Ninh Bình kỳ vọng đưa ma nhai núi Non Nước thành Di sản tư liệu UNESCO

UBND tỉnh Ninh Bình vừa tổ chức Tọa đàm quốc tế “Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO- Ma nhai núi Non Nước”. Dự tọa đàm có các đồng chí: Đặng Thanh Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; bà HULAN Ganbaatar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Mông Cổ tại Việt Nam; Tiến sĩ Vũ Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Ủy Ban Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP).

Cùng dự có đại diện Đại sứ quán các quốc gia là thành viên Ủy Ban Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương; đại diện các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học; lãnh đạo các sở, ban, ngành của tỉnh; lãnh đạo UBND xã, phường có di tích Quốc gia đặc biệt trên địa bàn tỉnh...

Kho báu ký ức được lưu giữ trên đá

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Thanh Sơn nhấn mạnh: Núi Non Nước là 1 trong 10 di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh Ninh Bình. Trên núi Non Nước có hệ thống bia ma nhai phong phú, đây là kho tàng di sản tư liệu bằng chữ Hán và chữ Nôm khắc trên vách núi đá có niên đại trải dài từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX. Hệ thống bia ma nhai trên núi Non Nước là nguồn tư liệu quý, có giá trị đa diện như một bảo tàng văn chương bác học độc đáo, phản ánh chân thực đời sống chính trị, văn hóa, tư tưởng và xã hội của từng giai đoạn lịch sử trong suốt gần bảy thế kỷ (từ năm 1343 đến nay).

Giá trị hiện hữu của hệ thống bia ma nhai tại núi Non Nước không chỉ nằm ở giá trị lịch sử hay văn chương bác học mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp các thế hệ sau có sự thấu biết sâu sắc về những chặng đường lịch sử của cha ông đi trước còn lưu truyền lại đến ngày nay. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, công tác nhận diện, bảo tồn, phát huy và nâng tầm giá trị các di sản tư liệu là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Việc hướng tới ghi danh di sản tư liệu ma nhai núi Non Nước vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương không chỉ góp phần khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, mà còn thể hiện sự tôn trọng của thế hệ hôm nay với các thế hệ cha ông đi trước và trách nhiệm của chính quyền, cộng đồng địa phương đối với di sản quý giá của nhân loại.

 Khát vọng ghi danh UNESCO và nâng tầm giá trị di sản

Tại Tọa đàm Quốc tế “Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO - Ma nhai núi Non Nước”, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước đã cùng nhau nhìn nhận, đánh giá và thảo luận sâu về giá trị nổi bật của di sản.

Những ý kiến được đưa ra tại tọa đàm không chỉ khẳng định tính độc bản, hiếm có của hệ thống ma nhai mà còn góp phần làm rõ các yếu tố cần thiết để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là nguồn tư liệu đặc biệt có giá trị lịch sử, văn hóa và học thuật cao, đủ điều kiện để được xem xét ở cấp độ khu vực.

Điều đáng chú ý là di sản này không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng Ninh Bình hay Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, những tư liệu được lưu giữ trên núi Non Nước còn phản ánh một phần lịch sử giao lưu văn hóa, tư tưởng của khu vực Đông Á qua nhiều thế kỷ.

Theo các nhà khoa học, việc ghi danh không chỉ nhằm khẳng định giá trị của di sản mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đây cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh Ninh Bình đến bạn bè quốc tế thông qua một loại hình di sản còn khá mới mẻ đối với nhiều người.

Tại tọa đàm, nhiều kinh nghiệm quốc tế trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư liệu cũng được chia sẻ. Những góp ý khoa học, tâm huyết được xem là nguồn tư liệu quan trọng giúp Ninh Bình tiếp tục hoàn thiện hồ sơ theo các tiêu chí của Chương trình Ký ức Thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Thanh Sơn khẳng định: Qua các ý kiến phong phú, sinh động của các chuyên gia, nhà khoa học, Tọa đàm quốc tế “Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO - Ma nhai núi Non Nước” đã làm sáng tỏ, giúp mọi người hiểu sâu sắc thêm giá trị của hệ thống ma nhai tại núi Non Nước: đó là "cuốn sử đá" vô giá, là bảo vật chứa đựng hồn cốt lịch sử, tư duy chính trị, tâm hồn văn chương, ký ức cộng đồng của cha ông ta qua nhiều thế kỷ.

Hệ thống ma nhai núi Non Nước là chứng tích sống động về vị trí chiến lược của vùng đất Ninh Bình qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, Hậu Lê đến Nguyễn. Mỗi bài thơ, ký, đề từ... khắc trên đá của các bậc minh quân, danh thần như Trương Hán Siêu, Lê Thánh Tông, Phạm Sư Mạnh..., chính là lời khẳng định chiều sâu văn hiến của dân tộc. Đây là bảo tàng thư pháp độc đáo ngoài trời, thể hiện tài hoa và thẩm mỹ tinh tế của người xưa, tạo nên một sự hòa quyện tuyệt mỹ giữa tạo hóa của thiên nhiên và trí tuệ của con người. Với quan điểm “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển”, tỉnh Ninh Bình nhận thức sâu sắc rằng: Bảo tồn di sản là để giữ gìn gốc rễ, nhưng phát huy di sản là để tạo đà cho tương lai.

Kết quả từ tọa đàm chính là tiền đề, là "chất liệu" quý giá để tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các cơ quan Trung ương, các tổ chức quốc tế triển khai các nhiệm vụ chiến lược trong thời gian tới.

Nếu được MOWCAP ghi danh, ma nhai núi Non Nước sẽ trở thành một dấu mốc mới trong hành trình khẳng định thương hiệu di sản của Ninh Bình. Khi đó, địa phương có cơ hội trở thành tỉnh đầu tiên của Việt Nam sở hữu đầy đủ các loại hình danh hiệu UNESCO tiêu biểu.

Nhưng hơn cả một danh hiệu, điều quan trọng nhất chính là những giá trị lịch sử, văn hóa được bảo tồn và lan tỏa. Bởi mỗi dòng chữ trên vách đá không chỉ là dấu tích của quá khứ mà còn là thông điệp gửi tới tương lai về bản sắc, trí tuệ và sức sống bền bỉ của dân tộc Việt Nam.

Hành trình đưa ma nhai núi Non Nước đến với UNESCO vì thế không chỉ là hành trình của một hồ sơ di sản. Đó còn là hành trình đánh thức những giá trị văn hóa đang hiện hữu, để từ những vách đá trầm mặc giữa đất Cố đô, câu chuyện về lịch sử và con người Việt Nam có thể vang xa hơn trên bản đồ văn hóa thế giới.