Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực mới cho ngành du lịch phát triển

Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh chủ trì Hội nghị. Cùng dự Hội nghị có Uỷ viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong; Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội Tạ Văn Hạ.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các Bộ, ngành, các doanh nghiệp, các Cục, Vụ đơn vị thuộc Bộ.

Chính sách đột phá cho du lịch

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh: Việc xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về phát triển du lịch, đặc biệt là mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy nhanh phục hồi, tăng tốc phát triển du lịch hiệu quả, bền vững, triển khai Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trên cơ sở đó, Bộ VHTTDL được Chính phủ giao phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu xây dựng, trình Quốc hội ban hành Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Nghị quyết được xây dựng với tinh thần chủ động, quyết liệt, hướng tới những cơ chế, chính sách có tính đột phá, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực mới cho ngành du lịch phát triển. Quá trình xây dựng dự thảo đã có sự tham gia, đóng góp ý kiến của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tiếp thu các định hướng của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, dự thảo Nghị quyết không chỉ nhằm cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển du lịch mà còn thể hiện tư duy mới trong huy động và sử dụng các nguồn lực cho phát triển. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, thể chế, tạo điều kiện để các địa phương, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế tham gia, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành.

Bộ trưởng bày tỏ mong muốn, các cơ chế, chính sách đặc thù được đề xuất sẽ xuất phát từ thực tiễn, có tính thiết thực và khả thi, qua đó phát huy hiệu quả nguồn lực xã hội, đặc biệt là nguồn lực từ cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch. Khi được ban hành và triển khai, Nghị quyết sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển hiệu quả, bền vững trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Hội nghị, Bộ trưởng đề nghị các đại biểu, đặc biệt là đại diện doanh nghiệp, tiếp tục đóng góp ý kiến trên cơ sở thực tiễn hoạt động và những khó khăn, vướng mắc đang đặt ra.

"Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm các cơ chế, chính sách khi được Quốc hội thông qua có thể đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian tới"- Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Bộ trưởng cảm ơn sự phối hợp, đồng hành của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp trách nhiệm, sát thực tiễn để hoàn thiện chính sách.

Trình bày tại Hội nghị, ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Dự thảo Nghị quyết hướng tới ba mục tiêu: tạo cú hích thu hút đầu tư, hình thành sản phẩm và điểm đến có sức cạnh tranh quốc tế; giảm chi phí, mở rộng không gian kinh doanh để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cộng đồng thực sự tham gia, hưởng lợi từ du lịch; nâng sức cạnh tranh của điểm đến, tăng thời gian lưu trú, chi tiêu của khách và đóng góp của du lịch vào tăng trưởng.

Dự thảo Nghị quyết gồm 12 điều, lựa chọn những chính sách then chốt, áp dụng có trọng tâm tại các trung tâm du lịch lớn, khu du lịch quốc gia, địa bàn du lịch cộng đồng và vùng khó khăn. Ưu đãi gắn với điều kiện, kết quả và cơ chế giám sát.

Tháo gỡ điểm nghẽn từ sản phẩm, nhân lực đến thị trường

Phát biểu định hướng tham vấn, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, những kết quả đạt được trong phát triển du lịch thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng trước yêu cầu mới của thực tiễn và sự phát triển của đất nước, ngành du lịch cần tiếp tục đổi mới, tạo đột phá để thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tính chiến lược.

 Muốn vậy, cần thu hút thêm nguồn lực đầu tư, phát triển các sản phẩm du lịch hấp dẫn, gia tăng mức chi tiêu và thời gian lưu trú của du khách, đồng thời nâng cao năng suất lao động toàn ngành, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu của việc xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù là tạo ra những động lực đủ mạnh để khuyến khích nhà đầu tư, với các điều kiện rõ ràng, dễ tiếp cận và khả thi trong thực tiễn. Vì vậy, Bộ VHTTDL mong muốn nhận được ý kiến góp ý thẳng thắn, cụ thể từ cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội, tập trung vào 7 nhóm chính sách với 21 vấn đề tham vấn, đồng thời tiếp nhận những đề xuất khác xuất phát từ thực tiễn hoạt động.

Về nhóm chính sách thứ nhất, liên quan đến điều kiện và ưu đãi đối với các dự án du lịch, dự thảo phân chia thành ba nhóm: dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược.

Tổng vốn đầu tư tối thiểu tương ứng là 3.000 tỉ đồng, 10.000 tỉ đồng và 30.000 tỉ đồng; vốn đầu tư cho các hạng mục du lịch tối thiểu lần lượt là 1.000 tỉ đồng, 2.000 tỉ đồng và 5.000 tỉ đồng. Số lao động thường xuyên tối thiểu tương ứng là 1.000 người, 1.500 người và 2.000 người. Tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, các ngưỡng này được đề xuất giảm còn một nửa.

Về ưu đãi, dự án du lịch chất lượng cao được đề xuất hỗ trợ hạ tầng, tiếp cận nhà, đất công và xúc tiến thị trường. Dự án du lịch động lực có thể được hưởng ưu đãi tiền thuê đất, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 10 năm. Đối với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, dự thảo đề xuất thời hạn hoạt động đến 70 năm, miễn thuế trong bốn năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong chín năm tiếp theo.

Thứ trưởng đề nghị doanh nghiệp, hiệp hội tập trung đánh giá ba vấn đề: Các ngưỡng vốn và lao động có phù hợp với thực tế hay không; liệu các tiêu chí này có bỏ sót những dự án ứng dụng công nghệ, sử dụng ít lao động nhưng tạo giá trị gia tăng cao hay không; và các gói ưu đãi đã đủ sức thúc đẩy quyết định đầu tư, mở rộng đầu tư hay chưa.

Doanh nghiệp cần đề xuất điều chỉnh cụ thể về mức ưu đãi, thời hạn và cách tính, đồng thời cho biết có thể cam kết, chứng minh những kết quả nào về doanh thu du lịch, liên kết với địa phương và thu hút khách quốc tế.

Về nhóm chính sách thứ hai, hỗ trợ cơ sở lưu trú, mở đường bay và liên kết tiêu thụ sản phẩm, dự thảo đề xuất giảm tối đa 30% tiền thuê đất hằng năm đối với phần diện tích cảnh quan, cây xanh, mặt nước và không gian chung không trực tiếp kinh doanh của khách sạn thành phố, khách sạn nghỉ dưỡng từ 4 sao trở lên, có mật độ xây dựng gộp dưới 25%. Đồng thời, địa phương được quyết định chính sách hỗ trợ mở đường bay mới và liên kết tiêu thụ dài hạn các sản phẩm OCOP.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị các đại biểu tập trung góp ý về tính phù hợp, khả thi của điều kiện mật độ xây dựng và phương pháp xác định diện tích cảnh quan được hưởng ưu đãi.

Đối với các hãng hàng không, cần làm rõ những hình thức hỗ trợ thực sự cần thiết để mở và duy trì đường bay mới, từ phát triển thị trường nguồn, tạo nguồn khách đến hỗ trợ chi phí ban đầu; đồng thời xác định cách thức gắn hỗ trợ với kết quả để có thể đo lường hiệu quả. Với doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, vấn đề đặt ra là làm thế nào để tăng cường tiêu thụ sản phẩm địa phương, bảo đảm chất lượng và nguồn cung ổn định.

Về nhóm chính sách thứ ba, phát triển mô hình kinh doanh mới, kinh tế đêm và thử nghiệm có kiểm soát, dự thảo đề cập đến kinh tế chia sẻ, nền tảng số, du lịch xanh, du lịch tuần hoàn, kinh tế đêm, du lịch ven sông, ven biển, tổ hợp du lịch và du lịch chăm sóc sức khỏe.

Các mô hình đáp ứng điều kiện được đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm năm. Một số tổ hợp nghệ thuật, lễ hội, giải trí có thể được thí điểm hoạt động 24/7, áp dụng thủ tục rút gọn và cơ chế cấp phép một lần.

Thứ trưởng đề nghị doanh nghiệp chỉ rõ những mô hình cụ thể đang gặp khó khăn, chưa thể triển khai hoặc chưa phát huy được hiệu quả; xác định vướng mắc nằm ở thủ tục, điều kiện hay cơ quan quản lý. Bên cạnh đó, cần đánh giá tính phù hợp của các tiêu chí về công nghệ, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ, cũng như cách phân biệt mô hình kinh doanh mới với hoạt động kinh doanh thông thường.

Đối với hoạt động 24/7 và các sự kiện định kỳ, doanh nghiệp cần đề xuất những thủ tục hành chính có thể rút gọn, đồng thời làm rõ trách nhiệm trong bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và quyền lợi cộng đồng.

Thứ trưởng nhấn mạnh tinh thần tạo điều kiện cho các mô hình mới phát triển, nhưng việc mở rộng không gian hoạt động phải đi đôi với trách nhiệm, bảo đảm quyền tự do của chủ thể kinh doanh không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của những người khác.

Về nhóm chính sách thứ tư, phát triển nhân lực và nâng cao chất lượng đào tạo, dự thảo đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong năm năm đối với tiền lương, tiền công đủ điều kiện của chuyên gia, nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ tối đa 30% kinh phí đào tạo, hỗ trợ cơ sở đào tạo và bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho người lao động.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị doanh nghiệp xác định những vị trí việc làm, kỹ năng đang thiếu hụt nghiêm trọng và trực tiếp hạn chế khả năng phát triển. Đồng thời, cần góp ý về tiêu chí xác định chuyên gia, nhân lực chất lượng cao và mức hỗ trợ đào tạo, đánh giá liệu các chính sách đề xuất đã đủ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực hay chưa. Các doanh nghiệp cũng cần đề xuất hình thức phối hợp phù hợp trong đào tạo, tuyển dụng và đầu tư nhà ở cho người lao động.

Về nhóm chính sách thứ năm, thị thực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, dự thảo hướng tới cải thiện sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam so với các nước trong khu vực về đối tượng được áp dụng, thời hạn thị thực, số lần nhập cảnh, chi phí và mức độ thuận tiện. Các nhóm khách hướng tới gồm khách từ thị trường trọng điểm, khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, khách quay trở lại, khách hội nghị, khách du lịch chăm sóc sức khỏe và người làm việc từ xa.

Theo Thứ trưởng, đây là bài toán cần được nghiên cứu thận trọng, bởi Việt Nam cần có chính sách thị thực đủ sức cạnh tranh trong khu vực nhưng đồng thời phải duy trì lợi thế cốt lõi của điểm đến là sự an toàn, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự và an toàn xã hội. Hai yêu cầu này cần được cân đối hài hòa để vừa tạo thuận lợi cho du khách, vừa giữ vững môi trường an toàn của điểm đến Việt Nam.

Từ thực tiễn kinh doanh, Thứ trưởng đề nghị doanh nghiệp lữ hành quốc tế, hãng hàng không chỉ rõ những thị trường cần ưu tiên, những vướng mắc về thị thực đang khiến Việt Nam mất cơ hội thu hút khách hoặc gây khó khăn trong xây dựng, bán sản phẩm. Các kiến nghị cần xác định rõ nội dung cần cải thiện, đồng thời đánh giá tác động dự kiến đối với lượng khách, thời gian lưu trú và hiệu quả kinh doanh.

Về nhóm chính sách thứ sáu, phát triển du lịch cộng đồng, doanh nghiệp nhỏ và liên kết điểm đến, dự thảo ưu tiên các điểm du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo và nông thôn, với các chính sách hỗ trợ hạ tầng, bảo tồn văn hóa, đào tạo, chuyển đổi số, quảng bá và kết nối thị trường.

Chính quyền địa phương cũng được đề xuất ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh phát triển du lịch xanh, nâng cao chất lượng dịch vụ phù hợp với đặc thù địa phương.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị các đại biểu làm rõ những hỗ trợ cần thiết để điểm du lịch cộng đồng có thể đón khách và duy trì hoạt động bền vững; xác định vai trò của doanh nghiệp lữ hành trong đưa điểm đến vào chương trình du lịch, đào tạo người dân, kết nối tiêu thụ sản phẩm và cải thiện chất lượng phục vụ.

Đặc biệt, điều kiện và hồ sơ thụ hưởng chính sách cần được thiết kế phù hợp để hộ kinh doanh, người dân và cộng đồng thực sự có thể tiếp cận, thay vì chỉ dừng lại ở chủ trương hỗ trợ.

Về nhóm chính sách thứ bảy, hạ tầng, xúc tiến, tín dụng và tổ chức thực hiện, dự thảo ưu tiên phát triển hạ tầng kết nối, hạ tầng thiết yếu, đồng thời định hướng triển khai các công cụ như quỹ bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ lãi suất và tín dụng ưu đãi xanh cho du lịch.

Thứ trưởng cho biết, sau khi Nghị quyết được ban hành, Bộ VHTTDL dự kiến phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu sáng kiến, chương trình tín dụng ưu đãi đặc biệt dành cho doanh nghiệp du lịch, cùng với hệ thống ngân hàng thương mại.

Thứ trưởng đề nghị doanh nghiệp chỉ rõ những điểm nghẽn về hạ tầng, xúc tiến và nguồn vốn đang trực tiếp cản trở hoạt động đầu tư, kinh doanh; đồng thời đề xuất cơ chế chuyển tiếp phù hợp đối với doanh nghiệp đang hoạt động, dự án đang triển khai hoặc có nhu cầu mở rộng để có thể tiếp cận chính sách.

Quy trình xác nhận điều kiện, giải quyết hỗ trợ và kiểm tra cần bảo đảm minh bạch, nhanh chóng, tránh tình trạng doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục hoặc xin xác nhận tại nhiều cơ quan.

Kết thúc phần định hướng tham vấn, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, 7 nhóm chính sách với 21 vấn đề cụ thể được đưa ra nhằm tập trung lấy ý kiến trực tiếp từ những chủ thể sẽ thụ hưởng và triển khai chính sách trong thực tế. Ngoài các nội dung đã gợi mở, Bộ VHTTDL mong muốn tiếp nhận thêm những vấn đề quan trọng khác mà doanh nghiệp nhận thấy cần được giải quyết.

Thứ trưởng đề nghị mỗi doanh nghiệp, hiệp hội lựa chọn các kiến nghị quan trọng nhất, trình bày ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, đồng thời chuẩn bị ý kiến bằng văn bản, nêu rõ nội dung đề xuất sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Nghị quyết và gửi lại Bộ trong ngày 26.10.

Theo Thứ trưởng, các ý kiến sẽ là cơ sở để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách theo hướng sát thực tiễn, có tính khả thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam.