Nghị quyết 10-NQ/TW: Thu hút FDI vốn có chiến lược, không bằng mọi giá

Không hạ thấp tiêu chuẩn để đổi lấy tăng trưởng trước mắt

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, từ chỗ thương mại quốc tế chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ vào cuối những năm 1980, đến nay Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất và thương mại toàn cầu với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chiếm hơn 180% GDP, trong đó FDI chiếm khoảng 75%.

"Ngày nay, Việt Nam đã ở một vị thế khác. Chúng ta không còn đặt câu hỏi làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài nữa, thay vào đó chúng ta phải trả lời câu hỏi hóc búa hơn: làm thế nào sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài để nâng cao nội lực, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và tự chủ của nền kinh tế", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong hoạt động thu hút FDI. Theo đó, tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đạt như kỳ vọng.

Nhiều dự án đầu tư nước ngoài vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều đất đai, lao động phổ thông, năng lượng giá rẻ, tiêu chuẩn môi trường thấp, hoặc dựa nhiều vào ưu đãi, chưa tạo được năng lực mới cho nền kinh tế.

Một số địa phương còn cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng dự án, dựa trên ưu đãi đất đai, thuế, phí mà chưa chú trọng hiệu quả sử dụng đất, tiết kiệm năng lượng, đóng góp ngân sách, chuyển giao công nghệ…

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, để khắc phục những hạn chế này, Nghị quyết 10 đặt ra những mục tiêu và yêu cầu cao hơn nhiều.

Trong đó, Nghị quyết 10 đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026 - 2030, thu hút vốn FDI đăng ký khoảng 200-300 tỷ USD (40-50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm).

Nghị quyết 10 cũng đặt mục tiêu trong 5 năm tới, tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45-50%…

Đến năm 2045, Nghị quyết 10 đặt mục tiêu khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp khoảng 30% GDP của đất nước…

Dù đặt mục tiêu rất cao trong thu hút vốn FDI, song Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh quan điểm không cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn hay đánh đổi môi trường, tài nguyên, an sinh và an ninh kinh tế lấy tăng trưởng trước mắt. Thay vào đó phải cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp, dịch vụ công chuyên nghiệp và môi trường kinh doanh ổn định, có thể dự báo.

"Chúng ta bước vào giai đoạn phát triển thế hệ mới với một tâm thế mới. Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà phải là quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra giá trị mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô lâm khẳng định.

Khẳng định quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch Tô Lâm, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu thu hút nhiều hơn nguồn vốn, mà phải hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của các dòng vốn quốc tế.

"Thành công trong giai đoạn mới không được đo chủ yếu bằng số lượng dự án hay quy mô vốn thu hút, mà bằng chất lượng các dòng vốn, năng lực công nghệ, mức độ đổi mới sáng tạo, liên kết với doanh nghiệp trong nước và những đóng góp thực chất đối với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước", Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết.

Thu hút FDI chuyển từ "dự án" sang "hệ sinh thái"

Đề xuất về giải pháp thu hút nguồn vốn FDI, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, tính đến nay Thành phố có 20.259 dự án FDI, với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia, vùng lãnh thổ. Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2026, Thành phố đã thu hút thành công hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch năm.

Dù kết quả rất khả quan song, ông Được cho rằng những dư địa phát triển dựa trên thâm dụng lao động, đất đai và ưu đãi thuế truyền thống đã chạm trần.

"Các quốc gia ngày càng chuyển sang cạnh tranh về thể chế, chất lượng môi trường kinh doanh và năng lực đổi mới sáng tạo, nếu không tạo ra một không gian phát triển mới, Thành phố sẽ rất khó đón được làn sóng đầu tư chiến lược của giai đoạn tới", ông Được nhận định.

Theo Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, FDI thế hệ mới không còn tìm kiếm nơi có chi phí thấp nhất, mà lựa chọn nơi có thể chế minh bạch, thị trường vốn phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng bảo vệ tài sản, môi trường đổi mới sáng tạo và năng lực kết nối với mạng lưới tài chính quốc tế.

"Cạnh tranh thu hút FDI trong giai đoạn mới không còn là cạnh tranh giữa các dự án, mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển; không chỉ là ưu đãi đầu tư, mà trước hết là năng lực kiến tạo thể chế", ông Được nói.

Theo ông Được, trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh cần huy động trên 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó khoảng 7,8 tỷ USD từ khu vực nước ngoài để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Do đó bên cạnh kiến tạo hệ sinh thái, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế chính là giải pháp chiến lược để hiện thực hóa phương thức thu hút FDI mới của Việt Nam.

Muốn FDI tốt, phải nâng chất doanh nghiệp Việt

Trong khi đó, bên cạnh chính sách thu hút vốn FDI, Phó Chủ tịch Tập đoàn Mitsubishi Corporation tại Việt Nam Takuya Sahashi cho rằng, việc tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu là điều vô cùng quan trọng.

Theo ông Takuya Sahashi, năng lực kỹ thuật và chất lượng của các nhà cung ứng Việt cần tiếp tục được nâng cao. Các ngành công nghiệp thượng nguồn, bao gồm ngành vật liệu và linh kiện then chốt vẫn còn kém phát triển, dẫn đến sự phụ thuộc kéo dài vào nhập khẩu.

Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận do thủ tục phức tạp hoặc chưa phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp…

"Cần sự hỗ trợ có trọng tâm đối với các doanh nghiệp trong nước có tiềm năng cao thay vì chỉ chú trọng đến số lượng; cần xác định các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng phát triển cao và dành cho họ các chính sách hỗ trợ có trọng tâm", ông Takuya Sahashi kiến nghị.

Ngoài ra, việc phát triển có chiến lược các ngành vật liệu và linh kiện là yếu tố thiết yếu nhằm gia tăng giá trị gia tăng trong nước và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao và công nghệ cao.

Tiếp tục theo đuổi phát triển hạ tầng quy mô lớn

Đi sâu hơn vào các giải pháp tài chính, ông Micheal Kokalari, Chuyên gia kinh tế, Quỹ đầu tư VinaCapital khuyến nghị Việt Nam cần tiếp tục theo đuổi các chương trình phát triển hạ tầng quy mô lớn và đầy tham vọng. Đây là nền tảng quan trọng để duy trì tốc độ tăng trưởng dài hạn.

"Đối với một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, việc tận dụng nguồn vốn đầu tư nước ngoài để phát triển cơ sở hạ tầng là điều hoàn toàn bình thường và đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công", ông Micheal Kokalari cho biết.

Về giải pháp, đại diện VinaCapital cho rằng Việt Nam cần ưu tiên hoàn thành mục tiêu được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi, sau khi đã được FTSE Russell nâng hạng trong thời gian qua. Đây sẽ là bước ngoặt quan trọng giúp thu hút dòng vốn đầu tư thụ động và chủ động quy mô lớn từ các quỹ quốc tế.

Cùng với đó là đẩy nhanh việc đưa Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam đi vào hoạt động, qua đó tạo thêm một kênh quan trọng để thu hút dòng vốn quốc tế.

Việt Nam cũng cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) cũng như các hình thức huy động vốn khác. Điều này sẽ giúp mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn, từ đó thu hút thêm nhiều nhà đầu tư quốc tế.