Phim ngắn bùng nổ, từ nội dung giải trí nhanh trở thành ngành công nghiệp

Từ những tập phim chỉ vài phút trên điện thoại, phim ngắn (micro drama) đã nhanh chóng hình thành thị trường hàng chục tỷ Nhân dân tệ ở Trung Quốc, mở rộng sang du lịch, thương hiệu và xuất khẩu nội dung. Theo Tân Hoa Xã, vào tháng 12/2024 Trung Quốc có 662 triệu người xem phim ngắn, tương đương 59,7% số người dùng Internet. Sang năm 2025, số người xem là 830 triệu người. Gần 60% trong số này trả tiền để xem nội dung hoặc thực hiện các giao dịch liên quan. Đây là những con số đáng chú ý về tình hình sáng tạo và thay đổi nội dung.

Phim ngắn không nhất thiết phải chờ một khung giờ phát sóng cố định. Khán giả cũng không cần dành hai giờ cho một bộ phim. Một câu chuyện có thể được chia thành hàng chục tập ngắn, được thiết kế để xem liên tục trên màn hình điện thoại và phân phối trực tiếp tới người dùng thông qua các nền tảng số. Chiếc điện thoại vì thế không chỉ là nơi xem phim. Nó trở thành điểm gặp nhau của sản xuất, phân phối, quảng bá và thanh toán nội dung.

Phim ngắn phát triển trên nền tảng của video ngắn, nhưng không đơn thuần là những video ngắn kéo dài hơn. Điểm khác biệt nằm ở khả năng kể một câu chuyện liên tục với nhịp độ cao. Các tập phim thường chỉ kéo dài từ vài phút đến khoảng 10 phút, được quay theo định dạng phù hợp với thiết bị di động. Những tình tiết quan trọng được đẩy nhanh, mỗi tập thường tạo ra một điểm chờ để người xem tiếp tục theo dõi.

Từ góc độ sản xuất, đây là một mô hình đặc biệt phù hợp với kinh tế số: chi phí sản xuất tương đối thấp, chu kỳ sản xuất ngắn, khả năng thử nghiệm nhanh và phản hồi từ khán giả gần như tức thời. Nếu một bộ phim truyền hình truyền thống cần nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm để đi từ kịch bản đến màn ảnh, phim vận hành nhanh hơn, linh hoạt hơn và bám sát dữ liệu tiêu thụ của khán giả hơn.

Theo Tân Hoa Xã, phim ngắn có thời gian sản xuất ngắn, ngân sách nhỏ hơn và thường được quảng bá thông qua các nền tảng video ngắn. Một phần doanh thu đến trực tiếp từ người dùng trả tiền để xem tiếp câu chuyện. Một số tác phẩm thành công từng tạo ra doanh thu rất lớn trong thời gian ngắn. Năm 2024, thị trường phim ngắn Trung Quốc đã đạt khoảng 50,5 tỷ Nhân dân tệ.

Quy mô khán giả là yếu tố biến phim ngắn từ một xu hướng nội dung thành một thị trường đáng kể. Năm 2024, ngành sản xuất phim ngắn tại Trung Quốc trực tiếp và gián tiếp tạo khoảng 647.000 cơ hội việc làm, theo số liệu của Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Truyền hình và Phát trực tuyến Trung Quốc. Không chỉ có diễn viên và đạo diễn, các đoàn phim, địa điểm quay, biên kịch, hậu kỳ, phát hành, quảng bá, nền tảng và các dịch vụ hỗ trợ cùng tham gia vào thị trường. Tại nhiều địa phương Trung Quốc, những khu sản xuất phim ngắn được hình thành với các bối cảnh được bố trí tập trung, cho phép nhiều đoàn phim làm việc đồng thời. Tân Hoa Xã ghi nhận có những dự án có thể hoàn thành phần quay chỉ trong khoảng một tuần. Điều này tạo ra một hiệu ứng kinh tế đáng chú ý là nội dung số bắt đầu kéo theo nhu cầu về không gian sản xuất, lao động, dịch vụ và cả du lịch địa phương.

Cùng với sự mở rộng của thị trường đại chúng, thị trường phim ngắn cũng xuất hiện nhiều sản phẩm cao cấp với chất lượng hình ảnh và diễn viên chuyên nghiệp. Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng đã tham gia vào loạt phim này như Châu Tinh Trì, Lưu Hiểu Khánh, Diệp Tuyền,.. 

Theo trang Variety của Mỹ, năm 2024, thị trường phim ngắn toàn cầu, không kể Trung Quốc, đạt doanh thu khoảng 1,4 tỷ USD. Dự báo con số này tăng lên 9,5 tỷ USD vào năm 2030, tương đương tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 28,4%. Mỹ hiện dẫn đầu nhóm thị trường quốc tế với doanh thu 819 triệu USD trong năm 2024 và được dự báo đạt 3,8 tỷ USD vào cuối thập kỷ.

Tại Mỹ, nhóm khán giả chủ đạo là phụ nữ thành thị, có thu nhập khá, trong độ tuổi 30 - 60. Các nội dung được ưa chuộng gồm chuyện tình cảm, motif CEO và những câu chuyện trả thù. DramaBox ghi nhận doanh thu 323 triệu USD và lợi nhuận ròng 10 triệu USD trong năm 2024. Trong khi đó, ReelShort đạt quy mô doanh thu khoảng 400 triệu USD, nhưng vẫn chưa có lãi do dành nguồn lực lớn cho hoạt động marketing.

Ở các thị trườngngoài Trung Quốc, thuê bao và mua hàng trong ứng dụng tiếp tục là nguồn thu chủ đạo, chiếm khoảng 74%. Quảng cáo được dự báo chiếm 25% và thương mại 1%. Nhật Bản là thị trường lớn nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương bên ngoài Trung Quốc, với doanh thu dự kiến vượt 1,2 tỷ USD vào năm 2030. Sự phát triển của thị trường này được hỗ trợ bởi tích hợp LINE Pay và hoạt động sản xuất nội dung trong nước. Đông Nam Á và Mỹ Latinh được đánh giá là những khu vực có triển vọng tăng trưởng, trong khi Ấn Độ vẫn đang ở giai đoạn thăm dò.

Hệ sinh thái Trung Quốc cho thấy tiềm năng của việc kết nối nội dung với mạng xã hội và hệ thống thanh toán, trong khi thị trường Mỹ cho thấy khả năng mở rộng mô hình ra toàn cầu. Cuộc cạnh tranh trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào những doanh nghiệp có khả năng kiểm soát hạ tầng phân phối và kiếm tiền, quản lý chi phí thu hút khách hàng và xây dựng nguồn IP bền vững.