Theo các quy định mới nhất tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP, việc áp dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT) có mã của cơ quan thuế, đặc biệt là hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền, đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhóm hộ kinh doanh có quy mô doanh thu lớn.
Xác lập ngưỡng doanh thu bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử
Điểm cốt lõi trong quy định mới là việc xác định ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng để phân định trách nhiệm sử dụng hóa đơn. Cụ thể, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên bắt buộc phải áp dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế hoặc HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Phân tích về lộ trình này, bà Phạm Minh Hiền, Phó trưởng Ban Chính sách thuế thu nhập cá nhân (Cục Thuế) cho biết, quy định này nhằm chuẩn hóa công tác kế toán và kiểm soát dòng tiền đối với những đơn vị kinh doanh có quy mô đáng kể. Việc kết nối trực tiếp từ máy tính tiền giúp ghi nhận giao dịch tức thời, bảo vệ quyền lợi người mua hàng và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng.
Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng, cơ quan thuế không đưa ra yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, nhà nước khuyến khích nhóm này chủ động đăng ký sử dụng HĐĐT nếu đủ điều kiện về hạ tầng công nghệ. Việc tự nguyện áp dụng sớm sẽ giúp hộ kinh doanh làm quen với quy trình số hóa, tránh lúng túng khi doanh thu tăng trưởng vượt ngưỡng trong các năm tiếp theo.
Một vấn đề thường gặp là các hộ kinh doanh mở rộng quy mô với nhiều cửa hàng khác nhau. Quy định nêu rõ: trường hợp hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh thì sử dụng thống nhất một mã số thuế cho tất cả các cửa hàng. Tuy nhiên, trên hóa đơn điện tử phát hành, hộ kinh doanh phải ghi rõ địa chỉ cụ thể của từng địa điểm kinh doanh nơi phát sinh giao dịch để cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi biến động kinh doanh tại từng địa bàn.
Về tính thời điểm, các chủ hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý để tránh các vi phạm về chậm đăng ký. Đối với những hộ kinh doanh mới thành lập hoặc những hộ có doanh thu năm trước dưới 1 tỷ đồng nhưng trong năm hiện tại có doanh thu lũy kế đạt từ 1 tỷ đồng trở lên, nghĩa vụ áp dụng HĐĐT sẽ phát sinh ngay lập tức.
Cụ thể, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế mà doanh thu lũy kế đạt ngưỡng 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải hoàn tất thủ tục đăng ký sử dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế. Việc chậm trễ sau thời hạn này có thể dẫn đến những rủi ro về pháp lý và xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế.
Tính đến đầu năm 2026, tỷ lệ hộ kinh doanh chuyển đổi sang phương pháp kê khai tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã tăng 25% so với cùng kỳ năm trước.
Cục Thuế cho biết, việc áp dụng ngưỡng 1 tỷ đồng không chỉ đơn thuần là thay đổi hình thức hóa đơn mà còn là bước đệm để đưa các hộ kinh doanh lớn tiến dần lên mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc hộ kinh doanh kê khai. Thay vì phương pháp khoán thuế có phần cảm tính như trước đây, việc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền giúp cơ quan thuế xác định doanh thu thực tế một cách chính xác nhất.
Theo số liệu từ Tổng cục Thuế, tính đến đầu năm 2026, tỷ lệ hộ kinh doanh chuyển đổi sang phương pháp kê khai tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy sự thích nghi dần của cộng đồng kinh doanh với các quy định mới nhằm minh bạch hóa thị trường lẻ.
Tại các địa bàn trọng điểm về du lịch và dịch vụ ăn uống, cơ quan thuế cũng đang triển khai quyết liệt việc rà soát các hộ kinh doanh có doanh thu thực tế lớn nhưng vẫn đang nộp thuế khoán ở mức thấp. Việc đối chiếu dữ liệu từ các nền tảng thanh toán trực tuyến và hóa đơn điện tử sẽ là công cụ hữu hiệu để điều chỉnh mức thuế sát với thực tế kinh doanh.
Tìm cơ chế hỗ trợ thực tế cho hộ kinh doanh
Việc áp dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền mang lại lợi ích kép cho cả cơ quan quản lý và người nộp thuế. Bà Hiền nhấn mạnh, khi hộ kinh doanh sử dụng hệ thống hóa đơn này, hệ thống thông tin quản lý thuế sẽ tự động tạo lập tờ khai thuế để hỗ trợ người dân.
Dựa trên cơ sở dữ liệu từ hóa đơn điện tử đã phát hành, kết hợp với các nguồn dữ liệu từ cơ quan nhà nước và bên thứ ba, hệ thống sẽ hỗ trợ tính toán số thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phải nộp. Điều này giúp giảm thiểu sai sót trong quá trình kê khai thủ công, tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ. Người nộp thuế chỉ cần kiểm tra, đối chiếu và xác nhận thông tin thay vì phải tự thực hiện các bảng biểu phức tạp.
Dù lợi ích đã rõ ràng, nhưng việc chuyển đổi từ hóa đơn giấy sang HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền vẫn là thách thức lớn đối với nhiều hộ kinh doanh cá thể về chi phí đầu tư thiết bị và năng lực công nghệ.
Để giải quyết bài toán này, ngành Thuế đang tích cực phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ (T-VAN) để có mức giá ưu đãi, đồng thời tổ chức các buổi tập huấn trực tiếp tại địa bàn. Một số địa phương đã thí điểm mô hình hỗ trợ 50-100% chi phí bản quyền phần mềm hóa đơn trong năm đầu tiên cho các hộ kinh doanh chuyển đổi từ nộp thuế khoán sang kê khai.
Cùng với các biện pháp hỗ trợ, công tác hậu kiểm cũng được chú trọng. Cơ quan thuế sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích các hóa đơn có dấu hiệu bất thường, như việc phát hành hóa đơn tập trung vào một thời điểm hoặc chênh lệch quá lớn giữa doanh thu kê khai và lượng hàng hóa đầu vào.
Đối với các trường hợp cố tình không xuất hóa đơn cho khách hàng khi bán lẻ, Nghị định 70/2025/NĐ-CP cũng quy định các mức xử phạt nghiêm khắc hơn. Đồng thời, chương trình "Hóa đơn may mắn" tiếp tục được đẩy mạnh để khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn, qua đó gián tiếp giám sát việc tuân thủ của các hộ kinh doanh.
Mục tiêu là để mỗi hộ kinh doanh, dù ở quy mô nào, cũng có thể tiếp cận và sử dụng thành thạo công nghệ mới, góp phần vào lộ trình chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh kinh tế số, việc thực hiện đúng các quy định về hóa đơn điện tử theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là cơ hội để hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa hình ảnh và quản trị dòng tiền khoa học hơn./.
Bình luận (0)