Núi Nhạn - Khoảng xanh giữ hồn phố biển

Núi Nhạn - Khoảng xanh giữ hồn phố biển. Ảnh: Đặng Hiếu

Giữa nhịp sống của một đô thị biển đang từng ngày phát triển, phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk vẫn giữ được một khoảng xanh đặc biệt. Trên ngọn núi cao hơn 60 m bên dòng Đà Rằng, Tháp Nhạn trầm mặc soi bóng, dưới chân là khu rừng thực vật được gây dựng qua nhiều thế hệ. Sự hòa quyện giữa di sản, thiên nhiên và nhịp sống đô thị tạo nên bản sắc riêng của nơi đây, nơi "lá phổi xanh" vừa điều hòa khí hậu, vừa lưu giữ hồn cốt phố biển.

Khi một ngọn núi trở thành ký ức của đô thị

Không nhiều đô thị biển ở Việt Nam sở hữu một khu rừng ngay giữa trung tâm. Đó cũng là điều làm nên dấu ấn khác biệt của Núi Nhạn. Từ lâu, ngọn núi không chỉ là mốc cảnh quan quen thuộc mà còn là nơi lưu giữ ký ức của vùng đất. Người dân tìm đến đây để tập thể dục mỗi sáng, ngắm thành phố khi hoàng hôn buông xuống hoặc đơn giản chỉ để tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống đô thị.

Nhưng điều tạo nên sức sống bền bỉ của Núi Nhạn không nằm ở vị trí địa lý. Đó là sự kết nối hài hòa giữa thiên nhiên và văn hóa. Trên đỉnh núi là Tháp Nhạn - công trình kiến trúc Chăm gần một nghìn năm tuổi, dưới chân núi là khu rừng thực vật được bền bỉ gây dựng suốt hơn ba thập kỷ. Một bên lưu giữ dấu ấn lịch sử, một bên bồi đắp màu xanh cho tương lai. Hai giá trị ấy hòa quyện, tạo nên diện mạo rất riêng của vùng đất ven biển.

Hơn ba mươi năm gây dựng một khu rừng

Ít ai biết rằng màu xanh phủ kín Núi Nhạn hôm nay không hoàn toàn là món quà của thiên nhiên. Ba mươi năm trước, nơi đây chủ yếu là đồi đá cằn cỗi, đất nghèo dinh dưỡng, cây bụi mọc thưa thớt.

Năm 1995, Lâm trường Thanh niên xung phong Phú Yên triển khai dự án xây dựng Vườn thực vật cảnh quan Núi Nhạn với mục tiêu phủ xanh đồi trọc và tạo dựng không gian sinh thái cho đô thị.

Khu rừng rộng hơn 8 ha hiện có gần 3.600 cây thuộc khoảng 450 loài, từ lim xanh, pơ mu, du sam, thông đỏ, bằng lăng đến nhiều loài cây bản địa của miền Trung và Tây Nguyên. Cùng với sự phát triển của thảm thực vật, nhiều loài động vật cũng quay trở lại sinh sống, hình thành một hệ sinh thái phong phú giữa lòng đô thị.

Những tấm bảng ghi tên khoa học được đặt dưới mỗi gốc cây biến Núi Nhạn thành một "bảo tàng thực vật ngoài trời", nơi mỗi bước chân đều mở ra cơ hội tìm hiểu về thiên nhiên.

Tháp Nhạn - linh hồn của ngọn núi

Nếu khu rừng là hơi thở của Núi Nhạn thì Tháp Nhạn chính là linh hồn của vùng đất. Được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XI, đầu thế kỷ XII, Tháp Nhạn là một trong những công trình kiến trúc Chăm còn tương đối nguyên vẹn ở miền Trung.

Ngọn tháp gạch đỏ cao gần 24 m lặng lẽ đứng trên đỉnh núi suốt gần một thiên niên kỷ, chứng kiến bao đổi thay của lịch sử. Bên cạnh giá trị kiến trúc, Tháp Nhạn còn là nơi giao thoa giữa văn hóa Việt và Chăm.

Người Chăm xưa xây dựng tháp để thờ Thiên Y A Na - vị nữ thần được tôn kính như Mẹ Xứ sở. Trải qua thời gian, tín ngưỡng ấy tiếp tục được cộng đồng người Việt kế thừa, tạo nên đời sống văn hóa đặc sắc kéo dài đến hôm nay.

Mỗi dịp đầu năm hoặc Lễ hội Vía Bà vào tháng Ba Âm lịch, dòng người vẫn tìm về Núi Nhạn để dâng hương, tham gia các nghi lễ truyền thống và thưởng thức những chương trình nghệ thuật dân gian. Sự tiếp nối ấy góp phần đưa Tháp Nhạn trở thành Di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời là biểu tượng văn hóa của vùng đất.

Một điểm đến, nhiều trải nghiệm

Điều thú vị ở Núi Nhạn là trong một hành trình ngắn, du khách có thể cảm nhận nhiều lớp giá trị khác nhau. Buổi sáng, những con đường uốn quanh triền núi trở thành nơi tản bộ dưới tán cây xanh, lắng nghe tiếng chim giữa không gian trong lành. Lên đến đỉnh núi, Tháp Nhạn hiện ra trầm mặc giữa nền trời, mở ra tầm nhìn bao quát dòng Đà Rằng uốn lượn, những cánh đồng ven sông và biển xanh phía xa.

Chiều xuống, ánh nắng nhuộm đỏ những bức tường gạch cổ, khiến cả ngọn tháp khoác lên vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa tĩnh lặng.

Với nhiều du khách, điều đáng nhớ nhất không chỉ là kiến trúc của ngọn tháp mà còn là cảm giác được đứng giữa không gian hội tụ rừng, sông, biển và di sản. Chính sự giao thoa ấy khiến Núi Nhạn trở thành điểm dừng chân đáng nhớ trong hành trình khám phá vùng đất phía Đông Đắk Lắk.

Giữa nhịp phát triển của đô thị hiện đại, Núi Nhạn vẫn lặng lẽ giữ lấy màu xanh, gìn giữ ký ức của phố biển và mở ra một cách tiếp cận mới cho du lịch: không đơn thuần giới thiệu cảnh quan, mà kể câu chuyện về sự hòa quyện giữa con người, thiên nhiên và di sản.

Rời Tuy Hòa, điều đọng lại trong lòng nhiều người không chỉ là hình ảnh ngọn tháp cổ hay sắc xanh của biển, mà còn là cảm giác bình yên dưới tán rừng giữa lòng phố biển - nơi thiên nhiên và di sản vẫn lặng lẽ nâng đỡ hồn cốt của vùng đất.