Xuyên đêm, từ những phòng làm việc như thế này, hàng nghìn website và tài khoản mạng xã hội xâm phạm bản quyền FIFA World Cup 2026™ đã được phát hiện và gửi hồ sơ vi phạm tới các cơ quan chức năng.
Chỉ sau 48 trận đầu tiên, gần 1.000 tên miền và khoảng 7.300 URL phát sóng trái phép đã được ghi nhận. Trong khi các website vi phạm liên tục thay đổi địa chỉ truy cập, máy chủ và nền tảng phát sóng, công tác bảo vệ bản quyền cũng đặt ra yêu cầu về sự phối hợp giữa đơn vị nắm giữ bản quyền, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các cơ quan thực thi pháp luật.
Phòng tác chiến trước giờ bóng lăn
23 giờ 45 phút..
Khoảng 15 phút trước giờ bóng lăn của một trận đấu thuộc FIFA World Cup 2026™, Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam (TP Hồ Chí Minh) đã bước vào ca trực quen thuộc suốt từ đầu ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Không gian làm việc được chia thành nhiều nhóm nhỏ. Năm đến sáu nhân sự trực tiếp rà soát nội dung trên các nền tảng số, cùng hai điều phối viên phụ trách tổng hợp thông tin và hoàn thiện hồ sơ. Mỗi người đảm nhận một mảng công việc riêng, từ website, trang mạng; social như TikTok, Facebook, YouTube… đến bộ phận tổng hợp chứng cứ.
Một tài khoản ngang nhiện mạo danh FIFA để phát trực tiếp trận đấu trên nền tảng mạng xã hội
Trong thời điểm diễn ra các trận đấu, hàng trăm đường link tới các website vi phạm bản quyền được phát hiện. Công tác hoàn thiện hồ sơ báo cáo vi phạm được "chạy bằng cơm".
Ở vị trí trung tâm của phòng làm việc là màn hình Dashboard theo dõi tình trạng xử lý các website vi phạm. Dữ liệu trên hệ thống được cập nhật theo thời gian thực. Một cột hiển thị số lượng website, tên miền và URL đã hoàn thiện hồ sơ cùng đầy đủ chứng cứ để chuyển tới các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet tại Việt Nam. Cột bên cạnh thể hiện số trường hợp đã được xử lý, trong khi cột còn lại liên tục cập nhật các website vẫn đang chờ xử lý hoặc bổ sung thông tin.
Ngay phía dưới màn hình, các nhân sự gần như không rời mắt khỏi máy tính, điện thoại tác nghiệp. Mỗi khi hệ thống đánh dấu một địa chỉ có dấu hiệu phát sóng trái phép, người phụ trách sẽ mở lại đường dẫn để kiểm tra, đối chiếu nội dung, xác định nguồn tín hiệu, ghi nhận thời điểm phát hiện, lưu hình ảnh và video làm chứng cứ trước khi nhập toàn bộ dữ liệu vào biểu mẫu. Hồ sơ sau đó được chuyển sang bộ phận tổng hợp để rà soát lần cuối trước khi cập nhật lên hệ thống.
"Tự động chỉ hỗ trợ phát hiện. Khâu cuối cùng vẫn phải chạy bằng cơm", Luật sư Võ Trung Tín từ VP Luật sư Phan Law Vietnam vừa điều phối nhân sự vừa nói.
Công việc ấy diễn ra liên tục trong suốt thời gian trận đấu. Bóng vẫn lăn trên sân, nhưng chẳng một ai trong căn phòng này thực sự có thể thưởng thức một trận bóng…
Theo ông Võ Trung Tín, trong thời gian diễn ra FIFA World Cup 2026™, VTV và Phan Law Vietnam đã thành lập nhóm chuyên trách để thực hiện toàn bộ quy trình này.
Đối với các nền tảng xuyên biên giới, yêu cầu xử lý được gửi thông qua hệ thống portal do FIFA thiết lập dành cho chủ sở hữu bản quyền.
Đối với các website vi phạm, hồ sơ sau khi hoàn thiện sẽ được VTV và đối tác chuyển tới Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an để cơ quan chức năng gửi các đầu mối cung cấp dịch vụ trung gian triển khai các bước xử lý tiếp theo.
Nếu như việc phát hiện website vi phạm có thể được hỗ trợ bởi các công cụ rà quét, thì khâu hoàn thiện hồ sơ gần như vẫn được thực hiện thủ công. Mỗi biểu mẫu đều phải bảo đảm đầy đủ căn cứ chứng minh hành vi vi phạm, bởi đây là cơ sở để các bước tiếp theo được triển khai theo đúng quy định của pháp luật.
Nhưng…
Một website bị chặn, 10 website khác với nội dung tương tự được "đẻ" ra.
Trong lúc bộ phận tổng hợp vẫn đang hoàn thiện hồ sơ đối với các trường hợp vừa được xác minh, hệ thống tiếp tục ghi nhận thêm các cảnh báo mới.
Có website thay đổi tên miền…
Có website chuyển sang địa chỉ truy cập khác…
Cũng có trường hợp thay đổi máy chủ hoặc chuyển hẳn sang một nền tảng mới nhưng vẫn phát cùng một nội dung…
Từ quy định pháp luật đến yêu cầu của thực tiễn
Trong quá trình theo dõi ca trực tại Phan Law Vietnam, có một chi tiết được các nhân sự trong tổ công tác đặc biệt quan tâm. Sau khi một hồ sơ được hoàn thiện và chuyển đi, dashboard không chỉ hiển thị số lượng website đã gửi yêu cầu xử lý mà còn tiếp tục cập nhật trạng thái của từng trường hợp. Mỗi website được chuyển sang trạng thái "đã xử lý" đồng nghĩa với việc thêm một đường phát trái phép không còn khả năng tiếp cận người xem. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, danh sách chờ xác minh vẫn liên tục xuất hiện thêm những website mới.
Đối với các sự kiện truyền hình trực tiếp như FIFA World Cup 2026™, yếu tố thời gian có ý nghĩa đặc biệt. Khác với một bộ phim hay chương trình giải trí có thể được gỡ bỏ sau nhiều giờ hoặc nhiều ngày để hạn chế thiệt hại, giá trị thương mại của quyền phát sóng một trận đấu bóng đá gần như chỉ tập trung trong khoảng 90 phút bóng lăn. Nếu một website phát sóng trái phép vẫn tồn tại trong suốt thời gian trận đấu diễn ra, thì dù nội dung sau đó được gỡ bỏ, quyền khai thác hợp pháp của đơn vị sở hữu bản quyền cũng đã bị ảnh hưởng.
Đại diện Phan Law Vietnam nhận định, để cuộc chiến chống xâm phạm bản quyền FIFA World Cup 2026™ rất cần sự chung tay quyết liệt từ phía cơ quan chức năng và đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian.
Đó cũng là một trong những lý do Điều 198b Luật Sở hữu trí tuệ quy định doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian có trách nhiệm "ngay lập tức tạm gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập đến nội dung thông tin số" khi nhận được yêu cầu hợp lệ từ chủ thể quyền đối với nội dung phát trực tiếp vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Quy định này phản ánh đặc thù của các nội dung phát sóng trực tiếp, nơi hiệu quả của công tác bảo vệ quyền không chỉ phụ thuộc vào việc xử lý có đúng hay không, mà còn phụ thuộc vào thời điểm xử lý.
Theo Luật sư Phan Vũ Tuấn từ VP Luật sư Phan Law Vietnam, việc bổ sung Điều 198b cùng các quy định hướng dẫn tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP đã tạo thêm cơ sở pháp lý để chủ thể quyền chủ động yêu cầu xử lý các hành vi xâm phạm trên môi trường Internet, đồng thời xác lập rõ hơn trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian trong quy trình phối hợp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Từ góc độ thực tiễn, sau khi VTV và Phan Law Vietnam hoàn thiện hồ sơ, yêu cầu sẽ được chuyển đến các đầu mối tiếp nhận theo quy định. Luật sư Phan Vũ Tuấn cũng cho biết, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định đầu mối tiếp nhận và xử lý tại từng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian sẽ góp phần giúp quá trình phối hợp giữa các bên được triển khai thuận lợi và hiệu quả hơn.
Từ World Cup đến bài toán bảo vệ bản quyền trên môi trường số
Những gì diễn ra trong phòng trực của Phan Law Vietnam cho thấy công tác bảo vệ bản quyền một sự kiện thể thao không kết thúc ở việc phát hiện một website phát lậu hay hoàn thiện một hồ sơ vi phạm. Phía sau mỗi yêu cầu xử lý là một quy trình có sự tham gia của nhiều chủ thể, từ đơn vị nắm giữ bản quyền, đơn vị tư vấn pháp lý, đến các cơ quan quản lý và thực thi pháp luật mà cụ thể ở đây là Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Intenet.
Ở mỗi khâu, nhiệm vụ được phân định tương đối rõ. Chủ thể quyền phát hiện và xác lập yêu cầu bảo vệ quyền; đơn vị tư vấn pháp lý thu thập chứng cứ, đánh giá hành vi vi phạm và hoàn thiện hồ sơ; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian thực hiện các biện pháp kỹ thuật theo quy định của pháp luật; còn các cơ quan chức năng xử lý những hành vi vi phạm khi có đủ căn cứ.
Chuỗi công việc ấy diễn ra liên tục trong suốt thời gian giải đấu, không phụ thuộc vào việc trận đấu đã kết thúc hay chưa.
Các đối tượng vi phạm không phải lúc nào cũng "lạy ông tôi ở bụi này" mà thường đeo lên mình những chiếc mặt nạ, gây khó khăn cho đơn vị phát hiện vi phạm bản quyền.
Trong quá trình làm việc, đại diện Phan Law cho biết đơn vị đã có những kiến nghị liên quan đến việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định đầu mối tiếp nhận và xử lý yêu cầu tại các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian. Theo đơn vị này, việc chuẩn hóa đầu mối tiếp nhận và quy trình phối hợp sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý đối với các vụ việc phát sinh trong thời gian diễn ra các sự kiện phát trực tiếp có giá trị thương mại cao như FIFA World Cup 2026™.
Đây cũng là vấn đề được nhiều chủ thể quyền trên thế giới quan tâm khi xu hướng vi phạm bản quyền ngày càng dịch chuyển sang môi trường Internet. Thay vì chỉ tồn tại trên một website cố định như trước đây, nội dung vi phạm có thể đồng thời xuất hiện trên nhiều nền tảng khác nhau, liên tục thay đổi tên miền, máy chủ hoặc phương thức phát sóng. Điều đó khiến việc bảo vệ bản quyền không còn là câu chuyện của riêng một đơn vị hay một giải pháp kỹ thuật đơn lẻ.
Gần 1.000 tên miền, khoảng 7.300 URL, hơn 1.000 đường link livestream trên mạng xã hội và hơn 3.000 video highlight được ghi nhận trong chưa đầy hai tuần diễn ra giải đấu - Những con số ấy không chỉ phản ánh quy mô của tình trạng xâm phạm bản quyền, mà còn cho thấy khối lượng công việc phát sinh trong quá trình thực thi các quy định của pháp luật trên môi trường số.
Khi World Cup bước vào giai đoạn đấu loại trực tiếp, sức hút của giải đấu được dự báo sẽ tiếp tục tăng lên. Cùng với đó, công tác bảo vệ bản quyền cũng sẽ đối mặt với nhiều thách thức hơn khi số lượng website phát lậu, các nền tảng chia sẻ nội dung và hình thức vi phạm tiếp tục biến đổi.
Vòng tuần hoàn của việc phát hiện, xác minh, hoàn thiện hồ sơ và chuyển yêu cầu xử lý tiếp tục lặp lại, giống như cách những trận đấu của World Cup lần lượt diễn ra trên sân cỏ.
Đối với nhóm trực bảo vệ bản quyền, tiếng còi mãn cuộc không phải là dấu mốc kết thúc công việc.
Đó chỉ là thời điểm một vòng xử lý khác bắt đầu...
Bình luận (0)