Thứ trưởng Phạm Đức Long: “Khai thác hiệu quả 5G hôm nay, chủ động định hình 6G ngày mai”

Ngày 29/10/2026, tại tỉnh Quảng Ninh, trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì tổ chức Hội nghị ASEAN về 5G lần thứ 7. Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý viễn thông, lãnh đạo bộ ngành các nước ASEAN, các đối tác phát triển quốc tế cùng nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu. Đây là diễn đàn quan trọng để các quốc gia đánh giá tiến trình thương mại hóa 5G, chia sẻ kinh nghiệm triển khai và thảo luận chiến lược chuyển dịch sang thế hệ di động tiếp theo.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên khai mạc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh thông điệp chiến lược: "Khai thác hiệu quả 5G hôm nay, chủ động định hình 6G ngày mai". Đánh giá thực trạng viễn thông khu vực, Thứ trưởng Phạm Đức Long cho rằng sau giai đoạn đầu tư hạ tầng, thách thức lớn hiện nay đối với các quốc gia là chuyển năng lực kết nối thành giá trị kinh tế và xã hội thực tế.

Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh: "Phủ sóng và chất lượng mạng là những điều kiện quan trọng, nhưng chưa đủ. Hiệu quả của 5G cần được thể hiện qua khả năng nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng dịch vụ và tạo ra các mô hình sản xuất, kinh doanh mới". Trọng tâm phát triển cần chuyển mạnh sang ứng dụng trong các ngành kinh tế trọng điểm như sản xuất công nghiệp, logistics, giao thông, nông nghiệp và y tế. Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ lưu ý, việc chuẩn bị cho 6G cần thực hiện theo lộ trình phù hợp, gắn với nghiên cứu công nghệ, phát triển nhân lực,thử nghiệm và tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế. Khép lại phát biểu, Thứ trưởng khẳng định: "Phát triển 5G và chuẩn bị cho 6G không phải là hai nhiệm vụ tách rời. Hiệu quả khai thác 5G hôm nay tạo nền tảng cho bước phát triển tiếp theo; sự chuẩn bị từ sớm cho 6G sẽ mở ra cơ hội nâng cao năng lực công nghệ trong tương lai".

Đánh giá bức tranh viễn thông khu vực, bà Jeanette Whyte, Trưởng bộ phận Chính sách công và Đối ngoại khu vực châu Á - Thái Bình Dương thuộc Hiệp hội Di động Thế giới (GSMA), mang đến hội nghị những phân tích chuyên sâu. Bà Jeanette Whyte đưa ra quan điểm: "ASEAN không cần một mô hình 5G duy nhất mà khu vực này cần các điều kiện chính sách cho phép mỗi thị trường đầu tư mở rộng quy mô và tạo ra giá trị".

Theo đại diện GSMA, các thị trường ASEAN đang phát triển với tốc độ khác nhau. Trong khi Singapore, Malaysia và Thái Lan phủ sóng rộng từ sớm, Việt Nam là một câu chuyện thành công điển hình khi thương mại hóa muộn hơn nhưng đạt tốc độ phủ sóng dân số rất cao. Bà Whyte khẳng định chính sách phổ tần chính là chính sách đầu tư. Các cơ quan quản lý cần công bố lộ trình minh bạch, thiết lập giá phổ tần hợp lý nhằm tối đa hóa giá trị kinh tế dài hạn. Đồng thời,cần tinh gọn thủ tục cấp phép trạm phát sóng, thúc đẩy chia sẻ hạ tầng và phối hợp xử lý rủi ro lừa đảo trực tuyến để xây dựng niềm tin số. Khép lại phần chia sẻ, bà Jeanette Whyte nhấn mạnh: "Giai đoạn tiếp theo của 5G tại ASEAN sẽ không được đo đơn thuần bằng cơ sở hạ tầng mà chúng ta đã xây dựng, mà là việc tạo ra các mạng lưới có thể đầu tư, chuyển đổi năng lực mạng thành các dịch vụ có thể mở rộng quy mô và tạo ra môi trường số đáng tin cậy cho người dân và doanh nghiệp".

Ở góc độ đối tác quốc tế, ông Koizumi Hidechika, Tổng Vụ trưởng phụ trách các vấn đề quốc tế, Cục Chiến lược toàn cầu, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC), trình bày tại Phiên 1 về chiến lược hạ tầng số của Nhật Bản và nỗ lực hợp tác khu vực. Mở đầu phát biểu, ông KOIZUMI Hidechika nhấn mạnh: "Công nghệ thông tin và truyền thông hiện nay không chỉ là một công cụ để chuyển tải thông tin đơn thuần mà còn là một nền tảng rất quan trọng để mở rộng tiềm năng của con người cũng như thúc đẩy các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội".

Đại diện MIC giới thiệu Kế hoạch phát triển hạ tầng số và Chiến lược thúc đẩy phát triển số ra nước ngoài đến năm 2030 của Nhật Bản. Để ứng phó thảm họa thiên nhiên và bùng nổ dữ liệu thời đại AI, Nhật Bản đẩy mạnh ứng dụng cáp quang, 5G, trung tâm dữ liệu và mạng viễn thông phi mặt đất. Ông KOIZUMI Hidechika đặc biệt nhấn mạnh "Sáng kiến Hành hành số" nhằm thiết lập hạ tầng truyền thông an toàn cho lưu lượng dữ liệu xuyên biên giới. Trong Kế hoạch hợp tác số ASEAN - Nhật Bản năm 2026, hai bên thúc đẩy hợp tác trên 4 trụ cột gồm AI, an ninh mạng, hạ tầng số & chuyển đổi số, và phát triển đối tác. Nhật Bản cam kết phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và ASEAN trong thử nghiệm 5G, tích hợp AI vào mạng vô tuyến (AI-RAN) và nghiên cứu 6G.

Tại các phiên thảo luận, đại biểu các nước ASEAN như Campuchia, Thái Lan và Việt Nam cũng chia sẻ thực tiễn triển khai sinh động. Campuchia chính thức thương mại hóa 5G từ cuối năm 2025, phân bổ băng tần C-band và hướng tới phủ sóng 70-80% dân số vào năm 2030. Thái Lan đã phủ sóng 5G tới 98% dân số, đẩy mạnh các ứng dụng thực tế như Bệnh viện thông minh Siriraj 5G và tự động hóa khu công nghiệp. Về phía Việt Nam, đại diện Cục Viễn thông cho biết mạng 5G đã phủ sóng trên 90% dân số với hơn 30.000 trạm phát sóng và hơn 22,4 triệu thuê bao. Việt Nam đang mở rộng các mô hình mạng 5G riêng trong nhà máy thông minh (VinFast, Foxconn, Visem Hoàng Mai), cảng biển (Lạch Huyện, Đà Nẵng) và nông nghiệp công nghệ cao.