PGS.TS Bùi Chí Trung: VTV tiếp tục đổi mới để giữ vị thế dẫn dắt

PGS.TS Bùi Chí Trung.

55 năm trước, những hình ảnh đầu tiên trên sóng truyền hình Việt Nam đã mở ra một kỷ nguyên mới cho đời sống tinh thần của hàng triệu gia đình. Từ những bản tin thời sự giản dị đến các chương trình giải trí, phim tài liệu, sân khấu âm nhạc hoành tráng, VTV đã trở thành "bữa cơm tinh thần" quen thuộc, gắn bó với người Việt qua từng giai đoạn lịch sử. Nhân dịp kỷ niệm 55 năm ngày phát sóng chương trình truyền hình đầu tiên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Chí Trung - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, đã có những chia sẻ sâu sắc về hành trình không ngừng đổi mới, vượt qua thách thức và khát vọng kiến tạo văn hóa của VTV.

VTV chính là bữa cơm tinh thần của người Việt với một thực đơn đa dạng, phong phú và hấp dẫn. VTV không chỉ cung cấp thông tin mà còn trở thành một nhà kiến tạo và tham gia kiến tạo văn hóa Việt Nam. Trong hơn 55 năm, VTV đã làm xuất sắc nhiệm vụ đó: không chỉ là đơn vị báo chí thuần tuý, VTV là một thực đơn tinh thần phong phú, đa dạng từ thời sự, phim tài liệu, đến giải trí và khoa giáo, tạo nên một văn hóa truyền hình đặc trưng, không thể thiếu. Quan trọng hơn, vai trò của VTV ngày nay không chỉ nằm ở việc "thỏa mãn thói quen xem truyền hình", mà là chủ thể kiến tạo các giá trị văn hóa xã hội. Tôi có thể lấy ví dụ như "Bản tin Thời sự 19h" chẳng hạn, không phải ngẫu nhiên nó trở thành thói quen phải xem Thời sự hàng ngày mà khán giả tin tưởng và duy trì. Đó là minh chứng mạnh mẽ cho quyền lực thiết lập chuẩn mực truyền thông.

VTV thường xuyên đối mặt với những rào cản, thách thức và cả định kiến. Thay vì né tránh, VTV chọn cách khám phá, phá vỡ giới hạn cũ, đưa ra những khái niệm và cách làm mới. Ngay cả khi khán giả đã quen với "sự chưa hoàn hảo" nào đó, VTV vẫn nỗ lực tìm ra giải pháp để nâng tầm chất lượng, tạo nên chuẩn mực mới. Chẳng hạn như việc VTV biến phim tài liệu vốn là bản "báo cáo khô khan" thành tác phẩm có góc nhìn sắc bén trong các tập phim VTV Special, hay đưa khái niệm gameshow lên một tầm cao mới, vừa giải trí vừa nhân văn, hay những bộ phim truyền hình khai thác nhiều đề tài cuộc sống gai góc như tham nhũng, tiêu cực hay những góc tối của đời sống…. Hoặc mới đây nhất VTV đã tổ chức thành công V Concert, V Fest, những sân khấu giải trí mang tầm quốc gia, quốc tế thu hút hàng vạn khán giả. Điều đó chứng tỏ VTV không sợ thách thức, định kiến mà luôn tìm cách để hóa giải.

Nhưng tương lai không phải là kéo dài thành công quá khứ. Khán giả trẻ ngày nay không còn giữ thói quen cũ, họ rời xa thói quen truyền thống, họ có nhu cầu tương tác. Vì vậy, VTV cần thoát "vòng kim cô" truyền thông một chiều, lắng nghe công chúng nhiều hơn, chấp nhận áp lực dư luận và mở ra không gian dân chủ để khán giả tham gia kể câu chuyện của chính mình.

Để làm được điều đó, VTV không chỉ là kênh truyền hình, mà phải biến mình thành thực thể truyền thông tương tác và thông minh. Hãy tưởng tượng, chiếc tivi trong mỗi gia đình sẽ không chỉ để phát sóng mà trở thành một thiết bị thông minh, "nói chuyện" với người xem như Chat GPT bằng hình ảnh, đó sẽ là cách để VTV tái chiếm vị thế và tiếp tục giữ vai trò dẫn truyện của mình trong đời sống tinh thần người Việt.