Phú Thọ: Khẳng định giá trị thương hiệu cây chè Đất tổ

Từ cây trồng truyền thống, chè Phú Thọ đang chuyển mình trở thành ngành hàng có giá trị cao, lấy chất lượng, công nghệ và thương hiệu làm động lực phát triển

Khi đồi chè không chỉ cho búp

Là một trong những vùng chè trọng điểm của tỉnh, xã Long Cốc hiện có hơn 1.200 ha chè, trong đó trên 1.100 ha đang cho thu hoạch, sản lượng gần 19.000 tấn chè búp tươi mỗi năm. Cùng với vùng nguyên liệu rộng lớn, những đồi chè hình bát úp nối tiếp nhau đã trở thành điểm nhấn cảnh quan, thu hút đông đảo du khách và nhiếp ảnh gia trong nước, quốc tế.

Nhận thấy tiềm năng đó, địa phương đang từng bước chuyển hướng từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế đa giá trị. Bên cạnh việc duy trì vùng nguyên liệu chất lượng cao, Long Cốc phối hợp với Hiệp hội Chuyển đổi xanh xây dựng vùng chè hữu cơ trên diện tích hơn 20 ha và sẽ tiếp tục mở rộng trong những năm tới. Mục tiêu không chỉ là tạo ra những sản phẩm chè an toàn, đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn hình thành các mô hình trải nghiệm gắn với du lịch xanh, giúp nâng cao giá trị trên cùng một diện tích canh tác.

Ông Nguyễn Xuân Việt - Chủ tịch UBND xã Long Cốc cho biết, địa phương đang tập trung phát triển vùng chè theo hướng bền vững, gắn với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Cùng với việc cải tạo cảnh quan, xây dựng các tuyến đường quanh đồi chè phục vụ du khách, xã cũng đẩy mạnh thay thế các giống chè mới có năng suất, chất lượng cao; hỗ trợ người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, đầu tư công nghệ chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và từng bước xây dựng thương hiệu chè Long Cốc.

Định hướng phát triển ấy được cụ thể hóa bằng mục tiêu chuyển đổi mạnh mẽ sang sản xuất hữu cơ. Theo ông Nguyễn Hoàng Trung – Bí thư xã Long Cốc, hiện nay, Long Cốc đã có 20 ha chè hữu cơ. Chúng tôi đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ chuyển đổi 100% diện tích chè sang sản xuất hữu cơ. Đây là hướng đi nhằm nâng cao giá trị thương hiệu chè Long Cốc, bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu của thị trường và tạo nền tảng phát triển du lịch sinh thái gắn với vùng chè.

Từng gắn bó với các loại cây lâm nghiệp trên đất đồi nhưng hiệu quả kinh tế không như kỳ vọng, năm 2005, ông Hà Văn Quý, chủ cơ sở chè Quý Lê (xã Long Cốc), quyết định chuyển toàn bộ diện tích sang trồng chè. Đến nay, gia đình ông phát triển 2 ha chè với các giống chủ lực như Bát Tiên, LDP1 và LDP2, đồng thời từng bước chuyển đổi sang canh tác hữu cơ để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Theo ông Quý, sản xuất chè hữu cơ tuy đòi hỏi nhiều công sức và quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt hơn, song bù lại sản phẩm có chất lượng ổn định, được thị trường đánh giá cao và bán với giá tốt hơn. Việc hạn chế sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật cũng góp phần cải tạo đất, bảo vệ môi trường và tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu chè Long Cốc theo hướng bền vững.

Cùng với Long Cốc, xã Minh Đài cũng là một trong những vùng trồng chè trọng điểm của tỉnh Phú Thọ. Với diện tích gần 2.300ha chè, trong đó diện tích cho thu hoạch đạt khoảng 2.223,6ha. Sáu tháng đầu năm 2026, sản lượng chè búp tươi ước đạt 7.484 tấn; diện tích trồng mới, trồng lại chè già cỗi đạt khoảng 10ha. Đây là cơ sở để địa phương duy trì nguồn nguyên liệu ổn định phục vụ chế biến và phát triển thị trường.

Theo ông Hoàng Anh Nghĩa – Chủ tịch UBND xã Minh Đài, chúng tôi xác định cây chè là cây kinh tế chủ lực, giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát huy lợi thế của địa phương. Do đó, Minh Đài tập trung nâng cao giá trị sản phẩm, thay đổi phương thức sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển liên kết chuỗi và hướng đến chế biến sâu.

Đồng thời, chuyển đổi cơ cấu giống chè, thay thế các giống năng suất thấp bằng giống mới có năng suất, chất lượng cao, tập trung sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap và hữu cơ.

Cũng theo ông Nghĩa, phát triển bền vững thương hiệu Chè Minh Đài được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nông nghiệp. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua chuyển đổi giống, áp dụng quy trình sản xuất an toàn và đầu tư chế biến, xã đặc biệt chú trọng xây dựng các chuỗi liên kết giữa người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, tạo vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị cho sản phẩm chè trên thị trường.

Xây dựng thương hiệu từ chất lượng và truy xuất nguồn gốc

Không chỉ Long Cốc hay Minh Đài, quá trình nâng tầm giá trị cây chè đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển vùng chè tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện hình thành các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn.

Hiện Phú Thọ có khoảng 14,5 nghìn ha chè, đứng thứ tư cả nước về diện tích, với sản lượng chè búp tươi đạt trên 193 nghìn tấn/năm, đứng thứ hai toàn quốc. Cây chè hiện được trồng tại 58 xã, phường, trong đó 31 xã là vùng chè trọng điểm. Đặc biệt, tỉnh đã hình thành vùng chè tập trung quy mô gần 7.000 ha - một lợi thế nổi trội mà ít địa phương có được, tạo nền tảng thuận lợi để tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa, hiện đại và bền vững.

Không chỉ sở hữu quy mô lớn, ngành chè Phú Thọ đang chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Đến nay, khoảng 90,8% diện tích chè trên địa bàn đã áp dụng các quy trình sản xuất theo hướng tối ưu hóa năng suất, bảo vệ môi trường; hơn 4.300 ha được chứng nhận theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, Rainforest Alliance và hữu cơ. Bên cạnh đó, trên 4.000 ha chè đã được cấp mã số vùng trồng phục vụ truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Việc chú trọng xây dựng thương hiệu cũng mang lại những kết quả tích cực. Hiện toàn tỉnh có 38 sản phẩm chè OCOP, trong đó 2 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, 17 sản phẩm đạt 4 sao và 19 sản phẩm đạt 3 sao. Những con số này không chỉ phản ánh sự chuyển dịch từ sản xuất nguyên liệu sang phát triển sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao, mà còn khẳng định hướng đi đúng của ngành chè Phú Thọ trong xây dựng thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước chinh phục các thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.