Những ngày gần đây, dư luận xôn xao trước thông tin cho rằng sách giáo khoa Lịch sử – Địa lí lớp 5 thuộc bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống đã "bỏ qua" hình ảnh vua Quang Trung và phong trào Tây Sơn – một trong những giai đoạn quan trọng của lịch sử dân tộc. Thông tin này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo nhiều bình luận lo ngại về việc học sinh tiểu học "không được học" về một thời kỳ hào hùng của đất nước.
Trước những ý kiến trái chiều, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã lên tiếng bác bỏ, khẳng định đây là thông tin thất thiệt, xuất phát từ cách hiểu phiến diện, tách rời nội dung sách giáo khoa khỏi tổng thể chương trình giáo dục phổ thông.
Lịch sử không bị lược bỏ, mà được bố trí theo lộ trình
Theo Bộ GD&ĐT, nội dung về vua Quang Trung và phong trào Tây Sơn không hề bị loại bỏ khỏi chương trình, mà được sắp xếp có hệ thống, xuyên suốt từ trung học cơ sở đến trung học phổ thông. Trọng tâm của giai đoạn lịch sử này được giảng dạy ở lớp 8 và lớp 11 – thời điểm học sinh đã có đủ năng lực tư duy để phân tích bối cảnh, nguyên nhân, diễn biến và ý nghĩa lịch sử, thay vì chỉ ghi nhớ sự kiện.
Thực tế cho thấy, trong sách giáo khoa Lịch sử lớp 8, phong trào Tây Sơn và vai trò của vua Quang Trung được trình bày đầy đủ, hệ thống, với các mốc lớn như việc lật đổ các tập đoàn phong kiến Trịnh – Nguyễn, chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa và những cải cách tiến bộ của triều đại Tây Sơn. Đây là những nội dung mang tính phức tạp, đòi hỏi khả năng tư duy lịch sử ở mức cao hơn, khó có thể đưa nguyên vẹn vào chương trình tiểu học.
Phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học
Giáo viên nhiều năm giảng dạy lịch sử cho rằng, việc không đưa các giai đoạn lịch sử phức tạp như Trịnh – Nguyễn phân tranh hay phong trào Tây Sơn vào lớp 5 là phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi. Ở bậc tiểu học, lịch sử được thiết kế theo hướng "làm quen", thông qua các câu chuyện ngắn, nhân vật tiêu biểu, giúp học sinh hình thành khái niệm ban đầu về thời gian, triều đại và truyền thống dân tộc.
Trong chương trình lớp 5, học sinh tiếp cận lịch sử theo các mạch nội dung khái quát, như sự ra đời của nhà Nguyễn, các nhân vật tiêu biểu của triều đại này, qua đó tạo nền tảng để các em tiếp tục học sâu hơn ở các cấp học sau. Việc "không học ở lớp 5" không đồng nghĩa với "không học", mà là học đúng lúc, đúng mức độ nhận thức.
Đặt sách giáo khoa trong tổng thể Chương trình GDPT 2018
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, mọi đánh giá về nội dung sách giáo khoa cần được đặt trong tổng thể Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Chương trình mới không tiếp cận lịch sử theo hướng thần tượng hóa hay phán xét đạo đức cá nhân, mà đặt nhân vật, sự kiện trong bối cảnh lịch sử cụ thể, bảo đảm tính khoa học, khách quan và cân bằng.
So với chương trình cũ, nhiều nội dung lịch sử ở tiểu học đã được tinh giản, khái quát hóa, giảm yêu cầu ghi nhớ chi tiết. Những bài học phức tạp được "đẩy" lên các lớp cao hơn, khi học sinh có đủ năng lực tư duy để tiếp nhận một cách hiệu quả hơn.
Học lịch sử không chỉ từ sách giáo khoa
Thực tế, lịch sử không chỉ tồn tại trong sách vở, mà còn hiện diện trong đời sống, qua các di tích, bảo tàng và hoạt động trải nghiệm. Nhiều trường học tại Hà Nội thường xuyên tổ chức cho học sinh tham quan Gò Đống Đa vào dịp mùng 5 Tết âm lịch, giúp các em hiểu rõ hơn về chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa và người anh hùng áo vải Quang Trung – Nguyễn Huệ.
Những trải nghiệm thực tế này góp phần bồi đắp tình yêu lịch sử, niềm tự hào dân tộc cho học sinh, bổ trợ cho kiến thức được học trong nhà trường.
Cần tỉnh táo trước thông tin trên mạng xã hội
Từ vụ việc này, Bộ GD&ĐT khuyến cáo người dân cần thận trọng, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ hoặc bình luận, tránh tạo ra những hiểu lầm không đáng có. Việc cắt nghĩa nội dung sách giáo khoa một cách rời rạc, không đặt trong bối cảnh chương trình tổng thể dễ dẫn đến những nhận định sai lệch, gây hoang mang dư luận.
Lịch sử dân tộc không bị lãng quên hay xem nhẹ. Ngược lại, đang được kể lại theo một cách tiếp cận mới – đúng thời điểm, đúng đối tượng – để mỗi thế hệ học sinh không chỉ "biết" lịch sử, mà còn "hiểu" và trân trọng giá trị của những trang sử hào hùng đã làm nên đất nước hôm nay.
Bình luận (0)