Tạm ngưng Nghị định 46: Giải tỏa áp lực cho doanh nghiệp trước Tết

Chính phủ vừa quyết định tạm ngưng hiệu lực thi hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP đã nhanh chóng lan tỏa tích cực tới cộng đồng doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nhẹ gánh trước Tết

Chính phủ vừa quyết định tạm ngưng hiệu lực thi hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP, đây được coi là thông tin tích cực với cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp nông sản đang chịu áp lực ùn ứ tại cửa khẩu. Với nhiều doanh nghiệp, đây không chỉ là một điều chỉnh chính sách, mà là "phao cứu sinh" trong bối cảnh cao điểm Tết Nguyên Đán đang được tính từng ngày, từng giờ.

Ông Nguyễn Bá Phúc, Phụ trách kinh doanh Công ty Vận tải Phúc Châu (TP Hồ Chí Minh), cho biết trong những ngày cuối tháng 1, công ty đã phải đối mặt với nguy cơ thiệt hại lớn khi nhiều xe container bị kẹt tại cửa khẩu, do chưa kịp hoàn thiện thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định mới. "Khi nghe tin Nghị định 46 được tạm ngưng, chúng tôi thực sự thở phào. Hàng hóa được thông quan nhanh hơn, giảm nguy cơ hư hỏng và tránh đứt gãy chuỗi cung ứng ngay trước Tết", ông Dũng nói.

Không chỉ doanh nghiệp logistics, các chủ hàng nông sản cũng chia sẻ tâm trạng tương tự. Bà Lê Thị Lý, một chủ hàng chuyên xuất khẩu rau củ quả (TP Hồ Chí Minh) sang thị trường Trung Quốc, cho rằng quyết định của Chính phủ là kịp thời và hợp lý. Theo bà Lý, các đối tác Trung Quốc cũng đang bước vào giai đoạn cao điểm chuẩn bị Tết cổ truyền, nhu cầu tiêu thụ nông sản tăng mạnh. "Nếu hàng không kịp thông quan trước Tết, không chỉ doanh nghiệp Việt Nam thiệt hại mà còn ảnh hưởng tới các đầu mối nhập khẩu phía bạn. Việc tạm ngưng áp dụng Nghị định 46 giúp cả hai bên có thêm dư địa để xoay xở", bà Lý nhận định.

Thực tế, những con số được các cơ quan chức năng tổng hợp cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng ách tắc. Chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 26/1 đến hết ngày 29/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước đã tồn đọng hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với khối lượng khoảng 300.000 tấn. Phần lớn trong số này là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn; những mặt hàng có tính thời vụ cao và dễ hư hỏng. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục áp dụng Nghị định số 15/2018/NĐ-CP trong thời gian tạm ngưng được xem là giải pháp "hạ nhiệt" cần thiết, tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông trở lại.

Ở góc độ quản lý, nhiều chuyên gia cũng nhìn nhận quyết định tạm ngưng hiệu lực không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý an toàn thực phẩm, mà là bước điều chỉnh nhằm tránh gây sốc chính sách. Một chuyên gia trong lĩnh vực thương mại biên mậu cho rằng, việc một nghị định mới có hiệu lực ngay khi chưa có đầy đủ văn bản hướng dẫn chi tiết, đặc biệt là về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu và thời gian kiểm nghiệm, đã vô tình đẩy cả doanh nghiệp lẫn cơ quan thực thi vào thế bị động. "Chính sách dù đúng về mục tiêu nhưng nếu thiếu độ trễ và cơ chế chuyển tiếp hợp lý sẽ gây khó cho doanh nghiệp", chuyên gia này phân tích.

Sau 16/4: Thực thi thế nào cho hiệu quả?

Theo Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP, Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP sẽ có hiệu lực trở lại từ ngày 16/4/2026. Khoảng thời gian hơn hai tháng tạm ngưng được xem là "khoảng đệm chính sách" để các bộ, ngành chuẩn bị đầy đủ điều kiện cần thiết, tránh lặp lại tình trạng ách tắc như cuối tháng 1 vừa qua.

Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Công điện số 08/CĐ-TTg và tại các phiên họp Chính phủ thường kỳ đã thể hiện rõ tinh thần này. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu sớm ban hành các văn bản hướng dẫn về kiểm tra thực phẩm, hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời dứt khoát không để tình trạng khó khăn kéo dài. Đây là thông điệp mạnh mẽ, cho thấy Chính phủ không chấp nhận việc chính sách tốt trên giấy nhưng gây ách tắc trong thực tế.

Ở cấp điều hành, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phối hợp đồng bộ giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và các địa phương. Với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, Bộ Y tế được giao chủ trì rà soát, xử lý ngay các kiến nghị phát sinh. Quan điểm xuyên suốt là bảo đảm mục tiêu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm nhưng không làm gián đoạn hoạt động xuất, nhập khẩu, nhất là đối với nông sản có tính thời vụ.

Từ thực tiễn những ngày cuối tháng 1, các chuyên gia cho rằng, để Nghị định 46 khi quay trở lại có thể phát huy hiệu quả, cần đặc biệt chú trọng ba yếu tố: tính thống nhất trong hướng dẫn thực thi, năng lực của hệ thống kiểm nghiệm và cơ chế quản lý rủi ro. Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra với thời gian trả kết quả từ 5 đến 7 ngày trong giai đoạn đầu, như đã xảy ra, là bài học rõ ràng về nguy cơ "tắc nghẽn kỹ thuật" nếu không có sự chuẩn bị tương xứng.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, Nghị định 46 là văn bản quan trọng, hướng tới quản lý an toàn thực phẩm theo thông lệ quốc tế và dựa trên đánh giá rủi ro. Tuy nhiên, chuyển đổi phương thức quản lý cần có lộ trình, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống. Thực tế cho thấy, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và phối hợp kịp thời giữa các đơn vị chức năng, đến chiều 31/1/2026, tình trạng ách tắc tại nhiều cửa khẩu, đã cơ bản được giải quyết. Đây là minh chứng cho thấy nếu tổ chức thực hiện linh hoạt và đồng bộ, chính sách hoàn toàn có thể đi vào cuộc sống mà không gây xáo trộn lớn.

Quyết định tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46 vì vậy cần được nhìn nhận như một bước điều chỉnh cần thiết, không phải sự thụt lùi trong quản lý. Doanh nghiệp kỳ vọng trong khoảng thời gian này, các bộ, ngành sẽ hoàn thiện đầy đủ hướng dẫn, thống nhất cách hiểu và cách làm trên toàn quốc. Khi đó, từ sau ngày 16/4/2026, việc thực thi Nghị định 46 không chỉ bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn tạo môi trường thông thoáng, ổn định cho hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là thương mại biên mậu vốn rất nhạy cảm với yếu tố thời gian.