Sơn La tổng lực ứng phó khô hạn, đảm bảo sản xuất và sinh hoạt

Trước dự báo nắng nóng gay gắt và nguồn nước mặt có xu hướng giảm trong mùa khô 2026, UBND tỉnh Sơn La đã nhanh chóng vào cuộc với loạt giải pháp điều hành nguồn nước linh hoạt, nhằm vừa phục vụ sản xuất nông nghiệp, vừa duy trì nước sinh hoạt cho người dân trên toàn địa bàn.

Nguồn nước hiện hữu dồi dào nhưng dễ bị tổn thương. Đầu tư hạ tầng để củng cố nguồn nước sạch

Tỉnh Sơn La hiện có tổng cộng 24 hồ chứa lớn dung tích trên 1 triệu m³, bao gồm 10 hồ thủy lợi và 14 hồ thủy điện, trong đó các hồ lớn như Sơn La, Nậm Chiến và Huội Quảng đều đạt gần 99% dung tích tích trữ, tạo tiền đề vững chắc cho việc điều tiết nước mùa khô.

Ngoài ra, mạng lưới hồ điều hòa đa mục tiêu và hồ cảnh quan tại các địa bàn như Phường Tô Hiệu, Chiềng An, Mộc Châu… với tổng diện tích hơn 25 ha không chỉ góp phần tích trữ nước mà còn giúp cải thiện cảnh quan đô thị và kiểm soát môi trường.

Ngay trong năm 2025, tỉnh đã khánh thành Nhà máy nước Bản Mòng — với công suất 27.000 m³/ngày đêm, được đánh giá là nhà máy nước lớn nhất tỉnh — đồng thời thúc đẩy xây dựng Nhà máy nước Chiềng Dong với hơn 230 tỷ đồng đầu tư. Những dự án này góp phần nâng tỷ lệ cung cấp nước sạch đô thị lên khoảng 94% dân số đô thị, tương đương hơn 69.200 hộ khách hàng đang sử dụng nước sạch thường xuyên.

Tuy nhiên, ở khu vực nông thôn, dù đã có gần 1.840 công trình nước tập trung, chỉ khoảng 75% trong số này hoạt động ổn định, khiến nhiều hộ dân vùng sâu, vùng xa vẫn phải khai thác nguồn nước tự túc từ giếng khoan, giếng đào hay bể chứa nhỏ lẻ.

Dự báo khô hạn đặt ra nhiều thách thức

Tình hình khí hậu 2026 dự báo sẽ có nắng nóng dữ dội và mưa thấp hơn trung bình nhiều năm, khiến dòng chảy trên các lưu vực sông chính, đặc biệt là sông Đà, có xu hướng giảm. Đối với các vùng trồng trọt trọng điểm, dự báo này đồng nghĩa với nguy cơ thiếu nước sinh hoạt và sản xuất ở nhiều xã, mức thiếu hụt có thể lên đến 50%, như tại Suối Tọ, nơi dự báo thiếu đến 70–80% nước.

Giải pháp đồng bộ, linh hoạt và dài hạn, bảo vệ nguồn nước bền vững

Trước áp lực nguồn nước, tỉnh Sơn La đã ban hành kế hoạch khai thác và sử dụng nước cụ thể, với:

Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối phối hợp các sở, ngành và cơ quan liên quan để giám sát, điều tiết nguồn nước theo nhu cầu sử dụng của từng khu vực. Đơn vị cấp nước sạch tăng cường kiểm tra, bảo trì hệ thống, phối hợp phát hiện và xử lý rò rỉ, hỏng hóc, đảm bảo vận hành liên tục. Tuyên truyền người dân tiết kiệm nước, chủ động dự trữ nước trong mùa khô, đặc biệt từ tháng 4 đến tháng 6 — thời điểm dự báo nắng nóng kéo dài nhất.

Đối với sản xuất nông nghiệp, tỉnh yêu cầu các địa phương tổ chức cấp nước theo mùa vụ, co giãn thời điểm xuống giống, và sẵn sàng điều chỉnh ưu tiên nước cho sản xuất khi thiếu hụt, ngay cả khi phải giảm khai thác ở các mục tiêu thủy điện.

Song song với việc đảm bảo nguồn nước, tỉnh cũng tăng cường các giải pháp bảo vệ môi trường, xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm và hạn chế thất thoát nước, kêu gọi ứng dụng công nghệ số trong quản lý nguồn nước hiệu quả hơn trên phạm vi toàn tỉnh.

Với bối cảnh khí hậu ngày càng biến đổi phức tạp, Sơn La đã chủ động điều hành, phân phối nguồn nước từ hạ tầng hiện có, đồng thời đầu tư mở rộng và phối hợp liên ngành để đảm bảo nguồn nước bền vững phục vụ sản xuất và đời sống người dân trong năm 2026 và những năm tiếp theo.