Phát hiện dấu bàn tay cách đây gần 70.000 năm trong hang động tại Indonesia

(Ảnh: AP)

Những dấu bàn tay được phát hiện trên vách hang tại một khu vực hầu như chưa được khám phá ở Indonesia có thể là hình thức nghệ thuật hang động cổ xưa nhất từng được ghi nhận, với niên đại ít nhất 67.800 năm.

Theo nghiên cứu đăng tải ngày 21/1 trên tạp chí Nature, các dấu bàn tay có màu nâu nhạt được tìm thấy tại vùng Maros, đảo Sulawesi. Chúng được tạo ra bằng cách thổi sắc tố màu lên bàn tay áp vào vách đá, để lại hình âm bản rõ nét. Đáng chú ý, một số đầu ngón tay đã được chủ ý chỉnh sửa cho nhọn hơn, cho thấy sự can thiệp có ý thức của con người chứ không phải dấu vết ngẫu nhiên.

Để xác định niên đại của các hình vẽ, nhóm nghiên cứu đã phân tích lớp khoáng chất hình thành phủ lên bề mặt tranh. Kết quả cho thấy các dấu bàn tay này ra đời sớm hơn đáng kể so với nhiều tác phẩm nghệ thuật tiền sử khác từng được biết đến.

Nhà nhân chủng học cổ sinh độc lập Genevieve von Petzinger bày tỏ sự phấn khích khi tiếp cận nghiên cứu mới. Bà cho rằng phát hiện này hoàn toàn phù hợp với những giả thuyết lâu nay về sự hình thành và phát triển sớm của tư duy nghệ thuật ở loài người.

Indonesia vốn được xem là một trong những cái nôi của nghệ thuật hang động cổ đại. Trước đó, các nhà khoa học đã tìm thấy nhiều dấu vết nghệ thuật tiền sử trên khắp thế giới, từ những vết khắc đơn giản trên xương, đá có niên đại hàng trăm nghìn năm, đến các hoa văn đan chéo trên đá tại Nam Phi có tuổi khoảng 73.000 năm. Tuy nhiên, các dấu bàn tay ở Sulawesi hiện được coi là tác phẩm nghệ thuật cổ nhất từng được phát hiện trực tiếp trên vách hang.

Theo tác giả chính của nghiên cứu, ông Maxime Aubert (Đại học Griffith), các khuôn tay này phản ánh một truyền thống nghệ thuật phức tạp, có thể từng là thực hành văn hóa chung của cộng đồng người cổ sinh sống tại khu vực này. Phát hiện góp phần quan trọng vào việc xác lập mốc thời gian cho sự ra đời của khả năng sáng tạo nghệ thuật ở con người - bước chuyển từ những chấm, vạch đơn giản sang các hình ảnh mang ý nghĩa về bản thân và thế giới xung quanh.

Hiện vẫn chưa xác định chính xác chủ nhân của những dấu tay này. Chúng có thể thuộc về người Denisova cổ đại từng sinh sống tại khu vực, hoặc về người hiện đại sớm rời châu Phi và di cư qua Trung Đông, Australia. Các chi tiết tinh vi, đặc biệt là việc cố ý chỉnh sửa đầu ngón tay, cho thấy đây chắc chắn là bàn tay người.

Các hình vẽ khác được phát hiện gần đó, như hình người, chim và động vật giống ngựa, có niên đại trẻ hơn nhiều, khoảng 4.000 năm. Các nhà khoa học tin rằng những hòn đảo lân cận vẫn còn ẩn chứa nhiều tác phẩm nghệ thuật cổ xưa hơn nữa.

"Với chúng tôi, phát hiện này không phải là dấu chấm hết, mà là lời mời gọi tiếp tục tìm kiếm", ông Aubert nhấn mạnh, mở ra triển vọng mới trong việc giải mã lịch sử sáng tạo của nhân loại.