Tạo làn đường riêng cho xe đạp ở TP Hồ Chí Minh: Cần giải pháp linh hoạt và thực tế hơn

Làn đường riêng cho xe đạp tại TP Hồ Chí Minh kỳ vọng tạo hình mẫu giao thông xanh, nhưng cần tính đến giải pháp linh hoạt để phù hợp với thực tế giao thông đô thị.

Người dân di chuyển khó khăn vào giờ cao điểm

TP Hồ Chí Minh, trong nỗ lực hướng đến một đô thị bền vững và thân thiện với môi trường, đã quyết định triển khai các làn đường dành riêng cho xe đạp. Đây là một sáng kiến đáng ghi nhận, không chỉ giúp giảm thiểu ùn tắc và ô nhiễm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sử dụng phương tiện giao thông xanh. Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực này, việc triển khai làn đường cho xe đạp tại TP Hồ Chí Minh vẫn gặp phải nhiều khó khăn và bất cập.

Anh Nguyễn Mạnh Dũng, cư dân phường An Phú, TP Hồ Chí Minh, chia sẻ rằng mỗi sáng anh phải đối mặt với cảnh giao thông ùn tắc vào giờ cao điểm. Trong khi đó, làn đường dành riêng cho xe đạp lại không có người sử dụng, khiến cho các xe máy thường xuyên lấn chiếm. Mặc dù cảnh sát giao thông đã tăng cường tuần tra và phạt nguội, tình trạng này vẫn không được giải quyết triệt để. Anh Dũng cho rằng việc triển khai làn đường cho xe đạp là một chủ trương tốt, nhưng cần được thực hiện một cách linh hoạt và phù hợp hơn với thực tế giao thông tại thành phố.

Bên cạnh đó, đường xá tại TP Hồ Chí Minh nói chung vẫn chưa hoàn toàn phù hợp với việc phát triển các làn đường dành riêng cho xe đạp. Các tuyến đường ở khu vực trung tâm thành phố thường rất hẹp, đặc biệt vào giờ cao điểm, dẫn đến việc ùn tắc giao thông. Làn đường dành riêng cho xe đạp, mặc dù là một giải pháp lý tưởng về mặt lý thuyết, lại trở thành một yếu tố cản trở sự di chuyển của những phương tiện khác, nếu không được thiết kế và triển khai một cách hợp lý. Thực tế cho thấy rằng, việc bố trí làn đường cho xe đạp ở một số nơi khiến giao thông trở nên tắc nghẽn hơn, gây khó khăn cho cả người đi xe đạp và các phương tiện giao thông khác.

Nếu tiếp tục mở rộng các làn đường dành cho xe đạp ở TP Hồ Chính Minh trong thời gian tới, các chuyên gia cảnh báo, các tuyến đường ở khu vực trung tâm thành phố rất hẹp và thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc vào giờ cao điểm. Do đó, việc cắt giảm diện tích cho các phương tiện khác để dành riêng cho xe đạp đôi khi lại gây cản trở giao thông, làm gia tăng tắc nghẽn và giảm hiệu quả của hệ thống giao thông.

Một yếu tố cần xem xét là tỷ lệ người sử dụng xe đạp tại TP Hồ Chí Minh hiện nay không phải là đa số. Sự phát triển của phương tiện xe máy và xe hơi trong đô thị đã chiếm ưu thế, khiến cho việc chuyển sang sử dụng xe đạp vẫn còn gặp nhiều rào cản.Thực tế, tỷ lệ người sử dụng xe đạp chiếm một phần nhỏ trong tổng số người tham gia giao thông tại thành phố. Chính vì vậy, việc áp dụng làn đường riêng cho xe đạp chỉ có thể có tác dụng nếu được triển khai một cách linh hoạt, phù hợp với đặc thù giao thông đô thị hiện nay.

Cụ thể, theo thống kê, dịch vụ xe đạp công cộng do Công ty CP Tập đoàn Trí Nam đầu tư, triển khai tại TP HCM vào cuối năm 2021 với 43 trạm, gần 400 xe, sau đó mở rộng lên 52 trạm, hơn 500 xe. Xe được gắn khóa thông minh, định vị GPS, mở qua ứng dụng di động; giá thuê 5.000 đồng cho 30 phút, 10.000 đồng cho một giờ.

Thống kê từ đơn vị khai thác cho thấy lượng khách giảm liên tục. Năm 2022 có gần 320.000 lượt thuê, năm 2023 còn hơn 164.000, và 2024 chỉ còn khoảng 80.400 chuyến - giảm gần bốn lần so với năm đầu. Sáu tháng đầu năm 2025, chỉ ghi nhận hơn 37.000 chuyến đi.

Cần giải pháp linh hoạt hơn

Để giải quyết những bất cập nêu trên và phát huy tối đa hiệu quả của làn đường xe đạp, TP Hồ Chí Minh cần có những giải pháp linh hoạt và phù hợp hơn với thực tế giao thông đô thị. Trong buổi họp báo về kinh tế - xã hội TP Hồ Chí Minh vào ngày 8/1, thượng tá Nguyễn Văn Bình, Phó phòng CSGT TP Hồ Chí Minh, đã đưa ra một số giải pháp nhằm cải thiện tình hình giao thông và đảm bảo an toàn cho người đi xe đạp. Ông Bình nhấn mạnh rằng việc áp dụng giải pháp phân luồng giao thông hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa không gian giao thông, tránh tình trạng ùn tắc và vi phạm.

Một trong những giải pháp mà ông Bình đề xuất là nên ưu tiên cho xe đạp vào những khung giờ cụ thể. Các làn đường dành riêng cho xe đạp có thể được mở vào những giờ thấp điểm, khi lượng xe máy và ô tô giảm, nhằm tối đa hóa sự an toàn cho người đi xe đạp. Đối với những giờ cao điểm, các tuyến đường này có thể được điều chỉnh linh hoạt để tạo sự đồng thuận giữa các phương tiện giao thông.

Bên cạnh đó, thượng tá Bình cũng cho rằng, để cải thiện tình hình vi phạm giao thông, TP Hồ Chí Minh cần tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về việc tuân thủ luật giao thông. Đặc biệt, lực lượng CSGT sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra và áp dụng biện pháp phạt nguội đối với các phương tiện vi phạm, như xe máy đi vào làn đường dành cho xe đạp. Ngoài việc xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền thông qua các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ cũng cần được triển khai để nâng cao ý thức của người dân.

Thượng tá Bình cũng đề xuất một giải pháp khác là nghiên cứu và triển khai dải phân cách mềm để giảm thiểu va chạm giữa các phương tiện. Dải phân cách này sẽ không chỉ giúp phân tách các làn đường mà còn hạn chế việc các xe máy cố tình lấn chiếm vào làn đường xe đạp. Việc triển khai các dải phân cách mềm cũng sẽ tạo ra một không gian an toàn hơn cho người đi xe đạp và giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông.

Ngoài các giải pháp về phân luồng và xử lý vi phạm, các chuyên gia về giao thông cũng cho rằng, TP Hồ Chí Minh cũng cần xây dựng một hệ thống giao thông liên hoàn, kết nối giữa các phương tiện giao thông công cộng và xe đạp. Các trạm xe buýt, các điểm giao cắt với các tuyến metro cần có các khu vực đỗ xe đạp thuận tiện để khuyến khích người dân sử dụng phương tiện này. Việc phát triển một mạng lưới xe đạp đồng bộ sẽ giúp tạo ra một hệ thống giao thông xanh, giảm thiểu ô nhiễm và giúp người dân di chuyển dễ dàng hơn.

Dù làn đường riêng cho xe đạp tại TP Hồ Chí Minh là một sáng kiến quan trọng trong việc phát triển giao thông bền vững, nhưng chỉ khi thành phố thực hiện các giải pháp linh hoạt và phù hợp với thực tế giao thông hiện nay, chủ trương này mới có thể phát huy hiệu quả. Việc điều chỉnh thiết kế, tăng cường tuyên truyền và phát triển hệ thống giao thông liên hoàn sẽ giúp TP Hồ Chí Minh tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành một thành phố xanh, sạch và văn minh.