Tổng thống Putin khẳng định ưu tiên phát triển bộ ba hạt nhân chiến lược

Tổng thống Nga Vladimir Putin (Ảnh: Sputnik)

Củng cố năng lực răn đe khi New START hết hiệu lực

Phát biểu qua video nhân Ngày Bảo vệ Tổ quốc 23/2, nhà lãnh đạo Nga khẳng định nước này sẽ tiếp tục tăng cường sức mạnh quân đội và hải quân, dựa trên kinh nghiệm thực tiễn từ chiến dịch quân sự tại Ukraine, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ cao; tăng cường đáng kể năng lực của các quân, binh chủng khác, nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu, tính cơ động và khả năng tác chiến trong mọi điều kiện, kể cả những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Theo Tổng thống Vladimir Putin, bộ ba hạt nhân - gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa trên bộ, tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo và máy bay ném bom chiến lược - giữ vai trò then chốt trong bảo đảm khả năng răn đe chiến lược. "Việc phát triển bộ ba hạt nhân, bảo đảm an ninh cho Nga và cho phép chúng tôi duy trì hiệu quả thế cân bằng sức mạnh trên thế giới, là ưu tiên không điều kiện", ông Putin nhấn mạnh.

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Hiệp ước Cắt giảm và Hạn chế vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ chính thức hết hiệu lực ngày 5/2. Hiệp ước ký năm 2010 quy định mỗi bên không triển khai quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược trên tối đa 700 phương tiện phóng, đồng thời cho phép cơ chế thanh sát lẫn nhau.

Trong tuyên bố chính thức ngày 4/2, Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ, kể từ thời điểm hiệp ước hết hiệu lực vào ngày 5/2, các bên tham gia không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay tuyên bố đối xứng nào trong khuôn khổ New START, bao gồm cả những điều khoản cốt lõi về giới hạn đầu đạn hạt nhân triển khai. Tuy nhiên, Moscow khẳng định sẽ hành động có trách nhiệm và thận trọng, khẳng định không có ý định là bên đầu tiên làm gia tăng căng thẳng hay mở rộng số lượng đầu đạn, với điều kiện phía Mỹ có cách tiếp cận tương tự, nhưng sẽ sẵn sàng áp dụng các biện pháp đối phó mang tính quyết đoán nếu an ninh quốc gia bị đe dọa.

Mỹ xác nhận không có thỏa thuận "không chính thức"

Về phía Mỹ, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao nước này xác nhận Washington và Moscow không đạt được bất kỳ "thỏa thuận ngầm" nào nhằm tiếp tục tuân thủ không chính thức các giới hạn của New START sau khi hiệp ước hết hiệu lực.

Trước đó, Nga từng đề xuất hai bên duy trì các hạn mức thêm 1 năm để tạo điều kiện cho đàm phán mới, song theo Điện Kremlin, đề xuất này không nhận được phản hồi chính thức từ Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích New START là "thỏa thuận được đàm phán không tốt", đồng thời bày tỏ mong muốn xây dựng một khuôn khổ mới, cải tiến và hiện đại hơn.

Chính quyền Mỹ nhiều lần nhấn mạnh rằng bất kỳ cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cần tính đến vai trò của Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã bác bỏ đề xuất này, cho rằng quy mô kho vũ khí hạt nhân của nước này thấp hơn đáng kể so với Nga và Mỹ, nên việc tham gia một thỏa thuận ba bên là "không công bằng và không hợp lý". Moscow tuyên bố tôn trọng lập trường của Trung Quốc.

Hiệp ước New START từng được gia hạn thêm 5 năm vào năm 2021, song từ năm 2023 Nga đã đình chỉ cơ chế thanh sát, viện dẫn các yếu tố an ninh liên quan xung đột tại Ukraine. Dù xuất hiện các cáo buộc vi phạm, không có bằng chứng công khai cho thấy hai bên vượt quá các hạn mức quy định trước khi hiệp ước chấm dứt.

Năm 2025, cả Mỹ và Nga đều đã thử nghiệm tên lửa không mang đầu đạn hạt nhân trong những tháng cuối năm: Mỹ đã phóng thử tên lửa Minuteman III từ căn cứ ở California vào ngày 5/11/2025. Trước đó 1 tháng, Nga thử nghiệm tên lửa hành trình Burevestnik, loại vũ khí được cho là có khả năng mang đầu đạn hạt nhân và bay bằng năng lượng hạt nhân.

Việc New START hết hiệu lực làm gia tăng quan ngại trong cộng đồng quốc tế về nguy cơ suy giảm cơ chế kiểm soát vũ khí chiến lược giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới. Nhiều chuyên gia cảnh báo khoảng trống pháp lý hiện nay có thể tác động tới cấu trúc an ninh toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại nhằm duy trì ổn định chiến lược và ngăn ngừa một cuộc chạy đua vũ trang mới.