Thái Lan hủy thỏa thuận phân định biển với Campuchia

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã thông báo về việc hủy thỏa thuận phân định biển với Campuchia, bất chấp lời kêu gọi từ nước láng giềng về việc duy trì thỏa thuận đã kéo dài 25 năm này.

Việc nội các Thái Lan hủy bỏ biên bản ghi nhớ năm 2001 về thỏa thuận phân định biển với Campuchia đã được dự đoán từ lâu và diễn ra sau 2 cuộc xung đột vũ trang giữa Bangkok và Phnom Penh trong năm 2025. Quyết định này mở ra hướng tiếp cận mới trong xử lý tranh chấp giữa hai nước láng giếng.

Thái Lan và Campuchia đã ký các văn kiện - thường được gọi là Bản ghi nhớ 43 vào năm 2000 (còn gọi là MOU 443 và Bản ghi nhớ 44 vào năm 2001 (MOU 44) về phân định biên giới đất liền và vùng chồng lấn trên biển (OCA). Bản ghi nhớ 43 vẫn còn hiệu lực mặc dù Thái Lan đang xem xét liệu có nên hủy bỏ hoặc điều chỉnh thỏa thuận hay không.

Việc hủy bỏ Bản ghi nhớ 44 là một lời hứa trong chiến dịch tranh cử của Thủ tướng Anutin. Bản ghi nhớ 44 vốn nhằm tạo khuôn khổ giải quyết hòa bình các yêu sách trên biển và khai thác tài nguyên chung giữa Thái Lan và Campuchia.

"Việc hủy bỏ thỏa thuận phân định biển không liên quan đến xung đột biên giới với Campuchia, mà là một phần trong chính sách của tôi. Đã 25 năm trôi qua và không có tiến triển nào" - Thủ tướng Anutin phát biển trước các phóng viên, đồng thời cho biết thêm rằng Campuchia sẽ được thông báo về quyết định này.

Theo Thủ tướng Anutin, các cuộc đàm phán sắp tới sẽ phải bắt đầu lại với cơ chế mới phù hợp hơn.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Campuchia Prak Sokhonn bày tỏ lấy làm tiếc về quyết định này. Trong một tuyên bố được đưa ra hôm 5/5, Ngoại trưởng Prak Sokhonn cho biết Campuchia sẽ khởi xướng cơ chế hòa giải bắt buộc theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Ông đồng thời nói thêm rằng việc Thái Lan chấm dứt thỏa thuận phân định biển không ảnh hưởng đến quyền hợp pháp của Campuchia đối với các vùng biển.

Giới chức Thái Lan nhấn mạnh quyết định này không đồng nghĩa dừng đàm phán, đồng thời đề xuất chuyển sang cơ chế theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển để giải quyết tranh chấp hiệu quả hơn.

Mặc dù đã có nhiều vòng họp, Bản ghi nhớ 44 vẫn đạt được rất ít tiến triển kể từ khi được ký kết. Quá trình này bị đình trệ bởi tình hình bất ổn chính trị ở Thái Lan, các vụ tranh chấp lẻ tẻ giữa hai nước láng giềng và sự phản đối mạnh mẽ từ những người theo chủ nghĩa dân tộc Thái Lan.

Một thỏa thuận ngừng bắn đã được thực hiện giữa Thái Lan và Campuchia kể từ cuối tháng 12/2025 sau 2 đợt giao tranh dọc theo những đoạn dài của biên giới dài 817 km giữa hai nước, đợt đầu tiên kết thúc sau sự can thiệp của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Mỗi bên đều đổ lỗi cho bên kia gây ra cả 2 đợt xung đột, khiến gần 150 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải sơ tán.