực tiếp quan sát khuôn mặt, thái độ và phản ứng của bệnh nhân để nhận biết những dấu hiệu quan trọng mà máy móc có thể bỏ sót.

AI cũng không nên thay thế hoàn toàn con người trong việc tạo ra nội dung cần tính chân thực. Khi doanh nghiệp đều có thể dùng máy để viết bài quảng cáo và nội dung trên mạng xã hội, những câu chuyện thật do con người kể lại càng trở nên có giá trị.

Tính minh bạch là một vấn đề khác. Trong các lĩnh vực như tài chính, y tế và pháp luật, người sử dụng cần biết một quyết định được đưa ra dựa trên cơ sở nào. Tuy nhiên, nhiều hệ thống AI hiện nay vẫn hoạt động như một “hộp đen”, khó giải thích đầy đủ quá trình đưa ra kết quả.

Ngay cả khi AI hỗ trợ soạn thảo văn bản pháp lý, luật sư vẫn phải kiểm tra từng nội dung. Trách nhiệm cuối cùng thường thuộc về người sử dụng công nghệ chứ không phải đơn vị tạo ra hệ thống.

Các doanh nghiệp cũng có thể phải trả giá nếu tự động hóa quá mức và sa thải nhân viên quá nhanh. AI có thể thay thế một số nhiệm vụ, nhưng không dễ thay thế kinh nghiệm, hiểu biết nội bộ và khả năng đào tạo thế hệ nhân sự tiếp theo.

Việc loại bỏ nhân viên trẻ có thể khiến doanh nghiệp thiếu người đủ năng lực kiểm tra sản phẩm do AI tạo ra khi những nhân sự giàu kinh nghiệm rời đi. Một số công ty từng tuyên bố chuyển mạnh sang AI sau đó đã phải tuyển lại lao động hoặc tăng số lượng nhân viên.

AI sẽ tiếp tục được sử dụng rộng rãi, nhưng lợi thế không chỉ thuộc về những doanh nghiệp áp dụng công nghệ sớm. Những tổ chức biết giới hạn các lĩnh vực không nên giao hoàn toàn cho máy móc cũng sẽ có khả năng duy trì lòng tin, kiến thức và giá trị khác biệt lâu dài.