Sức mạnh văn hóa trong định vị thương hiệu du lịch

Điều khiến du khách nhớ đến một vùng đất, muốn quay trở lại và chia sẻ trải nghiệm với người khác chính là những giá trị mang dấu ấn riêng. Với TP Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn ấy không chỉ nằm ở các công trình kiến trúc, di tích lịch sử hay bảo tàng, mà còn hiện diện trong văn hóa cà phê, ẩm thực đường phố, nghệ thuật truyền thống và nhịp sống đô thị.

Sức hút từ di sản và đời sống bản địa

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đối với du lịch, Nghị quyết đặt ra yêu cầu phát triển sản phẩm mang bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm, đồng thời xây dựng thương hiệu điểm đến gắn với giá trị văn hóa và con người Việt Nam.

Theo bà Tuệ Tri - Cố vấn cao cấp Vietnam Brand Purpose - khi lấy văn hóa làm trọng tâm phát triển sản phẩm du lịch, một điểm đến có thể tạo ra sự khác biệt mang tính quyết định. Cảnh quan thiên nhiên hay hệ thống lưu trú có thể được tìm thấy ở nhiều nơi, trong khi nếp sống, dấu ấn nghệ thuật và di sản bản địa tạo nên những trải nghiệm khó sao chép. Bà cho rằng lôí sống thường ngày là nguồn tài nguyên du lịch giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng. Chẳng hạn, hình ảnh người Việt ngồi cà phê vỉa hè, trò chuyện bên ly cà phê sáng và ngắm dòng người qua lại có thể là trải nghiệm mới mẻ đối với du khách quốc tế.

Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch TP Hồ Chí Minh - Nguyễn Cẩm Tú - cũng nhấn mạnh đến tài nguyên di sản và nhịp sống đô thị, Bà gợi ý tour khám phá thành phố từ lúc sáng sớm tinh mơ, ngắm nhìn vẻ đẹp của các công trình di sản trong ánh chiều tà, rồi hòa mình vào nhịp sống sôi động của thành phố khi đêm về.

Nghệ thuật truyền thống cũng là nguồn lực có thể phát triển thành sản phẩm đặc trưng. Hát bội, cải lương và đờn ca tài tử không chỉ lưu giữ giá trị nghệ thuật Nam Bộ mà còn phản ánh đời sống tinh thần của cộng đồng. Vào dịp cuối tuần Tại Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh, khu vực Đền thờ Hùng Vương và Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt, các suất diễn hát bội đã tạo cơ hội để công chúng tiếp cận loại hình nghệ thuật này. "Ngoài thưởng thức biểu diễn, du khách còn có thể giao lưu với nghệ sĩ, tìm hiểu cách vẽ mặt nạ và ý nghĩa của những đường nét tạo hình nhân vật. Đây là một sản phẩm du lịch nghệ thuật đặc sắc của TP Hồ Chí Minh" chuyên gia tư vấn thiết kế sản phẩm du lịch Phan Yến Linh cho biết.

Các chuyên gia cho rằng, một giá trị văn hóa chỉ có thể tạo sức cạnh tranh khi được chuyển hóa thành trải nghiệm cụ thể, có chất lượng và khả năng tiếp cận ổn định.

Tạo dấu ấn thương hiệu từ những trải nghiệm khác biệt

Theo bà Nguyễn Cẩm Tú, trong chín tháng đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh đón hơn 8,5 triệu lượt khách quốc tế và hơn 40 triệu lượt khách nội địa, với tổng doanh thu du lịch trên 280.000 tỷ đồng. Thành phố hiện có hơn 811 tài nguyên du lịch, bao gồm di sản vật thể, phi vật thể và các công trình nhân tạo. Những con số này cho thấy nguồn lực phát triển du lịch văn hoá của thành phố rất đa dạng. Tuy nhiên, số lượng tài nguyên lớn chưa đồng nghĩa với việc đã hình thành những sản phẩm có sức cạnh tranh. Bà Tú cho rằng, lợi thế của TP Hồ Chí Minh nằm ở sự đa dạng của cộng đồng dân cư và đời sống tín ngưỡng, hệ thống kiến trúc, bảo tàng, nền ẩm thực giàu tính tiếp biến cùng sức sáng tạo của lực lượng văn nghệ sĩ.

Ẩm thực là một trong những lĩnh vực có thể kết nối các yếu tố này thành sản phẩm cụ thể. Từ cà phê Sài Gòn, Cơm tấm đến các món ăn đường phố và đặc sản vùng miền. Sức hấp dẫn không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở cách thưởng thức, không gian và câu chuyện gắn với từng món ăn. Các hành trình khám phá ẩm thực, nếu được thiết kế bài bản, có thể đưa du khách đi sâu hơn vào đời sống đô thị thay vì chỉ dừng lại ở việc thưởng thức món ăn.

TP Hồ Chí Minh cũng đang từng bước mở rộng cách khai thác, đưa văn hóa ra khỏi những không gian lưu giữ truyền thống để trở thành những trải nghiệm hấp dẫn du khách. Ngoài những điểm đến quen thuộc như Đia đạo Củ Chi, Chiến khu rừng Sác, thời gian qua đã xuất hiện nhiều sản phẩm mới rất hút khách. Điển hình là tour tìm hiểu về Biệt động Sài Gòn và Chiến dịch Mậu Thân 1968, đưa du khách đến những căn nhà từng được sử dụng làm hầm trú ẩn, cơ sở hoạt động bí mật. Thay vì chỉ nghe thuyết minh, du khách có thể trải nghiệm những không gian gắn với các sự kiện lịch sử.

Tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, những tư liệu, hiện vật lịch sử đều kể lại những câu chuyện về chiến tranh và con người thông qua công nghệ. Bảo tàng đã số hóa và đưa vào hồ sơ kiểm kê hàng chục nghìn hiện vật cùng hàng nghìn phim tài liệu và ảnh quý hiếm, đồng thời tích hợp hình ảnh, bản đồ 3D và các thước phim tài liệu lịch sử nhằm tái hiện sinh động các giai đoạn chiến tranh. Nhờ đó, bảo tàng trở thành một điểm đến quen thuộc của du khách trong nước và quốc tế.

Ngoài ra còn có các chương trình nghệ thuật đương đại như À Ố Show, Chào Show, Mơ Show, LOALOA Show… khai thác chất liệu văn hóa Việt bằng ngôn ngữ biểu diễn hiện đại. Bà Lệ Hằng - Giám đốc vận hành Chào Show cho rằng làm mới văn hóa không đồng nghĩa với thay đổi những giá trị cốt lõi, mà quan trọng là tìm được cách kể chuyện phù hợp với công chúng hôm nay. Những âm thanh cồng chiêng, câu hò Huế hay làn điệu dân ca là thứ mà thế giới không thể sao chép. Khi. một sản phẩm chạm đến cảm xúc sẽ có sức lan toả mạnh mẽ.

Tuy nhiên, một chương trình biểu diễn hay sự kiện đông khách chưa đủ để tạo dựng thương hiệu điểm đến. Giá trị của du lịch văn hóa không chỉ nằm ở những gì du khách nhìn thấy, mà còn ở điều họ hiểu, cảm nhận và ghi nhớ. Với TP Hồ Chí Minh phát huy lợi thế này đòi hỏi sự kết hợp giữa bảo tồn di sản, sáng tạo sản phẩm và nâng cao chất lượng trải nghiệm. Khi làm được điều đó, văn hóa mới thực sự trở thành nguồn lực giúp thành phố tạo dấu ấn riêng.