Giữa nhịp sống hiện đại không ngừng chuyển động, có những nghệ sĩ vẫn miệt mài tìm về những chất liệu quen thuộc nhất của đời sống Việt Nam. Tre, đất, gốm – những vật liệu tưởng chừng bình dị – dưới bàn tay của nhóm Đàn Đó đã trở thành những nhạc cụ độc bản, tạo nên những thanh âm mới mẻ mang đậm bản sắc dân tộc. Xuất hiện trong chương trình Showtime, các nghệ sĩ Đàn Đó đã chia sẻ hành trình hơn một thập kỷ theo đuổi sáng tạo nghệ thuật từ những chất liệu bản địa, đồng thời lan tỏa tình yêu văn hóa Việt tới thế hệ trẻ.
Hành trình miệt mài tìm kiếm chất liệu riêng
Ít ai biết rằng hành trình của Đàn Đó bắt đầu từ gần hai thập kỷ trước, khi ba nghệ sĩ Minh, Sự và Tuấn cùng tham gia chương trình xiếc đương đại “Làng Tôi”. Những chuyến lưu diễn qua hơn 200 nhà hát tại châu Âu không chỉ mang đến cho họ cơ hội biểu diễn mà còn mở ra nhiều suy ngẫm về nghệ thuật và văn hóa.
Theo nghệ sĩ Tuấn, sau khi chứng kiến cách các nghệ sĩ quốc tế nghiên cứu và sáng tạo tác phẩm một cách bài bản, cả ba nhận ra mình cần trở về để tạo nên những giá trị mang dấu ấn Việt Nam. Tuy nhiên, khi bắt đầu, họ gần như không có gì trong tay ngoài niềm đam mê nghệ thuật.
“Chúng tôi không có kinh phí, không có địa điểm tập luyện, gần như bắt đầu từ con số không. Điều duy nhất chúng tôi có là tình yêu với văn hóa Việt Nam”, nghệ sĩ Tuấn chia sẻ.
Sau nhiều trăn trở, nhóm lựa chọn tre và đất làm hai chất liệu chủ đạo. Từ việc lên rừng tìm tre, nghiên cứu đặc tính âm thanh của từng loại vật liệu đến tự tay chế tác nhạc cụ, các thành viên vừa là nghệ nhân, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ biểu diễn, vừa là những khán giả đầu tiên đánh giá sản phẩm của chính mình.
Cũng từ quá trình ấy, những nhạc cụ đầu tiên của Đàn Đó ra đời. Tên gọi “Đàn Đó” xuất phát từ hình dáng của một nhạc cụ do nhóm sáng tạo, gợi liên tưởng đến chiếc đó bắt cá quen thuộc của người Việt. Theo nghệ sĩ Minh, cái tên này không chỉ gắn với một nhạc cụ mà còn mở ra một hệ sinh thái sáng tạo gồm nhiều loại nhạc cụ khác nhau được làm từ tre và đất.
Mặc dù không học qua trường lớp âm nhạc chuyên nghiệp, nghệ sĩ Sự cho biết quá trình sáng tạo chính là “trường đại học” của ba anh em. Họ tự học, tự làm và tự khám phá những âm thanh mới. Từ cây đàn đó năm dây đầu tiên đến trống chum với âm thanh trầm độc đáo, mỗi nhạc cụ đều là kết quả của hàng trăm lần thử nghiệm, thất bại và cải tiến.
Đối với nhóm Đàn Đó, tre và đất không đơn thuần là vật liệu chế tác. Đó còn là cách họ kể câu chuyện về văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ âm nhạc đương đại.
GOm Show – cột mốc đánh dấu hành trình sáng tạo bền bỉ
Sau nhiều năm nghiên cứu và phát triển hệ thống nhạc cụ từ tre và đất, năm 2025 đánh dấu một cột mốc mới của Đàn Đó với sự ra đời của GOm Show.
Nói về tên gọi chương trình, nghệ sĩ Tuấn cho biết chữ “GOm” được lựa chọn với nhiều tầng ý nghĩa. “Gom” là sự chắt lọc, tập hợp những kinh nghiệm, giá trị và hành trình sáng tạo của cả nhóm. Đồng thời, đó cũng là mong muốn quy tụ những khán giả yêu nghệ thuật, đặc biệt là người trẻ.
Để xây dựng GOm Show, các nghệ sĩ tiếp tục bước vào một hành trình khám phá mới với chất liệu gốm. Hàng loạt chum, vại với kích thước và hình dáng khác nhau được mang về nghiên cứu. Nhiều sản phẩm phải bỏ đi trước khi tạo ra được những nhạc cụ có âm thanh như mong muốn.
Theo nghệ sĩ Sự, khi đất được nung ở nhiệt độ trên 1.000 độ C, chất liệu này tạo ra âm sắc đặc biệt, gần giống tiếng chiêng. Từ đó, những nhạc cụ như “chiêng sành” dần hình thành, mở rộng thêm hệ thống âm thanh độc đáo của nhóm.
Trong GOm Show, những chiếc chum, vại, nồi niêu hay các vật dụng gốm quen thuộc không còn là đồ vật vô tri. Chúng được nhân hóa thành những “nhân vật”, dẫn dắt khán giả bước vào không gian ký ức và văn hóa Việt Nam.
Tám tiết mục lấy cảm hứng từ các cộng đồng dân tộc như M’nông, Tày, Lô Lô hay Ê Đê mang đến những hành trình cảm xúc khác nhau. Âm thanh từ gốm, tre và các vật liệu bản địa hòa quyện cùng ánh sáng, chuyển động sân khấu để tạo nên một trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan.
Nhiều nghệ sĩ tham gia chương trình cho biết điều đặc biệt nhất của GOm Show là tinh thần sáng tạo tập thể. Họ không chỉ biểu diễn theo một bản tổng phổ có sẵn mà được tự do khám phá, đóng góp ý tưởng và trở thành một phần của quá trình sáng tạo.
Đó cũng là lý do GOm Show nhanh chóng nhận được sự quan tâm của công chúng và giới chuyên môn ngay từ những buổi biểu diễn đầu tiên.
Nhóm Đàn Đó sẽ không ngừng lan tỏa tình yêu văn hóa tới thế hệ trẻ
Một trong những trăn trở lớn nhất của Đàn Đó là làm thế nào để những giá trị văn hóa truyền thống có thể tiếp cận gần hơn với khán giả trẻ.
Theo nghệ sĩ Minh, thay vì sao chép nguyên bản các chất liệu dân gian, điều quan trọng là phải tìm ra cách thể hiện mới. Từ những thanh âm mô phỏng tiếng nước rơi, tiếng gió hay âm vang của Trống Chum, nhóm xây dựng nên một ngôn ngữ âm nhạc riêng vừa hiện đại, vừa mang tinh thần Việt Nam.
“Việt Nam có một kho tàng văn hóa vô cùng phong phú. Điều quan trọng là làm thế nào để kể lại những câu chuyện ấy theo cách hấp dẫn hơn với thế hệ hôm nay”, nghệ sĩ Minh chia sẻ.
Trong chương trình, khán giả cũng có cơ hội trực tiếp trải nghiệm các nhạc cụ do Đàn Đó sáng tạo. Những khoảnh khắc người trẻ lần đầu chạm tay vào nhạc cụ, thử tạo ra âm thanh và tương tác với nghệ sĩ mang đến nhiều cảm xúc đặc biệt.
Theo nghệ sĩ Tuấn, đó không chỉ là cơ hội để khán giả hiểu hơn về âm nhạc mà còn giúp nhóm lắng nghe phản hồi từ thế hệ trẻ để tiếp tục hoàn thiện hành trình sáng tạo của mình.
Đối với các thành viên Đàn Đó, nghệ sĩ ngày nay không chỉ là người biểu diễn mà còn là người truyền cảm hứng và giữ lửa văn hóa. Tuy nhiên, việc gìn giữ văn hóa không thể chỉ dừng ở bảo tồn nguyên trạng mà cần được tiếp nối bằng sáng tạo.
“Việt Nam đã rất giàu về văn hóa. Điều chúng ta cần là làm cho những giá trị ấy trở nên hấp dẫn hơn, gần gũi hơn. Khi đó, người trẻ sẽ tự tìm đến và tự hào về văn hóa của chính mình”, nghệ sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Từ những thanh tre mộc mạc, những chiếc chum, chiếc vại quen thuộc của đời sống thường ngày, Đàn Đó đang từng bước chứng minh rằng văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại. Và trong hành trình ấy, âm nhạc không chỉ là nghệ thuật biểu diễn mà còn là cây cầu kết nối quá khứ với hiện tại, đưa những giá trị Việt Nam tiếp tục lan tỏa tới các thế hệ mai sau.
Quý độc giả của Thời báo VTV có thể xem lại số Đàn Đó Artists – The Sound of Vietnamese Soul trên website Vietnam Today.
Bình luận (0)