Ninh Bình: Hướng đi bền vững từ du lịch xanh gắn với di sản

Trong những năm gần đây, Ninh Bình không chỉ được biết đến là vùng đất của di sản với quần thể danh thắng Tràng An, Cố đô Hoa Lư, Tam Cốc – Bích Động, mà còn nổi lên như một điểm sáng trong phát triển du lịch xanh. Với định hướng lấy bảo tồn làm nền tảng, địa phương đang từng bước xây dựng mô hình du lịch bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa di sản văn hóa, sinh thái tự nhiên và các mô hình quản lý tiên tiến như Ecohost.

Bảo tồn di sản thế giới Tràng An: Trái tim du lịch Ninh Bình

Quần thể danh thắng Tràng An, di sản thế giới được UNESCO công nhận từ năm 2014, là một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn nhất ở Ninh Bình. Với những dãy núi đá vôi hùng vĩ, những hang động kỳ bí, cùng hệ sinh thái động thực vật phong phú, Tràng An không chỉ là một thiên đường du lịch mà còn là một bảo tàng sống của thiên nhiên và lịch sử.Ninh Bình đã và đang triển khai nhiều biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững cho Tràng An.

Các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên đã được thực hiện thường xuyên. Những tour du lịch tại Tràng An không chỉ tập trung vào việc tham quan cảnh quan, mà còn chú trọng vào việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên.

Tại đây, các tour du lịch sinh thái được tổ chức với những phương tiện thân thiện với môi trường, như thuyền gỗ truyền thống, giúp du khách trải nghiệm một cách gần gũi và tôn trọng thiên nhiên. Điều này không chỉ mang lại giá trị du lịch mà còn tạo cơ hội cho người dân địa phương phát triển kinh tế từ hoạt động du lịch mà vẫn bảo vệ được cảnh quan và sinh thái.

Cùng với quần thể danh thắng Tràng An, tại khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, việc chèo thuyền phục vụ du khách được tổ chức theo quy định, với sự tham gia của người dân địa phương. Du khách không chỉ được thưởng ngoạn cảnh sắc sông núi hữu tình mà còn trải nghiệm nhịp sống bình dị, gần gũi của người dân vùng quê.

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết: “Chúng tôi xác định phát triển du lịch phải song hành với bảo tồn. Nếu làm mất đi giá trị nguyên bản của di sản, thì du lịch cũng không thể phát triển lâu dài.”

Du lịch xanh – hướng đi tất yếu để phát triển bền vững

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản, Ninh Bình đang đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, tận dụng lợi thế về hệ sinh thái đa dạng. Các khu vực như Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long hay đầm Thung Nham đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên.

Tại Vân Long, du khách có thể ngồi thuyền len lỏi qua những cánh đồng ngập nước, ngắm nhìn voọc mông trắng – loài linh trưởng quý hiếm. Hay tại Cúc Phương, những tour khám phá rừng nguyên sinh, tìm hiểu đa dạng sinh học thu hút ngày càng nhiều du khách trong và ngoài nước.

Điểm chung của các mô hình du lịch sinh thái tại đây là hạn chế tối đa việc xây dựng công trình bê tông, thay vào đó là sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, giữ gìn cảnh quan tự nhiên.

Chị Phạm Thị Bích Huyền, một du khách đến từ Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng với cách Ninh Bình giữ được vẻ đẹp tự nhiên. Đi du lịch mà vẫn cảm thấy gần gũi với thiên nhiên, không bị bê tông hóa như nhiều nơi khác.”

Để du lịch xanh phát triển, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở cơ chế, chính sách mà còn ở nhận thức của cả cộng đồng. Tại Ninh Bình, các chương trình tuyên truyền, tập huấn về du lịch bền vững được tổ chức thường xuyên, giúp người dân hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình.

Theo ông Phùng Quang Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Du lịch xanh Việt Nam "Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng, mà là điều kiện tất yếu nếu chúng ta muốn phát triển du lịch bền vững".

Từ việc không xả rác bừa bãi, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường, đến việc ứng xử văn minh với du khách – tất cả đều góp phần xây dựng hình ảnh điểm đến xanh, sạch, đẹp.

Ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cho rằng, phát triển đô thị xanh không chỉ nhằm tạo diện mạo hiện đại cho đô thị, mà quan trọng hơn là bảo đảm môi trường sống, lợi ích lâu dài của người dân và giữ gìn không gian di sản cho các thế hệ sau. Chính quyền địa phương đã tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động du lịch, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như xây dựng trái phép, gây ô nhiễm môi trường.

Ecohost – mô hình mới cho du lịch cộng đồng

Một trong những điểm nhấn trong chiến lược phát triển du lịch xanh của Ninh Bình là việc áp dụng các mô hình tiên tiến như Ecohost. Đây là mô hình lưu trú du lịch cộng đồng hướng tới tiêu chí thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng và gắn kết với văn hóa bản địa.

Tại các làng du lịch cộng đồng, nhiều hộ dân đã cải tạo nhà ở thành homestay theo tiêu chuẩn Ecohost. Các cơ sở này sử dụng năng lượng tái tạo, hạn chế rác thải nhựa, ưu tiên các sản phẩm địa phương và tạo cơ hội cho du khách trải nghiệm đời sống bản địa.

Ông Trần Văn Dũng, chủ một homestay tại xã Ninh Hải, cho biết: “Trước đây gia đình tôi chủ yếu làm nông nghiệp. Từ khi chuyển sang làm du lịch theo mô hình Ecohost, thu nhập ổn định hơn, lại có cơ hội giới thiệu văn hóa quê hương đến du khách.”

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình này còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường. Người dân trở thành chủ thể trong hoạt động du lịch, đồng thời là người gìn giữ di sản.

Khẳng định thương hiệu du lịch xanh

Nhờ những nỗ lực đồng bộ, Ninh Bình đang dần khẳng định vị thế là điểm đến du lịch xanh hàng đầu của Việt Nam. Không chỉ thu hút du khách trong nước, địa phương còn trở thành lựa chọn của nhiều du khách quốc tế, đặc biệt là những người yêu thích du lịch bền vững.

Ông Phạm Duy Phong, Phó Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết, năm 2025, tỉnh Ninh Bình ước đón trên 19,4 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 2,2 triệu lượt khách quốc tế. Hoạt động lưu trú ghi nhận sự tăng trưởng tích cực với hơn 4,25 triệu lượt khách lưu trú, tăng 26,65% so với năm 2024; tổng số ngày khách lưu trú đạt trên 4,84 triệu ngày, tăng 23,4%. Tổng thu từ hoạt động du lịch ước đạt trên 21.278 tỷ đồng, tăng gần 37% so với năm trước.

Với mục tiêu đón 30 triệu lượt khách vào năm 2030, Ninh Bình không chỉ tập trung vào việc phát triển cơ sở hạ tầng, mà còn chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững. Chính quyền tỉnh đã đặt ra kế hoạch phát triển du lịch xanh, kết hợp với việc bảo vệ và phát huy giá trị của di sản thiên nhiên và văn hóa, trong đó, Quần thể danh thắng Tràng An, Vườn quốc gia Cúc Phương và mô hình Ecohost là ba yếu tố trọng tâm.Ninh Bình cũng chú trọng vào việc phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù như du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm và du lịch cộng đồng. Bên cạnh đó, các dịch vụ du lịch hiện đại như khu nghỉ dưỡng cao cấp, khách sạn, các tuyến đường cao tốc, sân bay, và hệ thống giao thông công cộng cũng sẽ được cải thiện để phục vụ lượng du khách lớn trong tương lai.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực từ phát triển du lịch đại trà, hướng đi của Ninh Bình được đánh giá là phù hợp với xu thế chung của thế giới. Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển sinh thái và ứng dụng các mô hình tiên tiến như Ecohost đã tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

Từ vùng đất giàu truyền thống lịch sử, Ninh Bình đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành điểm đến của du lịch xanh và bền vững. Mỗi dòng sông, ngọn núi, mỗi di sản nơi đây không chỉ là tài nguyên, mà còn là giá trị cần được gìn giữ cho các thế hệ mai sau.

Trong hành trình ấy, du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn góp phần lan tỏa thông điệp về bảo vệ môi trường, gìn giữ văn hóa và phát triển hài hòa với thiên nhiên – đúng với tinh thần của một nền du lịch xanh mà Ninh Bình đang kiên trì theo đuổi.