Vụ kiện giữa Elon Musk và OpenAI chính thức được xét xử tại tòa án liên bang ở Oakland trong tuần này, thu hút sự chú ý lớn của giới công nghệ và pháp lý. Các chuyên gia nhận định ông Musk đang ở thế bất lợi, với xác suất thắng kiện khoảng 40% theo dự báo thị trường.

Trong đơn kiện, ông Musk yêu cầu bồi thường có thể vượt 180 tỷ USD từ bộ phận kinh doanh của OpenAI, đồng thời đề nghị loại bỏ CEO Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman khỏi vị trí lãnh đạo, cũng như đảo ngược mô hình quản trị hiện tại của công ty.

Ông Musk cáo buộc ông Altman đã thuyết phục ông tài trợ cho OpenAI khi tổ chức này hoạt động theo mô hình phi lợi nhuận vì lợi ích nhân loại, nhưng sau đó chuyển sang mô hình vì lợi nhuận và nhận đầu tư từ Microsoft. Ngược lại, OpenAI cho rằng ông Musk đã biết và ủng hộ kế hoạch này, nhưng rút lui khi không giành được quyền kiểm soát, và hiện khởi kiện nhằm gây khó khăn cho đối thủ.

Ban đầu, ông Musk đưa ra 26 cáo buộc, nhưng đến nay chỉ còn tập trung vào một số nội dung chính, đặc biệt là cáo buộc vi phạm “niềm tin từ thiện” - cho rằng các khoản tài trợ ban đầu đã bị sử dụng sai mục đích. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý nhận định lập luận này còn gây tranh cãi, do ông Musk không trực tiếp quản lý tổ chức và các thay đổi của OpenAI đã được cơ quan chức năng bang California chấp thuận.

Một điểm đáng chú ý là tòa án cho phép vụ kiện tiếp tục dựa trên tiền lệ pháp lý từ vụ án Holt v. College of Osteopathic Physicians and Surgeons, mở ra khả năng người có “lợi ích đặc biệt” có thể khởi kiện khi có dấu hiệu sử dụng sai mục đích tài trợ.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng ông Musk đạt được các yêu cầu lớn là không cao. Ngay cả khi thắng kiện, kết quả nhiều khả năng chỉ dừng ở mức bồi thường tài chính thấp hơn đáng kể so với con số 180 tỷ USD, kèm theo một số điều chỉnh về quản trị như bổ sung thành viên độc lập hoặc tăng cường giám sát.

Tòa án cũng quyết định chia phiên xét xử thành hai giai đoạn, trong đó bồi thẩm đoàn chỉ xem xét trách nhiệm pháp lý trước, còn các biện pháp khắc phục sẽ do thẩm phán quyết định sau đó.

Vụ kiện được đánh giá có thể ảnh hưởng lớn tới tương lai của OpenAI, đặc biệt trong bối cảnh công ty đang hướng tới khả năng niêm yết công khai trong thời gian tới.