Phú Thọ: Những quả đồi bị đào xới và dấu hiệu khai thác đất kéo dài (kỳ 3)

KỲ 3: ĐẤT RỪNG, BẾN THỦY VÀ MỘT CHU TRÌNH TIÊU THỤ GÂY NHIỀU BĂN KHOĂN

Tiếp giáp với xã An Bình, xã An Nghĩa là một trong ba xã của huyện Lạc Thủy (cũ) sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính. Tại đây, tình trạng khai thác đất có dấu hiệu trái phép cũng diễn ra trong nhiều ngày. Đáng lo ngại hơn, những diện tích đất bị khai thác, chở lên nhiều xe ben đi tiêu thụ lại là đất rừng sản xuất (đất lâm nghiệp).

Trong nhiều ngày của tháng 12/2025, phóng viên VTV Times có những ghi nhận thực địa tại khu Thắng Lợi (gần hồ câu Cây Khế) thuộc xã An Nghĩa. Tại đây xuất hiện hoạt động khai thác đất quy mô lớn. Từ đường mòn Hồ Chí Minh đi qua khu dân cư, xuất hiện một đường độc đạo đi thẳng qua hồ câu Cây Khế dẫn tới điểm khai thác. Trước khi vào khu vực này, một cửa tôn được dựng lên, án ngữ xe cộ ra vào và chỉ mở cửa mỗi khi có xe chở đất ra hoặc vào "ăn" đất.

Theo một số người dân đi làm rừng quanh đó, hoạt động khai thác đã xuất hiện khá lâu. Có thời điểm làm dồn dập, cũng có những ngày nằm im không hoạt động. "Ngày trước xe chở gây bụi, người dân bức xúc cũng có trao đổi với các tài xế, đợt này, mỗi khi chở đất ra khỏi điểm khai thác, họ cũng đã biết tưới nước cho đường đỡ bụi" – một người dân cho biết.

Ghi nhận thực tế tại điểm khai thác tại thôn Thắng Lợi, những hố đất bị đào xới, xâm hại, thể hiện một khối lượng đất không nhỏ đã bị khai thác và chở đi. Bờ sườn bị "cắn xẻ", đất đá trượt xuống chân đồi, những khoảng trống để lại không hề nhỏ so với hiện trạng ban đầu.

Ngày 29/12/2025, trao đổi nhanh với phóng viên qua điện thoại, ông Nguyễn Ngọc Vân, Chủ tịch UBND xã An Nghĩa, cho biết điểm khai thác đó "xã cũng đã biết, cũng đã cho cán bộ xã vào ghi nhận, lập biên bản". Ông Vân hẹn sẽ có buổi làm việc với phóng viên sau kỳ nghỉ Tết Dương lịch với những thông tin đầy đủ, chi tiết.

Để có thông tin đầy đủ, khách quan, ngày 06/01/2026, phóng viên VTV Times đã có cuộc làm việc với lãnh đạo xã An Nghĩa. Qua buổi làm việc, ông Nguyễn Ngọc Vân, Chủ tịch UBND xã An Nghĩa xác nhận khu vực đó là "hoạt động khai thác trái phép". Ông Vân nói: "Chúng tôi không cho khai thác, nhưng đêm hôm, không có sự kiểm soát, các đối tượng lại đánh xe lên hoạt động. Chúng tôi cũng rất vất vả, nửa đêm đánh xe lên, thấy động các đối tượng lại dừng. Chỗ này rất phức tạp." Cũng theo ông Vân, ngay trong sáng nay (ngày 06/01/2026) xã cũng đã lập đoàn kiểm tra lên điểm khai thác trái phép để ghi nhận, lập biên bản. "Chúng tôi đang nhờ một đơn vị đo đạc, kiểm đếm số diện tích bị khai thác qua đó làm căn cứ xử lý, nếu vượt quá thẩm quyền, chúng tôi sẽ gửi hồ sơ lên tỉnh."

Thông tin tới VTV Times, ông Nguyễn Văn Quân, Trưởng phòng Kinh tế xã An Nghĩa, khẳng định nguồn gốc đất các đối tượng khai thác trong những ngày qua tại thôn Thắng Lợi là đất lâm nghiệp. Theo ông Quân, khu Thắng Lợi vốn là "điểm nóng" về nạn khai thác đất trái phép, tồn tại từ thời còn huyện Lạc Thủy cũ. "Các đối tượng lợi dụng nhà máy bìa các tông đang tiến hành hạ cốt nên tranh tối tranh sáng khai thác trộm. Trước chúng tôi quản lý tốt, tình hình chỉ nóng hơn từ một tháng nay." Cũng theo ông Quân, ngày 30/12/2025 xã đã lập biên bản ghi nhận hiện trạng và hôm nay, chính quyền đang phối hợp với Văn phòng Đăng ký Đất đai Lạc Thủy đo đạc, xác định diện tích, khối lượng đã bị khai thác, qua đó làm căn cứ để áp theo khung xử phạt, "nếu quá thẩm quyền, hồ sơ sẽ được chuyển lên tỉnh". Theo Trưởng phòng Kinh tế xã An Nghĩa, với khối lượng đất bị các đối tượng khai thác là khá lớn, "số tiền xử phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đồng".

Trong những ngày thực địa tại các xã An Bình, An Nghĩa, Lạc Thủy (huyện Lạc Thủy cũ), phóng viên nhận thấy, một bến thủy nội địa tại khu Đồng Vó, thôn Liên Hồng 2, xã Lạc Thủy vẫn đều đặn hoạt động, tiếp nhận không ít xe chở đá, chở đất – trong đó có cả những xe đi ra từ những điểm khai thác trái phép – về tập kết hàng tại đây. Không chỉ ban ngày, đêm tối cũng có không ít xe chở hàng về tập kết tại bến, sau đó được bốc dỡ, vận chuyển lên các thuyền chờ sẵn dưới sông, hoặc chất đầy lên các xe rơ moóc cỡ lớn chở đi các hướng.

Theo một người dân bán hàng tại thôn Liên Hồng 2, xã Lạc Thủy, bến thủy nội địa này "có từ nhiều năm trước và các hoạt động vận tải vẫn được thực hiện hàng ngày". Hoạt động bến thủy ngay sát đường quốc lộ gây bụi, ô nhiễm môi trường, tiềm ẩn nhiều rủi ro về tai nạn giao thông. "Chúng tôi cũng kiến nghị, chính quyền cũng đã nắm được thông tin nhưng không hiểu sao tình hình vẫn tiếp diễn", người dân này nói.

"Cái bến thủy đó là hoạt động lậu. Anh vừa phạt 7,5 triệu vì lỗi hủy hoại đất. Tối hôm qua anh cũng vừa bảo anh em phải dừng cái hoạt động đó. Đất thì chở từ nơi khác tới. Thực ra cũng có nhiều cái khó vì đó là tồn tại cũ, xuất hiện đã từ lâu" – ông Hoàng Quốc Đạt, Chủ tịch UBND xã Lạc Thủy, khẳng định với phóng viên VTV Times về bến thủy hoạt động nhiều năm tại thôn Liên Hồng 2.

Trao đổi với VTV Times, ông Đinh Chí Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xã Lạc Thủy, cung cấp cho phóng viên một quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai với số tiền 7.500.000 đồng đối với ông Vũ Việt Linh, trú tại thôn Liên Hồng 2, xã Lạc Thủy, về hành vi "tự ý đổ đất, tôn nền vào diện tích đất sản xuất nông nghiệp tại thửa đất số 6, tờ bản đồ số 35, tại khu Đồng Vó, thôn Liên Hồng 2, xã Lạc Thủy". Ông Dũng cho biết, phòng kinh tế "cũng chỉ xử phạt được chủ bến thủy hành vi hủy hoại đất vì khi đoàn kiểm tra đến thì không phát hiện được các hoạt động khác diễn ra".

Như vậy, quyết định xử phạt của UBND xã Lạc Thủy đối với bến thủy tại khu Đồng Vó, thôn Liên Hồng 2 mới chỉ dừng lại ở hành vi "tự ý đổ đất, tôn nền". Trong khi đó, từ phản ánh của người dân cũng như ghi nhận thực địa của phóng viên, bến thủy này vẫn đều đặn hoạt động cả ngày lẫn đêm với tần suất lớn, là nơi trung chuyển một lượng không nhỏ đất, đá từ nhiều nơi chở về.

Khẳng định với phóng viên trong buổi làm việc, Chủ tịch UBND xã Lạc Thủy Hoàng Quốc Đạt cho biết, với hoạt động không phép của bến thủy tại thôn Liên Hồng 2, UBND xã đã tuyên truyền nhắc nhở, đã xử phạt lần 1, "nếu tái diễn để phải ra quyết định xử phạt lần 2, UBND xã sẽ đề xuất khởi tố".

Trao đổi với PV VTV Times, Luật sư Nguyễn Tuấn Anh và Luật sư Đỗ Hữu Phong (Công ty Luật TNHH Song Anh và cộng sự) nhận định: việc bến thủy nội địa chưa được cấp phép vẫn ngang nhiên hoạt động là tình trạng phổ biến ở nhiều địa phương, "tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn giao thông đường thủy, an ninh trật tự và gây thất thu ngân sách nhà nước". Để giải quyết vấn đề này, theo luật sư Đỗ Hữu Phong, "cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng như cảng vụ, cảnh sát giao thông, chính quyền địa phương và sự vào cuộc quyết liệt của các cấp quản lý để kiểm tra, xử lý nghiêm các bến thủy không phép, đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật".

Còn theo nhận định của Luật sư Nguyễn Tuấn Anh, nguyên nhân tình trạng này có thể xuất phát từ sự buông lỏng quản lý của địa phương, thiếu sót trong việc kiểm tra, xử lý, hoặc từ lợi ích kinh tế từ hoạt động khai thác, kinh doanh tại các bến bãi. Các bến bãi chưa được cấp phép, nếu không được xử lý quyết liệt, "sẽ để lại nhiều hệ lụy như rủi ro an toàn, thất thu ngân sách và ô nhiễm môi trường".

Những ghi nhận từ các xã An Bình, An Nghĩa, Lạc Thủy (thuộc huyện Lạc Thủy cũ) cho thấy một chu trình tương đối rõ ràng. Đó là đất bị đào khỏi đồi, khỏi đất rừng sản xuất; được chở bằng xe ben, xe tải tới bãi tập kết; từ đó lên bến thủy, xe rơ moóc, tàu thuyền để đi xa hơn. Việc khẳng định đúng sai, mức độ vi phạm thuộc thẩm quyền của các cơ quan chức năng. Nhưng những gì người dân phản ánh, những gì phóng viên ghi nhận cũng như những gì chính quyền địa phương lên tiếng cho thấy đây là một vấn đề không thể xem nhẹ nếu muốn bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môi trường và giữ kỷ cương pháp luật trên địa bàn.

 Phú Thọ: Những quả đồi bị đào xới với dấu hiệu khai thác đất kéo dài (Kỳ 1)

 Phú Thọ: Những quả đồi bị đào xới với dấu hiệu khai thác đất kéo dài (Kỳ 2)