Sôi nổi các phiên thảo luận tại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026

Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026, Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III-2026 đã diễn ra từ 19- 20/6 tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn TP Hải Phòng, đường Trần Kiên, Khu đô thị mới Bắc sông Cấm, phường Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng. Với sự tham gia của các đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà báo, diễn giả, chuyên gia truyền thông uy tín, Diễn đàn tiếp tục là cuộc thảo luận chuyên sâu, tầm vóc và quy mô về những vấn đề nóng bỏng nhất trong đời sống báo chí hiện nay, về chiến lược phát triển của các toà soạn trong bối cảnh mới, đặc biệt sau khi Đại hội XIV của Đảng thành công tốt đẹp, khai mở sứ mệnh của nền báo chí nước nhà trong giai đoạn mới: kiến tạo, dẫn dắt, kết nối tạo nên sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và khát vọng của cả dân tộc.

Vào sáng 20/6, BTC đã tổ chức 5 phiên thảo luận chuyên sâu, chuyên biệt. Các cuộc thảo luận xoay quanh những vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển báo chí Việt Nam ở hiện tại và tương lai như Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Báo chí- Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai; Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí; Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI: Bảo vệ giá trị của nghề báo; Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số...

Bảo vệ bản quyền: Điền kiện tiên quyết để phát triển bền vững trước làn sóng AI

Một trong những chủ đề làm "nóng" Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 là câu chuyện bản quyền báo chí. Sự bùng nổ của AI mang đến nhiều công cụ hỗ trợ tác nghiệp, nhưng đồng thời cũng tạo ra nguy cơ xâm phạm bản quyền nghiêm trọng chưa từng có.

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - nhấn mạnh, vấn đề bản quyền báo chí đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết trong bối cảnh công nghệ số và AI phát triển mạnh mẽ. Việc bảo vệ bản quyền không chỉ đơn thuần là bảo vệ tài sản trí tuệ của nhà báo, mà sâu xa hơn, đây chính là điều kiện tiên quyết để báo chí có thể tồn tại và phát triển bền vững. Nếu chất xám và công sức của các tòa soạn bị các nền tảng công nghệ, AI sử dụng miễn phí và trục lợi, nền tảng tài chính của báo chí sẽ bị lung lay nghiêm trọng.

Theo ông Lê Quốc Minh, trên thế giới hiện tồn tại hai xu hướng. Một số quốc gia kiên quyết ngăn AI khai thác nội dung nếu chưa được cấp phép, trong khi một số khác lựa chọn hợp tác với các nền tảng AI để vừa có nguồn thu, vừa đảm bảo AI được huấn luyện trên nguồn dữ liệu chính thống. Đối với Việt Nam, nếu không bảo vệ được bản quyền thì báo chí sẽ gặp rất nhiều khó khăn bởi chi phí sản xuất nội dung ngày càng lớn, trong khi phần lớn doanh thu quảng cáo trực tuyến lại rơi vào các nền tảng công nghệ. Ông Lê Quốc Minh đề xuất cần đẩy mạnh tuyên truyền để mọi tổ chức, cá nhân hiểu rằng việc sử dụng nội dung báo chí phải trả phí; đồng thời tăng cường áp dụng các công nghệ theo dõi và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Ngoài ra, phiên thảo luận cũng giới thiệu nhiều giải pháp ứng dụng AI và công nghệ số trong phát hiện, giám sát, xử lý vi phạm bản quyền; đồng thời đề xuất xây dựng cơ chế chia sẻ doanh thu giữa các nền tảng số với cơ quan báo chí và tăng cường liên kết trong bảo vệ bản quyền.

Nhiệm vụ kép vừa phản bác cái sai, vừa chủ động kiến tạo niềm tin

Phiên thảo luận với chủ đề "Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng" đã thu hút sự quan tâm lớn của các đại biểu. Mở đầu phiên thảo luận, nhà báo Lê Ngọc Long - Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân, người điều hành chương trình - khẳng định hơn một thế kỷ đồng hành cùng cách mạng, báo chí luôn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Tuy nhiên, bước vào thời đại số, cuộc đấu tranh này đã có những thay đổi căn bản. Các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) để phát tán thông tin sai trái. Đáng lo ngại, các luận điệu chống phá không còn trực diện như trước mà tinh vi ngụy trang dưới mác "phản biện xã hội", "nghiên cứu học thuật" hay "chống tiêu cực".

Phân tích sâu hơn về thủ đoạn này, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam cho biết, các thế lực thù địch đang nhắm vào những "vùng xám" trong xã hội. Đó là các vấn đề nóng về kinh tế, phòng chống tham nhũng, dân chủ, nhân quyền hay đạo đức, lối sống. Chúng không bóp méo hoàn toàn sự thật mà tinh vi cắt ghép, lồng ghép một phần sự thật để gieo rắc sự hoài nghi.

Đứng trước sự tấn công bài bản của tin giả, tin độc hại, báo chí chính thống đang phải đối mặt với áp lực vô hình từ tốc độ của mạng xã hội. Để giải quyết bài toán này, PGS.TS Phạm Minh Sơn - Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, báo chí phải thực hiện "nhiệm vụ kép". Một mặt, kiên quyết đấu tranh phản bác trực diện các quan điểm sai trái; mặt khác, phải chủ động xây dựng niềm tin bằng cách lan tỏa sự thật và những giá trị nhân văn.

Nhà báo Lê Ngọc Long nhận định phiên thảo luận đã cung cấp nhiều góc nhìn sâu sắc cả về lý luận, thực tiễn. Thứ nhất, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ đơn thuần là phản bác cái sai, quan trọng hơn đó là quá trình củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Thứ hai, trong môi trường truyền thông số, báo chí muốn giữ được vai trò dẫn dắt dư luận xã hội thì phải đổi mới mạnh mẽ cả tư duy công nghệ và phương thức truyền tải. Nhanh nhưng phải đúng, hiện đại nhưng phải nhân văn, hấp dẫn nhưng phải chuẩn mực.

Thứ ba, mỗi tác phẩm báo chí có giá trị không chỉ là một sản phẩm truyền thông mà còn là một viên gạch góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội. Một tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục và giàu tính nhân văn có sức lan tỏa niềm tin xã hội hơn bất kỳ khẩu hiệu nào. Điều đó cũng cho thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thực hiện bằng các tác phẩm phản bác trực diện mà còn bằng những tác phẩm lan tỏa giá trị tốt đẹp của chế độ, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và khát vọng phát triển của đất nước.

Thứ tư, trí tuệ nhân tạo vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với báo chí. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ người làm báo trong nhiều công đoạn nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Thứ năm, xây dựng đội ngũ nhà báo trong thời đại số đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ nghiệp vụ, hiện đại và năng lực làm chủ công nghệ.

“Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ niềm tin của nhân dân và niềm tin ấy không được xây dựng bằng những khẩu hiệu trừu tượng mà được bồi đắp hàng ngày bằng những tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục, nhân văn và sức lan tỏa trong đời sống xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí có giá trị đều góp phần khẳng định cái đúng, lan tỏa điều tốt đẹp, củng cố sự đồng thuận xã hội và thắt chặt mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Với tinh thần đó, chúng ta tin tưởng rằng báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ, giữ vững bản lĩnh chính trị và hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc”, nhà báo Lê Ngọc Long nói.

Báo chí và doanh nghiệp kiến tạo tương lai trên nền tảng niềm tin và hành động thực chất

Với phiên thảo luận có chủ đề “Báo chí - Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai”, các đại biểu, diễn giả đã đưa ra những góc nhìn đa diện và chuyên sâu xung quanh mối quan hệ hợp tác giữa báo chí và doanh nghiệp . Mở đầu phiên thảo luận, ông Lê Quốc Vinh - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Truyền thông Lê (Le Group) nhận định, mối quan hệ hợp tác giữa báo chí và doanh nghiệp đang bước vào một giai đoạn tái định hình. Nếu như trước đây, sự gắn kết này chủ yếu xoay quanh các hoạt động truyền thông, quảng bá thương hiệu hay các chiến dịch xã hội, thì nay, dưới sự tác động mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), sự chuyển dịch công nghệ và những biến động xã hội, phương thức hợp tác đòi hỏi một tầm nhìn xa hơn. Khái niệm “kiến tạo tương lai” không chỉ giới hạn ở sự tăng trưởng kinh tế hay mô hình kinh doanh, mà còn bao hàm chất lượng cuộc sống, cam kết cộng đồng và đặc biệt là năng lực duy trì niềm tin xã hội trong một thế giới ngày càng phức tạp.

Đáng chú ý, các đại biểu đều thống nhất quan điểm: Sự phát triển bùng nổ của mạng xã hội (Facebook, TikTok, YouTube...) đã làm thay đổi hoàn toàn mối quan hệ truyền thống mang tính thương mại, quảng cáo giữa báo chí và doanh nghiệp. Trong bối cảnh mới, mẫu số chung để sinh tồn và phát triển của cả báo chí lẫn doanh nghiệp chính là niềm tin. Doanh nghiệp tăng trưởng nhờ niềm tin của khách hàng; báo chí khẳng định vị thế nhờ niềm tin của độc giả. Tuy nhiên, niềm tin không thể chỉ được xây dựng bằng những lời nói suông. Thông tin đúng phải xuất phát từ hành động thật.

Khép lại phiên thảo luận, thông điệp được đưa ra là sự đồng hành giữa báo chí và doanh nghiệp giờ đây phải vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thông đơn thuần. Đó phải là một quá trình đối thoại minh bạch, chân thực, nơi doanh nghiệp kiến tạo những giá trị thực chất, còn báo chí đóng vai trò lan tỏa sự thật, vì sự phát triển bền vững của toàn xã hội.

Báo chí đổi mới sáng tạo: Thay đổi cách kể chuyện để giữ chân công chúng

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc, phát triển kinh tế báo chí”, các diễn giả tập trung thảo luận về xu hướng đổi mới nội dung đa nền tảng, ứng dụng dữ liệu (Data), trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng cộng đồng và mở rộng nguồn thu cho báo chí. Mở đầu, TS. Ngô Bích Ngọc  - Trưởng khoa Truyền thông đa phương tiện, Đại học Swinburne Việt Nam chỉ ra rằng mạng xã hội và video (ngắn, dài, podcast) đang trở thành cánh cửa chính dẫn công chúng đến với tin tức. Thói quen truy cập trực tiếp website báo chí giảm, thay vào đó công chúng thích "xem" và tìm đến các nhà sáng tạo nội dung vì tính gần gũi, tương tác cao. Điều này buộc báo chí phải đổi mới cách kể chuyện mà không được mất đi giá trị cốt lõi là kiểm chứng. Song song đó, mô hình kinh tế báo chí cũng chuyển dịch: Tòa soạn không chỉ sản xuất tin tức mà còn tổ chức sự kiện, tư vấn, tiếp thị liên kết...

Trình bày tham luận, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong nhận định báo chí đang đối mặt với sự chuyển dịch về công nghệ và thế hệ. Gen Z tiếp cận thông tin qua thuật toán, MXH và không muốn chỉ thụ động nhận tin; họ trung thành với "nội dung có giá trị" hơn là "thương hiệu báo chí". Để tiếp cận nhóm công chúng trẻ, đơn vị này đã xây dựng đội ngũ sản xuất nội dung riêng biệt gồm các cộng tác viên trẻ từ các trường báo chí. Đồng thời, tòa soạn cũng mở rộng tổ chức sự kiện quy mô lớn, từ các giải thể thao, sắc đẹp truyền thống đến các sự kiện âm nhạc hướng tới Gen Z để kết nối trực tiếp với giới trẻ.

Nhà báo Nhật Hoa - Phó Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài THVN cho rằng không nên chạy đua lượt xem bằng mọi giá, mà cần xác định rõ phục vụ cộng đồng nào. Một sản phẩm mang lại giá trị nhân văn, khi được cộng đồng tin tưởng, sẽ tự động thu hút doanh nghiệp đồng hành.

Tổng kết phiên thảo luận, nhà báo Lê Quốc Minh - Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam yêu cầu các tòa soạn cần có "tư duy sản phẩm", tạo ra các định dạng mới. Ông nhấn mạnh, công nghệ chỉ là công cụ, trọng tâm đổi mới vẫn là thấu hiểu công chúng, giữ gìn niềm tin và cạnh tranh bằng khả năng giúp xã hội hiểu đúng vấn đề.

Các phiên thảo luận trong sáng 20/6 tại Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 đã phác họa một bức tranh toàn cảnh về những cơ hội và thách thức của nền báo chí nước nhà. Những tham luận, ý kiến đóng góp tâm huyết từ các chuyên gia không chỉ dừng lại ở việc nhận diện vấn đề, mà còn mở ra những hướng đi chiến lược. Quản trị tốt bản quyền, xây dựng niềm tin vững chắc và linh hoạt đổi mới – đó chính là những yếu tố quan trọng giúp các cơ quan báo chí Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.