TP Hồ Chí Minh thúc đẩy công nghiệp văn hóa sau khi trở thành Thành phố điện ảnh

Ảnh: Hozo City Tet Fest

Nền tảng sẵn có và lợi thế liên kết vùng

Tháng 10/2025, TP Hồ Chí Minh chính thức được UNESCO ghi danh là "Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh", trở thành thành phố điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á. Việc gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO không chỉ khẳng định vị thế quốc tế của TP Hồ Chí Minh, mà còn tạo thêm dư địa để thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng bài bản và bền vững.

TP Hồ Chí Minh hiện đang dẫn đầu cả nước về số lượng doanh nghiệp sáng tạo, chiếm 7,74% tổng số doanh nghiệp. Giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp văn hóa đã tăng từ 3,54% GRDP năm 2020 lên 5,7% GRDP vào cuối năm 2025.

Nguồn lực di sản tiếp tục là nền tảng quan trọng. Thành phố hiện có 314 di tích lịch sử - văn hóa được xếp hạng, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt và 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận. Ngoài ra, hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là Di sản thế giới cũng đang được hoàn thiện.

Một lợi thế khác là khả năng liên kết vùng. Bình Dương trước đây, với nền tảng công nghiệp và công nghệ cao, được xác định là trung tâm cung cấp hạ tầng số, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa. Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây được định hướng trở thành cửa ngõ tổ chức các sự kiện thể thao, du lịch văn hóa quy mô lớn, góp phần hình thành chuỗi giá trị liên kết trong khu vực Đông Nam Bộ.

Đòn bẩy chính sách

Cùng với nền tảng sẵn có, sự phát triển của công nghiệp văn hóa tại TP Hồ Chí Minh hiện được đặt trong một hành lang chính sách tương đối đồng bộ, kết hợp giữa định hướng chiến lược ở tầm quốc gia và các cơ chế đặc thù dành riêng cho Thành phố.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị xác định văn hóa là nền tảng và nguồn lực nội sinh để phát triển đất nước, đồng thời đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030, thấp hơn chỉ tiêu 7,2% mà TP Hồ Chí Minh đặt ra.

Nghị quyết 80 cũng đưa ra nhiều định hướng quan trọng, như yêu cầu bảo đảm bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa, khuyến khích xã hội hóa đầu tư và cho phép thí điểm các cơ chế mới khi chưa có quy định pháp luật cụ thể.

Song song với định hướng này, Nghị quyết 260 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh được xem là điểm tựa thể chế quan trọng để Thành phố hiện thực hóa các mục tiêu đã đặt ra. Thông qua việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn về tài chính - ngân sách, đầu tư và quản lý nguồn lực, TP Hồ Chí Minh có thêm dư địa để triển khai các dự án công nghiệp văn hóa quy mô lớn, hình thành các trung tâm sáng tạo và các thiết chế văn hóa - thể thao mang tính biểu tượng.

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đòi hỏi vốn đầu tư lớn, các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260 cho phép Thành phố linh hoạt hơn trong việc áp dụng chính sách ưu đãi, thử nghiệm mô hình mới.

Trọng tâm phát triển trong giai đoạn tới

Theo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh - Trần Thế Thuận - với phương châm "Văn hóa thấm sâu - Truyền thông lan tỏa - Thể thao vươn tầm - Du lịch đột phá", thành phố đã đưa ra nhiều nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển thực chất.

Về thể chế, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung nghiên cứu các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đồng thời xem xét thành lập Quỹ phát triển sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng được chú trọng hơn, nhằm tạo môi trường an toàn cho các chủ thể sáng tạo.

Đào tạo nguồn nhân lực được xác định là khâu then chốt, thông qua mô hình hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, hướng tới hình thành đội ngũ nhân lực vừa có nền tảng văn hóa, vừa am hiểu kinh tế và công nghệ.

Về hạ tầng, TP Hồ Chí Minh định hướng đầu tư các khu liên hợp, cụm công trình văn hóa - thể thao hiện đại, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư phát triển các thiết chế văn hóa. Việc thực hiện các cam kết với Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh được xác định là trục xuyên suốt, tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành công nghiệp văn hóa khác.

Cùng với đó, ứng dụng khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, được coi là yếu tố then chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, phát triển nội dung số và hạ tầng văn hóa số được triển khai đồng bộ, gắn với định hướng xây dựng nền tảng văn hóa số.

Bên cạnh những cơ hội, quá trình phát triển công nghiệp văn hóa vẫn đặt ra nhiều thách thức, từ tiến độ hoàn thiện thể chế, phân bổ nguồn lực đầu tư đến nguy cơ chạy theo yếu tố thương mại, làm mờ các giá trị văn hóa cốt lõi. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải bảo đảm sự cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và các giá trị văn hóa - xã hội.