Sàn giao dịch vàng: Hướng đi bền vững cho thị trường

Khung pháp lý về sàn giao dịch vàng đang được Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình Chính phủ.

Kịp thời và cần thiết

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, thị trường vàng Việt Nam đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, đòi hỏi phải có những giải pháp căn cơ để ổn định và phát triển. Ý tưởng lập sàn giao dịch vàng đã được giới chuyên gia đề xuất nhiều năm, với kỳ vọng tạo ra một nơi mà người dân có thể mua bán kim loại quý một cách dễ dàng, đồng thời liên thông giá trong nước với thị trường quốc tế.

Thời gian qua, để ổn định thị trường, Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp, gồm tăng thanh tra, kiểm tra. Từ ngày 10/10/2025, cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng được xóa bỏ, mở đường cho sự đa dạng hóa nguồn cung. Bên cạnh đó, khung pháp lý về sàn giao dịch vàng đang được Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình Chính phủ. Mô hình này được kỳ vọng giúp minh bạch hóa giao dịch, cho phép Chính phủ quản lý được thị trường vàng.

Ngân hàng Nhà nước dự kiến thí điểm sàn giao dịch theo 3 giai đoạn: bước đầu tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất; giai đoạn hai mở rộng thêm sản phẩm vàng miếng; và giai đoạn cuối cùng đưa vào các loại vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ quỹ và công cụ phái sinh, đồng thời kết nối với quốc tế.

Những thách thức mà thị trường vàng Việt Nam đang gặp phải không chỉ dừng lại ở biến động giá mạnh mà còn ở sự thiếu minh bạch, khiến giá vàng trong nước luôn có sự chênh lệch lớn so với giá quốc tế, dẫn đến tình trạng đầu cơ và thao túng. Theo PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, khi thông tin nhiễu loạn và kỳ vọng dễ bị thổi phồng, biến động quốc tế sẽ khuếch đại thông tin trong nước, ảnh hưởng tới điều hành tỷ giá, lãi suất và ổn định vĩ mô. Việc thành lập sàn giao dịch vàng không chỉ là nơi giao dịch, mà còn là cơ sở hạ tầng của thị trường vàng, nơi giá chuẩn được hình thành công khai và giao dịch diễn ra một cách minh bạch.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cũng chỉ ra rằng việc không có cơ chế giao dịch tập trung đang khiến thị trường vàng dễ bị thao túng, và nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin chính thống. Chính vì vậy, việc thành lập sàn giao dịch vàng là một bước đi quan trọng trong việc khơi thông nguồn vàng trong dân, cũng như nâng cao khả năng giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Những nhận định này càng trở nên cấp thiết khi Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng trong tháng 2-2026, nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách ổn định thị trường.

Cần hướng đi minh bạch

Để xây dựng một thị trường vàng bền vững, việc triển khai sàn giao dịch vàng không chỉ là giải pháp quản lý mà còn là bước đi quan trọng trong việc minh bạch hóa và ổn định giá vàng. Các chuyên gia kinh tế đều đồng tình rằng mô hình sàn giao dịch vàng cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam, và phải đi qua một lộ trình rõ ràng để tránh lặp lại sai lầm trong quá khứ. Xây dựng cơ chế quản lý và giám sát minh bạch hơn là yếu tố đầu tiên được nhấn mạnh. Theo ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước), việc xây dựng một cơ chế giám sát công khai và minh bạch sẽ giúp hạn chế những rủi ro không đáng có và giảm thiểu tình trạng giao dịch ngoài tầm kiểm soát của cơ quan quản lý. Việc thành lập sàn giao dịch vàng sẽ tạo điều kiện để người dân tin tưởng tham gia vào thị trường vàng, từ đó giảm thiểu tình trạng vàng hóa trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc triển khai nền tảng giao dịch vàng trực tuyến sẽ là bước đi phù hợp với xu hướng hiện đại, đặc biệt khi nền tảng thanh toán điện tử đang phát triển mạnh mẽ. Ông Nguyễn Xuân Thành, giảng viên cao cấp tại Trường Chính sách công và quản lý Fullbright, nhận định rằng việc ứng dụng công nghệ vào giao dịch vàng là xu hướng tất yếu. Công nghệ không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn tạo ra một môi trường giao dịch thuận tiện và an toàn hơn, giúp thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư lớn và nhỏ.

Về việc phát triển cơ sở hạ tầng và các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, nhiều chuyên gia cho rằng việc hỗ trợ thuế và các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư là vô cùng cần thiết. Xây dựng sàn giao dịch vàng quốc gia là bước đi chiến lược, phù hợp với quá trình hiện đại hóa thị trường tài chính và nâng cao hiệu quả quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc nhà nước không chỉ hỗ trợ về mặt pháp lý mà còn tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và bền vững cho người dân và các doanh nghiệp.

Theo đó, việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn giúp khơi thông nguồn lực vàng trong dân, tạo ra động lực phát triển cho nền kinh tế. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng đầu cơ mà còn tăng cường khả năng giám sát và giúp thị trường hoạt động ổn định hơn. Các chuyên gia còn chỉ ra rằng việc xây dựng mô hình sàn vàng giống như Sàn Giao Dịch Vàng Thượng Hải (SGE) sẽ là một hướng đi khả thi. SGE đã thành công trong việc giao dịch vàng vật chất và giúp huy động vàng trong dân, một mô hình tương tự có thể được áp dụng tại Việt Nam để giải quyết vấn đề huy động vàng trong dân.

Bên cạnh đó, các mô hình thành công quốc tế cũng là nguồn tham khảo quan trọng. Singapore là một ví dụ điển hình với SGX (Singapore Exchange), nơi giao dịch vàng trực tuyến rất phát triển và minh bạch. Singapore đã xây dựng nền tảng giao dịch vàng mạnh mẽ qua SGX, cho phép giao dịch vàng vật chất, vàng chứng chỉ và vàng hợp đồng tương lai một cách dễ dàng. Điều đặc biệt là Singapore áp dụng các quy định nghiêm ngặt về bảo vệ nhà đầu tư và yêu cầu các sàn giao dịch công khai thông tin để đảm bảo tính minh bạch. Việc quản lý hợp đồng tương lai vàng cũng giúp nhà đầu tư bảo vệ giá trị tài sản trong các điều kiện biến động của thị trường vàng.

Thái Lan cũng là một mô hình cần lưu ý, với sàn The Gold Futures Market. Sàn giao dịch này không chỉ có giao dịch vàng vật chất mà còn cung cấp các công cụ tài chính như chứng khoán vàng và hợp đồng tương lai. Thái Lan đã thành công trong việc áp dụng công nghệ blockchain để cải thiện sự minh bạch và giảm thiểu gian lận trong giao dịch vàng trực tuyến. Việc triển khai sàn giao dịch vàng tại Việt Nam sẽ không chỉ là bước đệm cho một thị trường vàng minh bạch mà còn mở ra cơ hội mới cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.