Quân đội Myanmar đối mặt vụ kiện diệt chủng người Rohingya tại tòa án Liên hợp quốc

Nhà cửa bốc cháy tại bang Rakhine, miền Bắc Myanmar, nơi sinh sống của phần lớn cộng đồng Rohingya, năm 2017 (Ảnh: AP)

Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) của Liên hợp quốc đã mở phiên xét xử vụ kiện cáo buộc quân đội Myanmar phạm tội diệt chủng đối với cộng đồng người Rohingya, trong động thái được đánh giá là bước tiến quan trọng trên con đường tìm kiếm công lý cho các nạn nhân.

Vụ kiện do Gambia khởi xướng, tập trung vào các chiến dịch quân sự của Myanmar trong các năm 2016 và 2017, khiến hơn 700.000 người Rohingya buộc phải chạy sang Bangladesh. Phía nguyên đơn cáo buộc quân đội Myanmar đã tiến hành các chiến dịch có hệ thống, bao gồm giết hại, cưỡng hiếp và đốt phá làng mạc, với mục đích tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần cộng đồng Rohingya.

Nhiều người sống sót đã tới The Hague để theo dõi các phiên điều trần. Họ bày tỏ hy vọng vụ kiện sẽ giúp tiếng nói của cộng đồng Rohingya được lắng nghe và mở ra cơ hội đạt được công lý sau nhiều năm chịu đựng bạo lực và đàn áp.

Phát biểu trước tòa, Bộ trưởng Tư pháp Gambia nhấn mạnh vụ việc không chỉ là một tranh chấp pháp lý, mà phản ánh số phận của một cộng đồng người đã bị nhắm tới và chịu các hành vi bạo lực nghiêm trọng. Theo phía Gambia, các hành động của quân đội Myanmar đã biến cuộc sống của người Rohingya thành “ác mộng”.

Myanmar bác bỏ cáo buộc diệt chủng và dự kiến trình bày lập luận phản bác trong các phiên điều trần tiếp theo. Phiên tòa dự kiến kết thúc sau khi các bên hoàn tất phần trình bày và lời khai của nhân chứng, trong đó có những người sống sót - điều hiếm thấy tại ICJ.

Trước đây, bà Aung San Suu Kyi từng trực tiếp tới ICJ để bảo vệ Myanmar trước các cáo buộc diệt chủng. Hiện bà đang bị giam giữ sau khi quân đội Myanmar giành quyền lực vào năm 2021, đẩy đất nước rơi vào xung đột kéo dài.

ICJ từng ban hành các biện pháp tạm thời yêu cầu Myanmar ngăn chặn các hành vi có thể cấu thành tội diệt chủng và bảo toàn bằng chứng liên quan. Tuy nhiên, các tổ chức nhân quyền cho rằng quân đội Myanmar vẫn tiếp tục vi phạm nghiêm trọng quyền con người đối với cộng đồng Rohingya.

Vụ kiện tại ICJ không nhằm truy cứu trách nhiệm hình sự cá nhân, mà nhằm xác định liệu Myanmar có vi phạm các nghĩa vụ theo Công ước Liên hợp quốc về ngăn ngừa và trừng trị tội diệt chủng hay không. Các chuyên gia nhận định phán quyết trong vụ việc có thể tạo tiền lệ quan trọng đối với cách đánh giá các cáo buộc diệt chủng trong tương lai.