Siết chặt quản lý, thị trường sầu riêng Đắk Lắk dần ổn định trước vụ thu hoạch

Chỉ còn khoảng một tháng nữa, Đắk Lắk sẽ bước vào chính vụ thu hoạch sầu riêng. Khác với những năm trước, thời điểm này tại các vùng trồng trọng điểm như xã Krông Pắc không còn cảnh thương lái tấp nập vào vườn khảo sát, đặt cọc hay tranh mua từ rất sớm. Thị trường có phần trầm lắng hơn, nhưng chính sự "yên ắng" này lại phản ánh những chuyển biến tích cực khi công tác quản lý được siết chặt, hoạt động thu mua từng bước đi vào nền nếp.

Nhiều hộ trồng sầu riêng cho biết trước đây thương lái thường đến vườn từ rất sớm để xem hàng, làm giá và ký hợp đồng đặt cọc. Khi giá thị trường biến động, tình trạng phá cọc, tranh mua, tranh bán diễn ra khá phổ biến, ảnh hưởng đến cả người dân và doanh nghiệp. Năm nay, việc kết nối tiêu thụ được thực hiện thông qua các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp liên kết với vùng trồng, giúp quá trình mua bán minh bạch hơn.

Nhiều nhà vườn bày tỏ sự phấn khởi khi sầu riêng được cấp mã số vùng trồng và có doanh nghiệp liên kết tiêu thụ. Theo bà con, điều quan trọng không chỉ là giá bán mà còn là đầu ra ổn định, sản xuất đúng quy trình để đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Hoạt động thu mua tại Krông Pắc cũng đang có sự thay đổi rõ nét. Thay vì chạy đua đặt cọc, nhiều doanh nghiệp tập trung xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với nông dân và các tổ hợp tác nhằm kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vụ. Mô hình liên kết này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn hàng, đồng thời tạo sự yên tâm cho người sản xuất.

Đắk Lắk hiện có khoảng 44.000 ha sầu riêng, trong đó hơn 33.000 ha đang cho thu hoạch, sản lượng niên vụ 2026 ước đạt khoảng 500.000 tấn. Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng thu mua tự phát, tranh mua, tranh bán và đứt gãy liên kết, thị trường sầu riêng của tỉnh đang từng bước được thiết lập lại trật tự. Việc chính quyền tăng cường quản lý, doanh nghiệp xây dựng liên kết bền vững và người dân tuân thủ quy trình sản xuất được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk phát triển ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Ông Mai Hữu Sơn, đại diện một doanh nghiệp chuyên thu mua sầu riêng xuất khẩu, cho biết doanh nghiệp đang liên kết tiêu thụ với nhiều mã số vùng trồng do người dân và tổ hợp tác quản lý. Theo ông, khi doanh nghiệp và nông dân cùng chia sẻ trách nhiệm trong quá trình sản xuất, việc đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu sẽ thuận lợi hơn, tạo nền tảng cho mối liên kết lâu dài và bền vững.

Theo ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, việc thị trường bớt sôi động trước vụ thu hoạch là tín hiệu tích cực, cho thấy ngành hàng đang chuyển từ cách làm tự phát sang chuyên nghiệp hơn. Khi doanh nghiệp không còn đổ xô đặt cọc từ sớm, những hệ lụy như đầu cơ, phá cọc, tranh mua, tranh bán sẽ từng bước được hạn chế. Thay vào đó, doanh nghiệp sẽ thu mua theo nhu cầu thực tế và chất lượng sản phẩm, góp phần hình thành các chuỗi liên kết uy tín, đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Để kiểm soát thị trường ngay từ đầu vụ, chính quyền xã Krông Pắc đã thành lập Ban điều phối và Tổ giám sát, phối hợp với cơ quan chuyên môn, Hiệp hội Sầu riêng và các đơn vị kiểm định hướng dẫn người dân sản xuất đúng quy trình; đồng thời giám sát việc sử dụng vật tư nông nghiệp, lấy mẫu kiểm tra dư lượng Cadimi và thuốc bảo vệ thực vật, quản lý chặt mã số vùng trồng.

Theo ông Lại Đình Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk, địa phương cũng đã rà soát toàn bộ các cơ sở thu mua, đóng gói trên địa bàn; chỉ những đơn vị đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định mới được phép hoạt động. Song song với đó, xã chủ động kết nối các doanh nghiệp xuất khẩu với vùng nguyên liệu để xây dựng chuỗi liên kết minh bạch, hạn chế tình trạng mua bán tự phát.

Dự kiến cuối tháng 7, xã Krông Pắc sẽ tổ chức phiên đấu giá đầu tiên đối với hơn 14,5 ha sầu riêng đã được cấp mã số vùng trồng, với sản lượng khoảng 300 tấn và sự tham gia của nhiều doanh nghiệp thu mua, xuất khẩu. Mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, bảo đảm quyền lợi cho cả người trồng và doanh nghiệp.