Thí điểm AI trong dạy học: Học sinh chủ động, giáo viên giữ vai trò trung tâm

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã triển khai thí điểm mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học nội dung giáo dục địa phương, với quan điểm xuyên suốt: công nghệ không thay thế người thầy mà trao quyền cho người thầy và nâng tầm người học.

Ngày 6/4, tại Trường THCS Trưng Vương, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức hội nghị báo cáo kết quả thí điểm. Tham dự có lãnh đạo Thành ủy, UBND thành phố cùng đại diện các sở, ngành. Tại đây, các đại biểu đã trực tiếp trải nghiệm hệ thống AI hỗ trợ học tập và lắng nghe học sinh trình bày các sản phẩm sáng tạo.

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, việc thí điểm mô hình là bước đi đúng hướng, được chuẩn bị nghiêm túc và bước đầu mang lại hiệu quả thực chất. Trong bối cảnh AI đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực, giáo dục không thể đứng ngoài cuộc, song cũng không thể tiếp cận công nghệ theo kiểu phong trào.

"Ngành Giáo dục Thủ đô đã tiếp cận công nghệ với tư duy đúng đắn, đặt AI ở vị trí là công cụ nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, phát triển năng lực tư duy, tự học, phản biện và sáng tạo của học sinh", ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Mô hình thí điểm được triển khai tại 3 trường THCS: Trưng Vương (phường Cửa Nam), Khương Thượng (phường Kim Liên) và Minh Châu (xã Minh Châu). Sau thời gian ngắn, chương trình đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực với 374 dự án học tập được hoàn thành, 206 không gian trưng bày số được xây dựng và gần 3.000 hiện vật di sản được số hóa.

Đáng chú ý, 100% học sinh tham gia đã có khả năng nhận diện và phản biện thông tin do AI cung cấp. Thay vì phụ thuộc, các em biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và thậm chí "bắt lỗi" AI. Điều này cho thấy, nếu được tổ chức đúng cách, công nghệ không làm suy giảm năng lực học tập mà còn giúp học sinh trở thành công dân số có tư duy độc lập và trách nhiệm.

Một điểm khác biệt của mô hình là việc kiểm soát nguồn dữ liệu. AI không trả lời tự do mà được giới hạn trong phạm vi sách giáo khoa và các tài liệu chính thống. Mỗi nội dung đều có trích dẫn rõ ràng, giúp học sinh "hiểu đúng" thay vì chỉ "biết".

Bên cạnh đó, không gian học tập cũng được mở rộng. Học sinh không chỉ học trong lớp mà còn tham gia số hóa di sản, xây dựng các không gian trưng bày số và đóng góp vào hệ tri thức chung. Qua đó, các em vừa là người học, vừa là người sáng tạo nội dung.

Thực tiễn triển khai cho thấy tín hiệu tích cực từ cả giáo viên và học sinh. Giáo viên nhanh chóng thích ứng với công nghệ mới, trong khi học sinh thể hiện sự hứng thú, chủ động hơn trong học tập. Ngay cả ở những địa bàn còn khó khăn, học sinh vẫn có thể tạo ra các sản phẩm số chất lượng.

Theo lãnh đạo thành phố, mô hình thí điểm có ý nghĩa ở nhiều phương diện: góp phần hình thành phương thức dạy học mới gắn với công nghệ số; mở ra hướng kết nối giáo dục với văn hóa và dữ liệu tri thức số; đồng thời đặt nền tảng xây dựng hệ sinh thái giáo dục số lấy con người làm trung tâm.

Để triển khai hiệu quả trong thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục tổng kết, đánh giá khách quan kết quả thí điểm; xây dựng tiêu chí, khung học liệu và lộ trình nhân rộng phù hợp. Đồng thời, cần giữ vững nguyên tắc công nghệ là công cụ, giáo viên là trung tâm và học sinh là chủ thể của quá trình học tập.

Phát biểu tiếp thu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết, ngành sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình, tập trung bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển hệ sinh thái giáo dục số. Việc nhân rộng sẽ được triển khai theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững.

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy việc ứng dụng AI trong dạy học nếu được định hướng đúng sẽ không làm thay đổi vai trò cốt lõi của giáo viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Quan trọng hơn, mô hình đang giúp học sinh hình thành năng lực tư duy độc lập, khả năng sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm – những yếu tố then chốt trong thời đại số.