TP Hồ Chí Minh phát huy giá trị văn hoá, nâng sức hút cho du lịch

Với TP Hồ Chí Minh, hướng đi này đòi hỏi tổ chức lại những nguồn lực sẵn có, trong đó văn hóa, đô thị, sông nước, biển đảo phải được kết nối thành sản phẩm đủ sức giữ chân du khách và tăng mức chi tiêu.

Không chạy theo số lượng

Trong 8 tháng đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh đón khoảng 7,77 triệu lượt khách quốc tế và 35,5 triệu lượt khách nội địa, tổng doanh thu du lịch đạt gần 259.696 tỉ đồng. Những con số này cho thấy quy mô thị trường của một trung tâm du lịch lớn. Tuy nhiên theo ông Lê Trương Hiền Hòa -Phó Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh - dư địa tăng trưởng của thành phố không nằm ở việc đón thêm khách. Điều quan trọng hơn là gia tăng giá trị kinh tế từ mỗi chuyến đi, đồng thời mở rộng mức độ lan tỏa của chi tiêu du lịch sang thương mại, vận tải, văn hóa, giải trí, bán lẻ và các ngành dịch vụ khác. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 26-NQ/TW. Du lịch được đặt trong một hệ sinh thái kinh tế rộng hơn, thay vì chỉ được nhìn như một ngành dịch vụ phục vụ du khách. Với TP Hồ Chí Minh, cách tiếp cận này phù hợp với thế mạnh về thương mại, dịch vụ, tài chính, giao thông quốc tế và thị trường tiêu dùng lớn.

Để chuyển hướng phát triển thành những việc cụ thể, ngành du lịch thành phố đang tập trung vào ba nhóm giải pháp: thể chế, hạ tầng và quản trị dựa trên dữ liệu. Về thể chế, thành phố xây dựng nghị quyết hỗ trợ các mô hình du lịch mới, nghiên cứu thí điểm có kiểm soát mô hình trung tâm du lịch - giải trí - thương mại hoạt động 24/7, cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng cho khách du lịch tại các trung tâm thương mại, điểm mua sắm đủ điều kiện.

Về hạ tầng, thành phố sẽ phát triển thêm khách sạn cao cấp, trung tâm hội nghị sức chứa tối thiểu 5.000 người, trung tâm triển lãm quốc tế quy mô lớn, cảng tàu khách du lịch quốc tế, bến du thuyền và các trung tâm mua sắm hàng hiệu. Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu tổng thu từ khách du lịch đạt 684.000 tỉ đồng, tương đương khoảng 25 tỉ USD, đóng góp 12% GRDP. Thời gian lưu trú, mức chi tiêu, mức độ hài lòng, năng lực lưu trú, số sự kiện quốc tế, việc làm và mức độ chuyển đổi số cũng được đưa vào hệ thống chỉ tiêu.

Đưa văn hóa vào chuỗi trải nghiệm

Một trong những thay đổi quan trọng của TP Hồ Chí Minh là cách tổ chức lại không gian và sản phẩm du lịch. Theo Sở Du lịch, thành phố hiện có đủ ba lớp tài nguyên trong cùng một đơn vị hành chính: đô thị di sản và sáng tạo, công nghiệp và đô thị dịch vụ, biển đảo.

Vấn đề không phải liên tục tạo thêm điểm đến, mà kết nối những gì đang có thành những hành trình liền mạch. Trục trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm có thể phát triển các sản phẩm hội nghị, mua sắm, ẩm thực, y tế và giải trí ban đêm. Các tuyến sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp, Thị Vải được xác định như những trục kết nối. Từ đô thị, hành trình có thể mở ra Cần Giờ, Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm, Côn Đảo.

Trên nền không gian đó, ngành du lịch định hướng ba chuỗi trải nghiệm: đô thị - sông - biển; MICE kết hợp hội nghị, triển lãm với mua sắm, ẩm thực, kinh tế đêm; du lịch y tế và chăm sóc sức khỏe gắn với nghỉ dưỡng. Trong các chuỗi này, văn hóa không chỉ dừng ở việc giới thiệu một di tích, một câu chuyện lịch sử hay một món ăn. Những giá trị ấy cần được đặt vào một trải nghiệm mà du khách có thể tham gia, sử dụng dịch vụ và chi tiêu.

Kinh tế đêm là một hướng rõ nét. Thay vì chỉ có phố đi bộ, ăn uống hay giải trí, thành phố có thể kết hợp biểu diễn nghệ thuật, ẩm thực, mua sắm, các hoạt động văn hóa, du lịch đường sông và sự kiện. Khi được tổ chức thành chuỗi, một hoạt động riêng lẻ có thể trở thành lý do để du khách ở lại lâu hơn.

Câu chuyện Cần Giờ cho thấy rõ khoảng cách giữa tài nguyên và sản phẩm du lịch. Rừng ngập mặn, biển, giá trị lịch sử của Rừng Sác, văn hóa làng biển cùng các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản đã có, nhưng du khách vẫn chủ yếu đi về trong ngày. Hệ thống lưu trú chất lượng cao, vui chơi giải trí quy mô lớn và sản phẩm ban đêm còn hạn chế. Nếu chỉ hỗ trợ riêng lẻ một homestay, một tàu du lịch hay một sự kiện, những nguồn lực này khó tạo thành chuỗi trải nghiệm đủ sức giữ chân khách. Vì vậy, TP Hồ Chí Minh đang xây dựng cơ chế hỗ trợ các mô hình dịch vụ và sản phẩm du lịch như du lịch ban đêm, đường thủy, chuỗi hoạt động cuối tuần, sự kiện, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn và sinh thái. Mỗi phường, xã, đặc khu cũng được định hướng xây dựng ít nhất một sản phẩm du lịch đặc thù. Đây sẽ là nguồn nguyên liệu để doanh nghiệp lữ hành thiết kế những tuyến, tour gắn nhiều điểm đến.

Luật mới mở thêm không gian phát triển

Nghị quyết 26 xác lập hướng đi; Luật Phát triển đô thị tạo thêm công cụ để tổ chức không gian thực hiện hướng đi đó. Luật đã được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Với TP Hồ Chí Minh, các cơ chế mới về phát triển không gian đô thị, huy động nguồn lực, hạ tầng và tổ chức các khu chức năng có thể được tính toán cùng với yêu cầu phát triển du lịch ngay từ khâu quy hoạch. Thành phố vì thế không nhất thiết phải tìm thêm thật nhiều điểm đến. Điều cần thiết hơn là tổ chức lại những không gian đang có để tạo ra nhiều giá trị hơn. Một khu vực đô thị có thể kết nối với trung tâm thương mại, không gian văn hóa, tuyến sông và hoạt động về đêm. Một hành trình từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ có thể được thiết kế thành chuỗi đô thị - sông nước - sinh thái - biển thay vì một chuyến đi trong ngày. Các sự kiện MICE cũng có thể gắn với mua sắm, ẩm thực, giải trí và văn hóa để kéo dài thời gian lưu trú.

Cùng với tổ chức không gian là quản trị bằng dữ liệu. Ngành du lịch đặt mục tiêu đến hết năm 2028 hoàn thành cơ sở dữ liệu du lịch kết nối với cơ sở dữ liệu và nền tảng số du lịch quốc gia, số hóa 100% dữ liệu tài nguyên và điểm đến. Dữ liệu từ cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, điểm tham quan sẽ được khai thác để phân tích dòng khách, nhu cầu và hành vi tiêu dùng; AI và các công cụ dự báo được tính đến trong xúc tiến, lựa chọn thị trường và phát triển sản phẩm. Đây là nền tảng để thành phố chuyển từ cách làm theo từng chiến dịch sang quản trị điểm đến dựa trên dữ liệu và nhu cầu thực tế của thị trường.