Nỗi lo thật trước tin giả về thực phẩm giả

Hàng loạt tin giả về thực phẩm giả

Sản xuất, buôn bán thực phẩm giả không đơn thuần là hành vi phi đạo đức, mà là tội ác trực tiếp đe dọa sức khỏe và tính mạng con người. Chính vì vậy, bất cứ thông tin nào liên quan đến thực phẩm bẩn, thực phẩm giả đều dễ dàng thành tâm điểm chú ý của dư luận xã hội. 

Tuy nhiên, đáng lo ngại là hiện nay, đánh vào chính nỗi sợ hãi, sự hoang mang của người tiêu dùng, nhiều đối tượng đã cố tình thêu dệt, lan truyền những tin giả về thực phẩm giả nhằm mục đích câu kéo tương tác trên các nền tảng số.

Tại một trang page, bài viết và video với nội dung thông tin lực lượng chức năng tại quận Đống Đa, TP Hà Nội, đã bao vây, bắt giữ một chủ quán cơm bình dân vì sử dụng "bột hóa chất" để làm nở gạo nhằm trục lợi. Sử dụng tiêu đề giật gân, mô tả chi tiết quá trình "bắt giữ", video trên đã thu hút sự chú ý và lan truyền trên mạng xã hội với hơn 8.000 lượt thích, hơn 3.000 lượt chia sẻ dù là thông tin hoàn toàn bịa đặt, giả mạo, sử dụng hình ảnh do AI tạo và cắt ghép. 

Hay như clip có nội dung bắt khẩn cơ sở sản xuất tôm khô bằng cao su non tại Cà Mau có tới hơn 10.000 lượt like, hơn 4.000 lượt chia sẻ, dù trước đó vào tháng 6, cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau đã khẳng định đây là tin giả và triệu tập người lan truyền tin.

Nỗi lo thật trước tin giả, tin đồn sai sự thật về thực phẩm giả

Tôm khô giả bằng cao su non, gạo trộn hóa chất,... Cơ quan chức năng đã vào cuộc và sự thật được khẳng định đây chỉ là tin giả, tin không có thực về thực phẩm giả. Tuy nhiên, trong thời đại số, sự bùng nổ và lan truyền với tốc độ cực nhanh của các thông tin đặc biệt trên nền tảng xã hội, những tin giả này vẫn đang tạo ra một cuộc khủng hoảng giả về niềm tin chất lượng thực phẩm.

Bà Trần Kim Xuân (tiểu thương chợ Thành Công, TP Hà Nội) cho biết: "Không thể làm giả được, nó mềm mà nó người ta còn bóc, các công đoạn rất lâu, không làm được tôm giả".

Không thể làm giả được, lời khẳng định những tiểu thương trước thông tin tôm giả. Kinh nghiệm, kiến thức của những người đã gắn bó với mặt hàng này vài chục năm qua giúp các tiểu thương bình tĩnh, phân tích thông tin, nhưng vẫn có nỗi lo trước phản ứng, tâm lý của người tiêu dùng.

Bà Trần Kim Xuân cho biết thêm: "Người ta cũng e ngại, nghi ngờ. Người ta không biết thật - giả như thế nào, sức mua sẽ giảm xuống".

Thông tin giả trên mạng, nhưng sự e dè, hoang mang có thể lan rộng ngoài đời thực là điều hoàn toàn có thể xảy ra, bởi tâm lý bỏ đi cho yên tâm hoặc lựa chọn sản phẩm thay thế của người tiêu dùng trước bài toán bảo vệ sức khỏe.

Sự hoang mang có thể dẫn dắt hành vi tiêu dùng, biến những lo âu chính đáng thành công cụ để các đối tượng trục lợi mạng xã hội thao túng. Từ đó, những tin giả, tin đồn sai sự thật, vô căn cứ trên mạng ảo có thể trực tiếp bóp nghẹt hoạt động kinh doanh thật hay thậm chí là hủy hoại thương hiệu địa phương.

Tỉnh táo trước thông tin về thực phẩm giả

Một tin thực phẩm giả có thể gây ra những tác động thật, tổn thương thật với cả người tiêu dùng, người sản xuất, kinh doanh. Do đó, ngăn chặn tin giả về thực phẩm giả không chỉ là trách nhiệm của cơ quan, đơn vị chức năng mà còn cần cả trách nhiệm và sự chung tay của chính chúng ta ở cả hai vai trò: người tiêu dùng và cư dân mạng.

Dưới góc nhìn của những người trực tiếp sản xuất và kinh doanh, những tin giả như gạo trộn hóa chất thổi nở gấp nhiều lần hay tôm cao su chỉ là những câu chuyện phi thực tế cả về mặt kinh tế lẫn kỹ thuật.

Ông Nguyễn Văn Bảng, chủ hàng cơm, cho rằng không có chuyện 1kg gạo có thể nấu thành nhiều cân như những thông tin đang lan truyền. Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, mọi thông tin đều cần được kiểm chứng trước khi tin và chia sẻ, bởi những nội dung nói trên là không đúng sự thật.

TS. Bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, khẳng định xét về kỹ thuật và giá thành, việc tạo ra sản phẩm như thông tin lan truyền là không khả thi. Theo ông, để tạo được độ dai và vị tanh như sản phẩm thật cần kỹ thuật cao, trong khi chi phí sản xuất cũng rất lớn, thậm chí cao hơn nhiều so với sản phẩm thật. Vì vậy, những thông tin nói trên là không chính xác.

An toàn thực phẩm luôn là chủ đề nhạy cảm vì những tác động trực diện đến đời sống hàng ngày của mỗi gia đình. Để ngăn chặn tin giả, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt từ các cơ quan chức năng, ứng xử có trách nhiệm của mỗi công dân trên nền tảng số sẽ là lá chắn vững chắc.

Là người tiêu dùng thông thái, là một cư dân mạng có trách nhiệm, kiểm chứng nguồn tin và giữ lý trí trước khi nhấn nút chia sẻ sẽ ngăn chặn những tin giả vô căn cứ trên mạng xã hội có thể tạo ra tổn thương thật.