Ninh Bình: "Xanh lại ước mơ" - Mở cánh cửa việc làm cho người hoàn lương

Khi khát vọng làm lại cuộc đời gặp rào cản vô hình

Những ngày đầu trở về quê sau thời gian chấp hành án, anh D.V.T ở xã Thanh Lâm mang theo nhiều dự định cho cuộc sống mới. Chàng trai sinh năm 2003 từng hy vọng chỉ cần chăm chỉ lao động là có thể nhanh chóng ổn định cuộc sống, phụ giúp gia đình và khép lại quá khứ. Nhưng thực tế không dễ dàng như anh nghĩ.

Từ Hà Nội đến Nghệ An, anh T. nhiều lần tìm đến các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất với mong muốn được nhận vào làm việc. Hồ sơ đủ điều kiện, sức khỏe bảo đảm, tinh thần cầu thị, nhưng hành trình ấy liên tiếp nhận về những cái lắc đầu. Có nơi từ chối khéo, có nơi thẳng thắn cho biết họ e ngại khi tuyển dụng người từng vi phạm pháp luật.

Không tìm được việc làm ổn định, anh trở về quê phụ giúp gia đình làm nông nghiệp và làm thêm các công việc thời vụ. Thu nhập bấp bênh khiến giấc mơ làm lại cuộc đời vẫn còn nhiều dang dở. Câu chuyện của anh T. không phải trường hợp cá biệt.

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện toàn tỉnh Ninh Bình có hơn 5.300 người thuộc diện tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, số người được doanh nghiệp và cơ sở sản xuất tiếp nhận làm việc mới chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, 6,31%.

Đằng sau những con số ấy là hàng nghìn hoàn cảnh đang nỗ lực tìm kiếm cơ hội làm lại cuộc đời. Nhiều người có ý chí vươn lên, mong muốn lao động chân chính nhưng vẫn gặp không ít khó khăn khi tiếp cận thị trường việc làm.

Tại xã Thanh Lâm, nơi có 65 trường hợp chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương, trong đó có 58 trường hợp chưa có tay nghề, 10 người hoàn toàn chưa tìm được việc làm. Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo xã Thanh Lâm cho biết, phần lớn lao động chưa được đào tạo nghề bài bản, chủ yếu làm các công việc tự do, thời vụ hoặc lao động phổ thông. Không ít người vẫn loay hoay tìm hướng đi mới cho cuộc sống.

Việc thiếu việc làm ổn định không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của bản thân họ mà còn tác động trực tiếp đến quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Khi cơ hội bị thu hẹp, tâm lý mặc cảm, tự ti rất dễ xuất hiện, kéo theo nguy cơ tái phạm hoặc vi phạm pháp luật.

Gỡ “nút thắt” từ sự kỳ thị và thiếu kết nối

Những năm qua, Ninh Bình đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Hàng trăm trường hợp được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh; nhiều mô hình giúp đỡ tái hòa nhập cộng đồng được duy trì hiệu quả.

Tuy nhiên, vấn đề việc làm vẫn là bài toán khó. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở ý thức hay quyết tâm của người lao động mà xuất phát từ những rào cản vô hình trong xã hội.

Không ít doanh nghiệp vẫn còn tâm lý e ngại khi tiếp nhận lao động đặc thù. Những lo lắng về an ninh, kỷ luật lao động hay rủi ro phát sinh khiến nhiều đơn vị lựa chọn phương án an toàn là từ chối tuyển dụng.

Trong khi đó, người lao động sau khi trở về địa phương lại thiếu thông tin về nhu cầu tuyển dụng. Họ không biết doanh nghiệp nào sẵn sàng tiếp nhận, ngành nghề nào phù hợp với khả năng của mình.

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng cũng không biết tìm nguồn lao động này ở đâu hoặc chưa có cơ chế kết nối hiệu quả với chính quyền địa phương. Sự thiếu liên thông thông tin khiến cung và cầu lao động khó gặp nhau.

Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu không giải quyết được bài toán việc làm thì những chính sách hỗ trợ khác sẽ khó phát huy hiệu quả bền vững. Việc tạo sinh kế ổn định không chỉ giúp người hoàn lương có thu nhập mà còn góp phần củng cố niềm tin, giúp họ khẳng định giá trị bản thân và hòa nhập với cộng đồng.

Bởi vậy, thay vì chỉ hỗ trợ theo cách truyền thống, các địa phương cần tìm kiếm phương thức mới, tận dụng công nghệ để tạo ra môi trường kết nối minh bạch, thuận tiện và nhân văn hơn.

Phiên chợ số và hành trình “xanh lại” những ước mơ

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Ninh Bình đã lựa chọn một hướng đi mới.

Ban Chỉ đạo thực hiện phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tỉnh đã xây dựng mô hình Phiên chợ “Xanh lại ước mơ” trên không gian mạng. Đây được xem là một trong những sáng kiến tiên phong của tỉnh Ninh Bình trong việc hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tìm kiếm việc làm. Trung tá Đinh Thị Thu Hải, Phó Trưởng phòng Tham mưu, Công an tỉnh cho biết: "Trọng tâm của mô hình là huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp. Lực lượng Công an cấp xã đang phối hợp chặt chẽ với các ngành để thu thập, xây dựng dữ liệu “người tìm việc”, “việc tìm người” theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”. Qua đó, chúng tôi phân loại cụ thể nhu cầu ngành nghề để chủ động vận động các doanh nghiệp có loại hình phù hợp vào cuộc tuyển dụng".

Khác với các phiên giao dịch việc làm truyền thống chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định, mô hình mới được vận hành trên nền tảng trực tuyến, cho phép kết nối liên tục giữa người lao động và doanh nghiệp.

Các lực lượng chức năng đang phối hợp rà soát, cập nhật dữ liệu về người có nhu cầu tìm việc, trình độ chuyên môn, ngành nghề mong muốn cũng như nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Toàn bộ thông tin sẽ được số hóa, tạo thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác kết nối.

Điểm nổi bật của mô hình là giảm áp lực tâm lý cho người lao động. Thay vì phải trực tiếp đi gõ cửa từng doanh nghiệp, họ có thể chủ động tìm hiểu thông tin tuyển dụng, gửi hồ sơ và trao đổi với nhà tuyển dụng thông qua môi trường trực tuyến.

Đối với doanh nghiệp, đây cũng là kênh giúp tiếp cận nguồn lao động phù hợp một cách thuận lợi hơn. Thông qua sự đồng hành của lực lượng Công an và chính quyền địa phương, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đánh giá, tin tưởng và mạnh dạn tiếp nhận người hoàn lương vào làm việc.

Tại nhiều địa phương, mô hình đang nhận được sự hưởng ứng tích cực. Các tổ công tác đã đến từng khu dân cư để rà soát nhu cầu việc làm, hướng dẫn đăng ký thông tin và tuyên truyền về ý nghĩa của chương trình.

Không chỉ dừng ở nền tảng trực tuyến, Ninh Bình còn chuẩn bị tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tiếp dành cho người chấp hành xong án phạt tù và người sau cai nghiện. Hàng chục doanh nghiệp đã đăng ký tham gia phỏng vấn tuyển dụng ngay tại sự kiện.

Trước đó, các đơn vị chức năng cũng phối hợp tổ chức nhiều phiên tư vấn nghề nghiệp trong các cơ sở giam giữ, giúp phạm nhân chuẩn bị tâm thế và định hướng nghề nghiệp trước khi trở về cộng đồng.

Đối với anh D.V.T, thông tin về Phiên chợ “Xanh lại ước mơ” mang đến niềm hy vọng mới.

Sau khi được lực lượng Công an xã hướng dẫn đăng ký thông tin, anh chủ động tìm hiểu các vị trí tuyển dụng phù hợp. Điều khiến anh cảm thấy tự tin hơn là cơ hội được tiếp cận doanh nghiệp một cách bình đẳng, không còn quá áp lực trước những ánh nhìn định kiến.

Có thể còn cần thời gian để mô hình phát huy hiệu quả toàn diện, nhưng điều quan trọng nhất mà “Xanh lại ước mơ” mang lại chính là niềm tin.

Niềm tin cho những người từng lầm lỡ rằng xã hội vẫn luôn mở rộng vòng tay đón nhận họ trở về.

Niềm tin cho doanh nghiệp rằng người hoàn lương, nếu được trao cơ hội, hoàn toàn có thể trở thành những lao động chăm chỉ và có ích.

Và rộng hơn, đó là niềm tin vào một xã hội nhân văn, nơi công nghệ không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn trở thành cầu nối giúp những số phận từng bước vượt qua mặc cảm, tìm lại giá trị của bản thân và bắt đầu một hành trình mới bằng lao động chân chính.