Sầu riêng Việt tăng tốc năm 2026: Từ “trái cây tỷ đô” đến hành trình nâng tầm nông nghiệp Việt

Những ngày đầu năm 2026, không khí thu hoạch sầu riêng tại Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từ Đồng Tháp, Vĩnh Long, Đồng Nai đến Lâm Đồng, xe container nối dài hướng về cửa khẩu, cảng biển; các trung tâm đóng gói và kho lạnh hoạt động liên tục để phục vụ xuất khẩu.

Sau một năm 2025 nhiều thử thách, ngành sầu riêng Việt Nam đang cho thấy sức bật mạnh mẽ, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Việt Nam.

Vượt khó để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Năm 2025 được xem là giai đoạn đầy áp lực với ngành sầu riêng khi nhiều thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc tăng cường kiểm tra kỹ thuật đối với tất cả các lô hàng khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu năm.

Tổng khối lượng xuất khẩu sầu riêng quả tươi năm 2025 đạt khoảng 1,1 triệu tấn, thấp hơn mức trên 1,3 triệu tấn của năm 2024. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn buộc ngành hàng phải điều chỉnh tư duy phát triển.

Thay vì chạy theo tăng trưởng nóng về sản lượng, nhiều doanh nghiệp và địa phương bắt đầu tập trung mạnh hơn vào chất lượng, kiểm soát an toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Điều đáng chú ý là số lượng lô hàng xuất khẩu trong năm 2025 vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy hoạt động thương mại không hề chững lại mà đang chuyển dịch sang hướng linh hoạt hơn, thích ứng tốt hơn với các yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao từ thị trường quốc tế.

Bước sang năm 2026, ngành sầu riêng đặt mục tiêu phục hồi tăng trưởng không chỉ về sản lượng mà còn hướng tới nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu quốc gia cho trái sầu riêng Việt Nam.

Xuất khẩu khởi sắc, sầu riêng đông lạnh bứt phá

Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực cả về sản lượng lẫn giá trị.

Theo số liệu từ cơ quan hải quan, riêng quý I/2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng khối lượng xuất khẩu đạt trên 80.000 tấn, trong đó sầu riêng quả tươi chiếm khoảng 68.500 tấn và sầu riêng đông lạnh đạt gần 11.600 tấn.

Đáng chú ý, tốc độ tăng về giá trị cao hơn mức tăng sản lượng, cho thấy ngành hàng đang từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào số lượng sang nâng cao giá trị gia tăng và chất lượng xuất khẩu.

Không chỉ duy trì ổn định ở thị trường truyền thống, nhiều thị trường khó tính cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực trong quý I/2026. Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12%. Điều này cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng thích ứng của ngành sầu riêng Việt Nam đang từng bước được cải thiện rõ rệt.

Một trong những điểm sáng nổi bật nhất là sự tăng trưởng mạnh của sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh mới chỉ đạt hơn 4.600 tấn thì sang năm 2025 đã tăng vọt lên hơn 91.000 tấn, tức tăng gần 20 lần. Xu hướng này tiếp tục duy trì trong năm 2026.

Không chỉ tăng về sản lượng, sầu riêng đông lạnh còn có giá xuất khẩu bình quân cao hơn đáng kể so với sầu riêng tươi. Trong quý I/2026, giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn khoảng 18-22% so với sầu riêng tươi.

Việc mở rộng nghị định thư xuất khẩu đối với sản phẩm đông lạnh đang mở ra cơ hội lớn cho ngành sầu riêng Việt Nam. Khác với quả tươi phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và thời gian bảo quản ngắn, sầu riêng đông lạnh có khả năng tiếp cận các thị trường xa hơn, giảm áp lực logistics và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Chất lượng trở thành "tấm hộ chiếu" mới

Nếu như trước đây, mở rộng diện tích và sản lượng là ưu tiên hàng đầu thì hiện nay, "chất lượng" đã trở thành từ khóa trung tâm của toàn ngành sầu riêng.

Tại nhiều địa phương, nông dân bắt đầu thay đổi tập quán canh tác, chú trọng nhật ký sản xuất, kiểm soát tồn dư hóa chất và tuân thủ quy trình kỹ thuật phục vụ xuất khẩu.

Cùng với đó, hệ thống mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói ngày càng được hoàn thiện, trở thành "tấm hộ chiếu" giúp nông sản Việt Nam khẳng định tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trên thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp cũng tăng tốc đầu tư vào kho lạnh, dây chuyền cấp đông và quản lý chất lượng. Thay vì thu mua tự phát, nhiều doanh nghiệp đã chủ động liên kết vùng nguyên liệu, kiểm soát quy trình từ vườn đến nhà máy nhằm đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Từ một loại "trái cây tiềm năng", sầu riêng hôm nay đang từng bước trở thành biểu tượng mới cho hành trình chuyển mình của nông nghiệp Việt Nam: chuyên nghiệp hơn, bài bản hơn và đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thành công của những tháng đầu năm 2026 không chỉ là câu chuyện tăng trưởng xuất khẩu. Quan trọng hơn, đó là dấu hiệu cho thấy nông nghiệp Việt Nam đang dần chuyển từ tư duy phát triển theo sản lượng sang mô hình dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững - nền tảng để xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam có vị thế vững chắc hơn trên thị trường thế giới.