Chính phủ vừa ban hành Chương trình hành động thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ của Nghị quyết 71. Một trong những nội dung trọng tâm là thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào giáo dục. Trong đó, hình thức thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) trên máy tính được xác định là xu hướng tất yếu.
Theo kế hoạch, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ chủ trì xây dựng đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT, thi tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp và thi đánh giá diện rộng trên máy tính. Đề án dự kiến hoàn thành trong năm 2026, để từ năm 2027 có thể triển khai thí điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT bằng máy tính tại những địa phương có đủ điều kiện hạ tầng.
Thi trên máy tính: An toàn, nhanh chóng và minh bạch hơn
Thực tế nhiều năm qua, một số trường đại học lớn tại Việt Nam như Đại học Quốc gia Hà Nội hay Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy trên máy tính. Những kinh nghiệm này cho thấy hình thức thi mới mang lại nhiều ưu điểm vượt trội.
So với thi trên giấy, thi trên máy tính hạn chế được sai sót, giảm khả năng gian lận, đồng thời cho kết quả nhanh chóng. Nếu với bài thi trắc nghiệm trên giấy, thí sinh thường phải chờ từ 2-3 tuần để có kết quả, thì thi trên máy tính giúp biết điểm ngay sau khi hoàn thành.
Ảnh minh họa: Khánh Nguyễn
Về tính bảo mật, đề thi được mã hóa và chỉ mở vào đúng thời điểm thi, gửi trực tiếp tới máy tính của thí sinh. Trong phòng thi, ngoài giám thị trực tiếp, còn có "giám thị số" - tức là phần mềm giám sát hoạt động của từng máy tính. Nếu thí sinh cố tình tìm cách kết nối internet hoặc gian lận, hệ thống sẽ phát hiện và thông báo ngay. Điều này giúp hạn chế tối đa rủi ro trong suốt quá trình làm bài.
Không chỉ vậy, việc tổ chức thi trên máy tính còn giảm gánh nặng hậu cần. Với hình thức truyền thống, đề thi phải in sao, vận chuyển tới 34 tỉnh thành, lưu trữ trong các khu bảo mật, huy động nhiều lực lượng bảo vệ và dễ gặp rủi ro trong vận chuyển. Hình thức thi số hóa sẽ khắc phục gần như toàn bộ những bất cập này.
Bài toán về nguồn lực
Dù có nhiều ưu điểm, tổ chức thi trên máy tính đặt ra thách thức lớn về nguồn lực.
Mỗi năm có khoảng 1 triệu thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT. Nếu tất cả thi cùng lúc, cần tới 1 triệu máy tính - điều gần như bất khả thi. Theo các chuyên gia, giải pháp khả dĩ là chia kỳ thi thành nhiều đợt, nhiều điểm thi khác nhau, tương tự cách Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực cho khoảng 90.000 thí sinh mỗi năm.
Tuy nhiên, chia nhỏ kỳ thi lại phát sinh yêu cầu khắt khe hơn: đề thi của các đợt phải đảm bảo đồng đều về chất lượng, công bằng giữa các thí sinh. Đây là thách thức không nhỏ đối với cơ quan ra đề.
Ngoài ra, thi trên máy tính còn đối mặt với nguy cơ tấn công mạng. Tin tặc có thể tìm cách xâm nhập khi máy chủ mở, gây nghẽn mạng hoặc rò rỉ dữ liệu. Vì vậy, hệ thống phần mềm thi phải được thiết kế khép kín, ngắt kết nối internet, chỉ hoạt động trong mạng nội bộ. Cùng với đó là đội ngũ nhân lực có trình độ cao về an ninh mạng để xử lý các tình huống bất ngờ.
Cần chuẩn bị đồng bộ
Để triển khai thi trên máy tính, nhiều yếu tố phải được chuẩn bị đồng bộ:
- Hạ tầng máy tính và mạng viễn thông đủ ổn định để phục vụ quy mô lớn.
- Phần mềm thi chuyên dụng, có khả năng xây dựng, quản lý ngân hàng câu hỏi, mã hóa đề, lưu trữ và báo cáo kết quả.
- Ngân hàng đề thi số hóa quy mô lớn, phong phú, đảm bảo tính phân hóa và công bằng.
- Đội ngũ nhân lực số, từ khâu ra đề, giám sát, chấm thi đến bảo mật hệ thống, đều cần được đào tạo bài bản.
Theo PGS.TS. Nghiêm Xuân Huy - Viện trưởng Viện Đào tạo số và Khảo thí, Đại học Quốc gia Hà Nội, mức đầu tư cho kỳ thi phụ thuộc rất lớn vào vai trò và mục tiêu mà kỳ thi hướng tới. Nếu thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ tính chất quyết định cao trong hệ thống giáo dục quốc gia, thì yêu cầu đầu tư sẽ rất lớn. Ngược lại, nếu kỳ thi chỉ còn là một giai đoạn học tập để chuyển tiếp, việc tổ chức có thể phân quyền nhiều hơn cho các cơ sở giáo dục.
Việc thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm 2027 không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức kỳ thi mà còn là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số giáo dục.
Khi chính thức áp dụng, học sinh và phụ huynh sẽ phải thay đổi thói quen từ thi giấy sang thi số. Đây cũng là cơ hội để người học rèn luyện kỹ năng số, thích ứng với môi trường học tập và làm việc trong xã hội số.
Dù còn nhiều thách thức, việc triển khai thi trên máy tính được kỳ vọng sẽ đem lại những thay đổi tích cực: an toàn, tiết kiệm, minh bạch và công bằng hơn.
Bình luận (0)